Ombudsblog ‘Verpletterend’

Ombudsblog: de ‘kleine soap’ rond Mano Bouzamour en de krant

In een blog wordt de Volkskrant ervan beticht in een interview met schrijver Mano Bouzamour te hebben gerommeld. Dit nadat eerder naar buiten kwam dat de uitgever van Bouzamour een quote die nooit in de krant heeft gestaan op een poster zette als aanbeveling. Hoe zit het precies?

Jean Pierre Geelen

Er speelt zich een kleine soap af in literair-Nederland rond een zogenaamde Volkskrant-‘recensie’ van een roman van Mano Bouzamour: de krant zou het boek ‘verpletterend’ hebben genoemd, maar dat heeft nooit in de krant gestaan.

Scenarioschrijver Robert Alberdingk Thijm – een ‘goede vriend’ van Bouzamour die werkt aan de verfilming van zijn eerste roman – voegde er deze dagen een nieuwe aflevering aan toe: 

‘Spannend verhaal: de Volkskrant rommelde met een interview en verzweeg de voorgeschiedenis van het woord ‘verpletterend’ in de berichtgeving erover. Maar klopt het ook?’

Alberdingk Thijm had zijn bijdrage aan de krant aangeboden, maar daar werd die geweigerd vanwege de feitelijke onjuistheden en verkeerde aannamen. Hij publiceerde het stuk vervolgens op zijn eigen webpagina. Waarna op sociale media met enige gretigheid een ‘kwestie’ werd aangezwengeld waarin de krant zou hebben gemanipuleerd met een interviewtekst, of een complot tegen Bouzamour zou hebben gesmeed. Dat kun je vaak het beste voorbij laten gaan, maar naarmate beeldvorming hardnekkiger wordt, wordt de vraag urgenter of die ook juist is.

Mano Bouzamour in 2015. Foto ANP

De feiten.

Die blijven allereerst dat de uitgever van Bouzamour (Prometheus) posters heeft verspreid waarop het boek werd aangeprezen met de quote ‘verpletterend’ – de Volkskrant’. Die quote kwam niet uit een recensie, maar uit een privémail van medewerker Steffie Kouters, die de auteur interviewde over zijn boek. De uitgever heeft excuses aangeboden en beloofd dat de posters zouden worden vervangen – iets wat overigens nog niet is gebeurd.

De vraag of Kouters het woord ‘verpletterend’ wel oprecht had bedoeld, doet hierbij niet ter zake. Het contact tussen interviewer en geïnterviewde is te beschouwen als een soort diplomatiek verkeer, waarin woorden een andere lading en waarde kunnen hebben dan in een afgewogen recensie die in de krant wordt afgedrukt.

Onjuiste indruk

Het gaat er hier om dat de uitgever een onjuiste indruk heeft gewekt door persoonlijk mailverkeer (zonder toestemming) te gebruiken als pr-materiaal. Een nieuwe stap in het vaak toch al vergaande misbruik van (verminkte) quotes door de pr-industrie.

De tekst van het interview met Bouzamour moest volgens Alberdingk Thijm van de VK-redactie ‘opgepimpt’ worden: ‘De redactie wilde namelijk meer nadruk op de problemen van de auteur als migrantenkind tussen twee culturen.’ En dat ook nog eens tegen de wil van de interviewer.

De eindredactie had inderdaad aanmerkingen op de eerste versie van het interview. Na inzage in de aanmerkingen van de eindredactie valt met de beste wil van de wereld niet te zien dat meer nadruk werd gewenst op ‘de problemen van de auteur als migrantenkind tussen twee culturen’ of ‘een nieuwe context’. Het gaat vooral om onduidelijkheden – niet ongebruikelijke opmerkingen, waarbij de interviewer overigens naar eigen inzicht mocht handelen.

'Te abstract'

Hier en daar bleven de antwoorden van Bouzamour wat te vaag of ‘te abstract’, er werd gewezen op wat te veel herhaling in de tekst. De kanttekeningen lenen zich niet voor openbaarmaking, maar voor alle aanpassingen geldt: Bouzamour heeft er zelf mee ingestemd.

Het klopt dat Kouters niet ingenomen was met de eindredactie over haar stuk in de Volkskrant. Ook heeft zij – zzp’er – de oorspronkelijke versie verkocht aan het Vlaamse blad Humo. Wie die twee versies naast elkaar legt, ziet enig verschil, maar ook die versie legt niet bloot dat de Volkskrant het interview van een ‘nieuwe context’ voorzag.

Dat Sylvia Witteman het boek negatief besprak en schreef dat Bouzamour enkel wordt uitgegeven ‘omdat hij een migrantenkind is tussen twee culturen’, is misschien niet fijntjes, maar het was in een persoonlijk getinte column waarin zij boeken bespreekt. Nog steeds niet het oordeel van ‘de Volkskrant’. Haar bespreking lag overigens al bij de drukker toen verslaggever Haro Kraak zijn bericht over de kwestie nog aan het schrijven was.

Het is niet het enige punt waarbij Alberdingk Thijm een verband suggereert dat er in werkelijkheid niet was. Hij doet alsof alles met elkaar samenhangt, in één gerichte campagne tegen Bouzamour of diens uitgever. Daarvan is geen sprake. Maar een lekker scenario is dat wel. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.