ColumnHeleen Mees

Omdat het risico van inflatie nihil is, is het beter om de coronatekorten monetair te financieren

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) schetst een gitzwart scenario voor de ­wereldeconomie. Volgens IMF-hoofdeconoom Gita Gopinath zal die als gevolg van de covid-19-pandemie in 2020 met 3 procent krimpen, terwijl het IMF afgelopen oktober nog een groei voorzag van 3,4 procent. De gevolgen van het coronavirus voor de wereldeconomie zijn daarmee veel erger dan die van de financiële crisis van 2008-2009. Bovendien zullen de regio’s en landen die het zwaarst waren getroffen door de financiële crisis ook het meest lijden onder de huidige pandemie.

Na Italië en Spanje zal Nederland volgens het IMF het hardst worden getroffen. De Nederlandse economie zal dit jaar met 7,5 procent krimpen in plaats van met 1,5 procent groeien. In plaats van een begrotingsoverschot zal het begrotingstekort boven de 6 procent uitkomen. De voorspellingen van het IMF zijn daarmee somberder dan het slechtste scenario van het Centraal Planbureau (CPB) en het IMF waarschuwt dat de voorspellingen mogelijk nog te optimistisch zijn.

Hoewel de staatsschuld in het CPB-scenario oploopt tot boven de 70 procent van het bruto binnenlands product (bbp) blijft deze voor Nederland wel te dragen. De vraag is of dat voor landen als Italië en Spanje ook het geval is. Weliswaar is door het wereldwijde spaaroverschot de rente de afgelopen twee decennia gedaald, maar het is de vraag of dat zo blijft als de globalisering na de pandemie geheel of ten dele wordt teruggedraaid, zoals sommige politici nu bepleiten. De grootste bron van de wereldwijde besparingen zijn immers de grote multinationals die jarenlang overwinsten hebben gemaakt door de productie te verplaatsen naar lagelonenlanden in Azië.

Econoom Paul De Grauwe riep ­vorige maand de Europese Centrale Bank (ECB) al op om de begrotingstekorten als gevolg van covid-19 monetair te financieren. Begin deze maand volgden Willem Buiter en Sony Kapoor – zij vinden dat centrale banken, inclusief de ECB, onmiddellijk de geldpersen moeten aanzetten en 20 tot 30 procent van het bbp in de staatskassen moeten storten om de kosten van de pandemie te dekken. Ook een toenemend aantal Nederlandse economen pleit voor het ­monetair financieren van de coronacrisis.

Daaronder is opmerkelijk genoeg ook Lex Hoogduin, een van de luidste vertolkers van het anti-ECB- en anti-Italië-sentiment in Nederland. Een maand geleden, Nederland was toen al een week onder een slimme lockdown, waarschuwde Hoogduin in de Volkskrant dat monetaire financiering van de coronacrisis door de ECB tot hyperinflatie zou leiden. Dat is natuurlijk onzin. Net als de corona­patiënten op de intensive care wordt de economie kunstmatig in slaap gehouden. Op een handvol diensten en producten na (bijvoorbeeld mondkapjes) is er helemaal geen vraag die de prijs kan opdrijven.

Het risico is juist dat de economie als een kaartenhuis in elkaar stort omdat niemand meer aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Net als de beademingsapparaten lucht in de longen van coronapatiënten pompen, pompen overheden nu geld in de economie om haar in leven te houden. Maar het economisch herstel wordt bemoeilijkt als de overheden de komende jaren flink gaan bezuinigen om het begrotingstekort en de staatsschuld terug te dringen, laat staan als de coronacrisis ook nog tot een financiële crisis leidt omdat Italië niet langer aan zijn verplichtingen kan voldoen.

Pleidooien om de winst- en vermogensbelasting te verhogen klinken sympathiek, maar zijn niet erg kansrijk zolang het kabinet denkt dat de concurrentiekracht van Nederland staat en valt met een belastingluw klimaat. Waarschijnlijker is dat degenen die de rekening van de financiële crisis gepresenteerd kregen ook voor de kosten van de coronacrisis zullen opdraaien.

Omdat het risico van inflatie nihil is, is het vele malen beter om de coronatekorten monetair te financieren. De 20 tot 30 procent van het bbp waar Buiter en Kapoor voor pleiten is vooralsnog excessief. Beter is om de meest recente IMF-projecties voor de economische groei of voor de begrotingstekorten in 2020 en 2021 te vergelijken met de projecties die het IMF afgelopen najaar publiceerde. Het verschil tussen die projecties is het coronatekort.

Zo wordt ieder land gecompenseerd naar rato van de economische schade die het door de pandemie oploopt. Bijkomend voordeel is dat het geruzie over coronabonds in Europa kan worden gestaakt en verdere reputatieschade voor Nederland wordt voorkomen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden