Opinie

Onderhandel niet over EU-lidmaatschap Turkije

Turkije heeft de persvrijheid zo sterk aangetast dat het EU-lidmaatschap ondenkbaar zou moeten zijn.

Vrouwen protesteren tegen de overname van de Turkse krant Zaman door de staat.Beeld EPA

Om tot oplossingen te kunnen komen voor het drama van de vluchtelingencrisis is een open dialoog en internationale samenwerking van groot belang. Maar in die dialoog moeten de rechten van de mens wel centraal staan, ook in Turkije. Zonder vrije pers, vrijheid van meningsuiting en een fatsoenlijk opererende waakhond van de democratie zouden Europese politici er niet eens over moeten peinzen om met Erdogan te spreken over toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Met de agressieve overname van Zaman, de grootste oppositiekrant van Turkije, en een groeiende censuur op het internetverkeer heeft Erdogan in rap tempo zijn afbraak van persvrijheid tot een dieptepunt gebracht. Al langer zijn signalen te zien van een groeiende inperking van het vrije woord met acties als het oppakken van journalisten (onder wie de Nederlandse Frederike Geerdink vorig jaar), het vervolgen van burgers wegens belediging van de president en het monddood maken van onafhankelijke media.

Vrijheid van meningsuiting

Zelfs de uitspraak van het Constitutioneel Hof, dat onlangs in een zaak opkwam voor vrijheid van meningsuiting, wordt door Erdogan in zijn eigen woorden 'niet geaccepteerd'. Zo vormt Erdogan Turkije om tot een land dat gedomineerd wordt door gecensureerde staatsmedia, waar tegenspraak niet wordt geduld, een angstcultuur heerst en waar mensenrechten steeds verder in de verdrukking komen.

Dit zijn praktijken die zorgwekkende overeenkomsten vertonen met landen als China, Eritrea en Iran, om maar een paar landen te noemen die onder aan de lijst van de World Press Freedom Index staan. Onder de enorme druk van de vluchtelingencrisis lijken Europese politici echter voor het gemak maar even de andere kant op te kijken als het gaat om mensenrechten en persvrijheid in Turkije.

Hoofdredacteur van het Turkse Zaman Vandaag Mehmet Cerit zegt familieleden in Nederland te hebben die geen abonnement durven te nemen op zijn krant omdat ze bang zijn voor de repercussies. Dit is slechts een van de treffende voorbeelden als het gaat om overeenkomsten met een land als Iran. Het ontslaan, aanhouden en aanklagen van journalisten, maar ook persoonlijke intimidatie, het vervolgen van academici, schorsen van studenten, angst zaaien door iedereen te straffen die openlijk kritiek uit: het is er alledaagse kost.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan geeft een speech tijdens de mukhtars (lokale bestuurders) vergadering in Ankara, Turkije, op 16 maart.Beeld afp

Geavanceerde technieken

Radio Zamaneh strijdt vanuit Nederland als Perzisch-talig mediaplatform voor onafhankelijke nieuwsverslaggeving voor en over Iran en doet dit al tien jaar lang onder zware druk van het Iraanse regime. Online worden geavanceerde technieken ingezet om onze websites uit de lucht te halen en wordt getracht in te breken in onze systemen. Offline worden in binnen- en buitenland journalisten, medewerkers, maar ook familieleden op zeer agressieve wijze lastiggevallen en geïntimideerd.

Dit heeft tot gevolg dat persoonlijke levens onder bijzonder zware druk staan. Daarnaast zijn er daardoor behoorlijke investeringen nodig om als media in ballingschap het werk uit te kunnen voeren. Voor het beschermen van mensen en het toegankelijk maken van informatie is daarvoor steun van buitenlandse overheden nodig. Ik vrees voor een soortgelijke situatie voor Turkse media.

Om demonstranten weg te krijgen bij het hoofdkantoor van de Turkse krant Zaman in Istanbul schoot de politie traangas af op de menigte.Beeld afp

Het steunen van een vrije pers en internetvrijheid is cruciaal voor het brengen van een onafhankelijk geluid, voor het informeren van een maatschappij die beroofd wordt van een transparante informatievoorziening, het faciliteren van vrijheid van meningsuiting en voor de algemene bevordering van mensenrechten en democratie. Allemaal waarden die de grondvesten van Europa vormen.

Maar als onafhankelijke media niet meer in Turkije kunnen opereren en als journalisten het land moeten ontvluchten om vervolgens bijvoorbeeld in Nederland asiel aan te vragen, gaan we dan rustig verder onderhandelen over een Europees lidmaatschap voor Turkije? Europese leiders zouden er niet over mogen peinzen. Sterker nog, het tast de soevereiniteit en integriteit van Europa in sterke mate aan.

Rieneke van Santen, algemeen directeur van Radio Zamaneh.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden