VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Garyp

Ondanks alles blijft dit bedrijf enthousiast aardgas uit de Nederlandse bodem pompen

n Beeld n
nBeeld n
Toine Heijmans

Aardgas maakt geluid, het suist zo hard door de buizen dat het geen suizen is maar razen, als van een snelweg. Dit is een gasbehandelingsstation: door tien- en twaalfduims leidingen komt de oogst binnen van 25 Friese productieputten, anderhalf miljoen kuub per dag, zegt operator Rienk Boer, in veiligheidskleding, ‘en je ruikt het niet.’

Zolang Nederland blijft suizen en razen, zal Vermilion Energy aardgas opsporen, oppompen en verkopen – er is net een grote zoekslag naar nieuwe velden achter de rug in Zuidwest-Friesland, met dynamiet en trilwagens. Het Canadese bedrijf heeft putten en vergunningen in het hele noorden, en zuidwaarts tot aan Woerden en Loon op Zand. Dure investeringen, ‘maar dat is het waard’, zegt Hidde Baars, ‘wij kunnen nog veel meer doen’.

De gaskraan dicht in Groningen, is de belofte, maar dit zijn de ‘kleine velden’ en die hebben een ‘kleineveldenbeleid’ dat neerkomt op: doorpompen. Bewoners zijn tegen, gemeenten zijn tegen, provincies zijn tegen, waterschappen zijn tegen, het Staatstoezicht op de Mijnen deelt negatieve adviezen uit, bevreesd voor bodemdaling tot ruim dertig centimeter, vervuiling, verstoorde waterhuishouding. Maar invalminister Stef Blok gaf vlak voor vertrek nog wat vergunningen af want alleen het Rijk beslist over de bodemschatten.

De gasfabriek komt omhoog uit de velden bij Garijp, dat het eerste aardgasvrije dorp van het land wil worden. Hidde Baars heet me warm welkom – ook dat is anders dan bij de NAM, waar de argwaan tegen journalisten zo diep is als de put van Slochteren. ‘Wij zijn open, eerlijk en transparant’, zegt Hidde, die voetballer was (Heerenveen en Zwolle), diplomaat (Hongkong en Berlijn) en nu als ‘external affairs manager’ de bedrijfstop bij de les moet houden als het om de zorgen van bewoners gaat. Bij terugkeer in Nederland ‘wist ik niet helemaal hoe gevoelig gaswinning lag’, maar inmiddels wel.

Loon op Zand is tegen. Woerden is tegen. Grou is tegen. Vledderveen is tegen, Pieterzijl is tegen. ‘Het is voor lokale bestuurders en politici bijna onmogelijk om vóór gaswinning te zijn’, zegt Hidde. ‘Maar de perceptie dat we geen gas meer nodig hebben, klopt niet. Wij staan volledig achter het uitfaseren van fossiele brandstof, maar als je nu stopt moet alles uit Rusland komen.’ Dat gas is acht keer minder duurzaam dan het onze, rekende het bedrijf alvast uit.

Hidde Baars (r) en Rienk Boer. Beeld Toine Heijmans
Hidde Baars (r) en Rienk Boer.Beeld Toine Heijmans

Vermilion is in 1994 opgericht in Calgary, de Canadese frontier-stad omgeven door velden met jaknikkers. Er is ook een historisch museum vol foto’s van pioniers die met houwelen en chemicaliën in glazen flessen aan het schatzoeken sloegen. In 2004 liet het bedrijf z’n oog vallen op Nederland, waar nog genoeg kleine gasvelden te ontginnen zijn. Nu heeft het 136 putten die 570 miljoen kuub aardgas per jaar produceren, met meer in het verschiet. ‘Alles wat wij produceren wordt in Nederland gebruikt’, zegt Hidde, ‘70 procent van onze bruto omzet gaat naar de staatskas.’ En hij vertelt over het omgevingsfonds, geld voor duurzaamheidsprojecten en ‘uitgebreide meetnetten’ die registreren hoe de bodem zich gedraagt, ‘die meten zelfs een aardbeving in Chili.’

Zolang er geen voldoende duurzame alternatieven zijn, is dit land op gas aangewezen, zegt hij. ‘Er is geen reden ermee te stoppen, behalve ongerustheid.’ Precies wat gasminister Eric Wiebes destijds schreef over de kleine velden: er is een verschil tussen ‘veiligheid en veiligheidsbeleving’. Dus zolang er gas nodig is, blijft het gas komen, want de risico’s zijn ‘qua omvang en impact niet vergelijkbaar’ met die in Groningen.

Het lijkt de tabaksindustrie wel, zeg ik tegen Hidde, ook daar zeggen ze: er is vraag dus wij draaien. Dat vindt hij een kromme vergelijking. ‘Tabak creëert z’n eigen vraag. Wij vullen de vraag alleen maar in.’

Na de oliecrisis, de tijd waarin ik opgroeide, was het Rijk druk met energiebesparing en maande iedereen tot matigheid. Nu moedigt het Rijk de aankoop van Tesla’s aan, en de bouw van datacenters. De energiecrisis van toen heet nu ‘energietransitie’, een woord dat ernst en noodzaak zachtjes onder de grond stopt. Gisteren schreef Bard van de Weijer dat de leveringszekerheid van energie na 2025 onzeker is – dat is over drie jaar.

Zo staan we tussen de buizen, en Rienk vertelt enthousiast over de separator, de chiller en de knock-outdrums. De schijnbare eenvoud ervan, techniek die nog decennia mee kan.

Zolang dit land blijft suizen en razen, zal het aardgas uit de bodem halen, omdat het kennelijk niet anders kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden