Column

Onder Bush zou het luiheidsdogma overheidsbeleid dicteren

De Republikeinse presidentskandidaat Jeb Bush. Beeld ANP

Amerikanen werken meer uren dan hun tegenhangers in zo'n beetje elk ander welvarend land. In kringen die dit soort zaken bestuderen, staan wij bekend als het land-zonder-vakanties. Volgens een onderzoek uit 2009 werken fulltimers in de Verenigde Staten op jaarbasis 30 procent langer dan Duitsers met voltijdbanen, voornamelijk omdat de eersten maar half zoveel betaalde vakantiedagen hebben. Het is dan ook geen wonder dat voor veel mensen het zoeken naar de juiste balans tussen werk en leven een groot probleem is.

Toch zegt Jeb Bush - die nog steeds zijn belachelijke claim verdedigt dat hij het tempo van onze economische groei kan verdubbelen - dat Amerikanen 'langer moeten werken en met hun productiviteit meer inkomen moeten verwerven voor hun gezin'.

De assistenten van Bush hebben geprobeerd aan deze opmerking een draai te geven door te zeggen dat hij het alleen had over werkenden die voltijdbanen zoeken, maar blijven hangen in parttimewerk. Uit de context blijkt echter duidelijk dat dat niet zo is. Zijn opmerking komt voort uit het dogma van het 'land van nemers' dat de laatste jaren zo populair is in conservatieve kringen: de overtuiging dat grote aantallen Amerikanen, zowel blanken als zwarten, ervoor zouden kiezen om niet te werken omdat ze een lui leventje kunnen leiden dankzij allerlei overheidsvoorzieningen.

Dit 'luiheidsdogma' heerst overal ter rechterzijde. Het lag ten grondslag aan de felle aanvallen op werkloosheidsuitkeringen in tijden van massale werkloosheid en op voedselbonnen toen die voor tientallen miljoenen Amerikanen de enige redding waren. Het vormt de basis voor beweringen dat veel, zo niet de meeste, werknemers die een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen simulanten zijn. 'De meeste mensen met een uitkering zijn alleen maar angstig of hebben last van hun rug', aldus senator Rand Paul.

Als je ziet hoe dol rechts is op het beeld van wijdverbreide luiheid, hoef je niet te verwachten dat bewijzen van het tegendeel dit dogma ook maar enigszins kunnen aantasten. De nationale uitgaven voor 'inkomenszekerheid' - voedselbonnen, werkloosheidsuitkeringen en zo'n beetje alles wat je 'steun' zou kunnen noemen (met uitzondering van ziektekostenverzekeringen) - zijn niet gestegen als percentage van het bbp; die uitgaven piekten tijdens en vlak na de Grote Depressie, maar zakten al snel weer naar een gemiddeld historisch niveau. De cijfers van senator Paul kloppen voor geen meter. Hoe past Jeb Bush in dit verhaal?

Vóór zijn uitglijder over 'meer uren werken' had hij al laten weten een groot bewonderaar te zijn van het werk van Charles Murray, een conservatieve sociale wetenschapper die in 1994 bekend werd met zijn boek The Bell Curve, waarin hij beweert dat zwarten genetisch inferieur zijn aan blanken. Bush lijkt echter vooral bewondering te hebben voor zijn recentere boek Coming Apart. Daarin staat dat in de laatste paar decennia werkende blanke gezinnen dezelfde verandering hebben doorgemaakt als Afrikaans-Amerikaanse gezinnen in de jaren vijftig en zestig: minder huwelijken en minder arbeidsparticipatie.

Sommigen beschouwen deze veranderingen als het gevolg van een economie die gewone werkende mensen geen fatsoenlijke banen meer te bieden heeft. Dat overkwam eerst de Afrikaans-Amerikanen, toen het ongeschoolde werk verdween uit de binnensteden, maar nu is dat een veel breder verschijnsel. Murray ziet deze veranderingen echter als het gevolg van een raadselachtig verval van traditionele waarden, in gang gezet door overheidsbeleid. Veranderingen die ertoe leiden dat mensen 'niet meer hoeven te werken om te overleven'. Blijkbaar deelt Jeb Bush die visie.

Democraten zijn het er in wezen over eens dat werkende mensen meer steun nodig hebben in de vorm van een gegarandeerde ziektekostenverzekering, een hoger minimumloon, een sterkere onderhandelingspositie en zo meer. Daarentegen geloven Republikeinen dat werkende Amerikanen gewoon niet genoeg hun best doen om hun omstandigheden te verbeteren en dat je dat het best kunt veranderen door alle vangnetten weg te halen en de belasting voor rijke 'banenscheppers' te verlagen.

Jeb Bush mag dan af en toe gematigd lijken, maar hij schaart zich wel degelijk achter de consensus binnen de Republikeinse partij. Als hij in het Witte Huis komt, zal het luiheidsdogma het overheidsbeleid dicteren.

Vertaling: Leo Reijnen © NYT

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.