INTERVIEW

'Onder het dreigingsniveau schuilt een complexe wereld'

Het Nederlandse dreigingsniveau is sinds 2013 'substantieel', maar volgens het toezichtsorgaan van Homeland Security is de terreurdreiging in Europa 'overweldigend'. De laatste stand van zaken volgens Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV).

Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid. Beeld anp

De termen 'substantieel' en 'overweldigend' lopen nogal uiteen. Hoe groot is de terreurdreiging op dit moment nu echt?

'Dat normatieve oordeel laat ik bij Homeland Security, onze onderbouwingen van de dreiging zijn hetzelfde. De dreiging is, zoals ons laatste Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van drie weken geleden stelt, substantieel. Tegelijkertijd constateren we dat de dreiging complexer wordt. Van de ene kant hebben we te maken met Al Qaida, van de andere kant met IS die aanslagen pleegt in Europa.

Wat vaststaat, is dat er 'sleepercells' naar Europa zijn gebracht; jihadisten die goed getraind zijn in het buitenland, zich niet gedragen als would be terroristen, maar zich uiteindelijk wel zullen ontpoppen tot aanslagplegers.'

Bevinden die sleepercells zich ook in Nederland?

'Daar is geen direct bewijs voor, maar je kunt het natuurlijk nooit uitsluiten.'

Als die getrainde aanslagplegers zich in heel Europa bevinden, lijkt het vreemd dat ze zich niet in Nederland ophouden.

'Nogmaals daar zijn geen concrete aanwijzingen voor. De leden van 'sleepercells' gedragen zich ook heel onopvallend, maar de Europese inlichtingendiensten doen er alles aan om ze bloot te leggen. De meest zichtbare kant daarvan zijn recente arrestaties zoals in Frankrijk, Spanje, Engeland en Oostenrijk.'

Het Nederlandse dreigingsniveau is al meer dan drie jaar 'substantieel'. Is dat niet een beetje een loze term geworden na Parijs en Brussel?

'Ik begrijp dat gevoel, maar substantieel is een woord dat op een analyse wordt geplakt die veel groter is; er schuilt een complexe wereld onder. De kans om als individu in Nederland een aanslag mee te maken is klein, de kans op een aanslag in Nederland is reëel. Dat is in drie jaar tijd niet veranderd. Maar wie de online en voor iedereen toegankelijke Dreigingsbeelden Terrorisme Nederland inmiddels is versie 41 beschikbaar erop naslaat, ziet dat er wel degelijk veel veranderd is sinds 2013.'

Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen sindsdien?

'De verwachte problemen die teruggekeerde Syriëgangers zouden kunnen opleveren, zijn uitgekomen. We hebben na aanslagen van eenlingen gezien dat IS in staat is tot gecompliceerde en georganiseerde aanvallen zoals in Parijs en Brussel. De oprichting van een islamitisch kalifaat heeft, in combinatie met de inzet van social media, een enorme aantrekkingskracht op potentiële terroristen.'

Hoe zit het met terroristen die volgens Homeland Security en de Duitse veiligheidsdienst meeliften op de vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika?

'Homeland Security stelt dat terroristen misbruik maken van de transport en logistiek die onderdeel zijn van de vluchtelingenstroom. Het is allereerst belangrijk dat je onderscheid maakt tussen die vorm van misbruik en het misbruik dat terroristen kunnen maken van de asielprocedure. In Nederland houden we rekening met het risico dat de asielprocedure wordt misbruikt, maar er is nog geen concreet bewijs dat dit het geval is. Bij de aanslagen in Parijs hebben we gezien dat terroristen meeliftten op de vluchtelingenstroom.'

Dat gebeurt ook in Duitsland. Daardoor is het moeilijk te geloven dat terroristen zich wèl in de vluchtelingenstroom uit het Middellandse Zeegebied naar Duitsland verplaatsen, maar zich niet op die manier naar Nederland bewegen.

'Ik noem nooit aantallen, en hier doe ik geen uitspraken over. We hebben in Parijs gezien dat het gebeurt.'

Soms heb ik het idee ook nu dat NCTV informatie achterhoudt om burgers gerust te stellen.

'We delen alleen informatie als we een reëel oordeel kunnen vellen. Daarnaast moet de AIVD aan bronbescherming doen in het kader van lopend onderzoek. Wat betreft die geruststelling, hanteren we juist precies een andere lijn. De veronderstelling waar we vanuit gaan is - hoewel je dat misschien niet verwacht- dat de Nederlandse burger prima met informatie over terreur kan omgaan. We maken alles openbaar wat we openbaar kunnen maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden