Column Ariejan Korteweg

Om zorgboerderijen hoeft minister Schouten zich geen zorgen te maken

Een ministerie is naast al het andere ook een impresariaat. De minister is het basismateriaal. Die moet zo goed mogelijk worden ingezet om het beleid aan de man te brengen.

In het geval van minister van Landbouw Carola Schouten lijkt dat goed uit te pakken. Als we Maurice de Hond mogen geloven, is ze met afstand de populairste bewindspersoon. Daarom wilde ik graag eens mee als de minister de boer op gaat.

Zodoende sta ik kort na de eerste regenbui van de zomer op het erf van zorgboerderij ’t Paradijs in het buitengebied van Barneveld. Ik blijk niet de enige. Allerlei camera’s en notitieblokken staan de minister op te wachten. Ze zal verschijnen achter het stuur van een 2CV, vanwege opnamen voor het programma EenVandaag.

Ministerie als impresariaat.

Dat schiet minder op dan gedacht. Alle tijd om de elementen van het programma scherp te krijgen. Het gaat op deze dinsdagmiddag om een driedubbelslag: 

1. Zorgboerderij ’t Paradijs in het bijzonder. 
2. Multifunctionele landbouw in het algemeen. 
3. Biologisch ketenbeheer.

De omgeving werkt alvast mee: ’t Paradijs is een vriendelijke plek waar zijinstromer IJsbrand Snoei dieren, fruit en groenten exploiteert en enkele tientallen mensen in de dagopvang heeft. Of in omgekeerde volgorde, want dit is een in alle opzichten gemengd bedrijf, waar dagopvangers helpen met het verzorgen van beest en gewas.

Zoiets heet multifunctionele landbouw, legt Arjan Monteny uit. Hij is voorzitter van de gelijknamige afdeling van land- en tuinbouworganisatie LTO. Multifunctionele landbouw omvat iedere boer die er iets bij doet: natuurbeheer, camping, fruitkraampje langs de weg, theetuin, wellness, boerengolf of paardrijden. En dus ook zorgboerderijen: alleen Barneveld telt er al zeven. Monteny wil de minister twee boodschappen meegeven: versoepel de regels voor multifunctionele landbouw en zorg dat de banken gemakkelijker worden met kredietverstrekking.

Zowat al die zorgboerderijen produceren biologisch en doen aan directe verkoop, vandaar de aanwezigheid van Bionext-directeur Bavo van den Idsert. Op ’t Paradijs krijgen alleen de – trouwens overheerlijke – aardbeien dat keurmerk niet. Die worden vanwege de leeftijd van veel plukkers op tafels gekweekt; voor biologisch is volle grond verplicht. Tegen de tijd dat de minister de tv-eend op het erf parkeert, is er veel kennis gedeeld.

‘De mensen worden blij hier.’

Circus Schouten gaat eerst richting bespiegelingstuin. Omgeven door plexiglazen panelen over bidden, ontmoeten, leren en dienen wordt daar een quasi-ontspannen gesprek gevoerd. Wij van de pers kijken van gepaste afstand toe.

‘De mensen worden blij hier’, legt zorgboer Snoei uit. ‘Van de geur, de smaak, de handen in de aarde.’ ‘Medicijnen verstrekken kan overal’, vult LTO’er Monteny aan. ‘Hier vind je rust en ruimte en uitzicht. Multifunctionele landbouw is voor veel mensen de poort naar het platteland. Het is de plek om contact te krijgen met dieren en seizoenen.’ De minister knikt instemmend: ‘Wat ik jullie hoor zeggen is: je kunt persoonlijke waarden overdragen, terwijl je tegelijk gewoon je werk doet.’

Na een half uurtje moet de minister verder. Eerst naar de dagopvang. ‘U straalt helemaal’, zegt ze tegen een dame die zit te puzzelen. Ze schuift aan bij de mannen die reuzenscrabble doen, informeert naar de vrijwilligers: ‘Wauw.’ Dan door naar de kippen, naar de groentetuin en de winkel, die last heeft van het feit dat veel Barnevelders een eigen moestuin hebben. Ten slotte de overhandigingen: een rapport en een mand met lekkers.

In de dagopvang: ‘U straalt helemaal.’

Voor ze in de zwarte dienstauto stapt, is er tijd voor vragen. Monteny vatte het dilemma helder samen: veel boeren staan in een spagaat tussen hun overtuigingen en de eisen van de markt; ze moeten werken op een manier die indruist tegen hun waarden. Voor hem was dat reden zorgboer te worden. ‘We moeten ons realiseren wat de waarde is van voedsel voor onszelf’, zegt de minister. ‘We hebben er de mond van vol dat de productie verantwoord moet gebeuren, ik tenminste wel. Zoiets is niet gratis.’

Landbouw is weer actueel, in de media, en ook in de politiek. Dan gaat het over de verschraling van het landschap, over de bezwaren van een landbouw die louter op kostenreductie en maximale opbrengst is gebaseerd, over de noodzaak van ingrijpende veranderingen. De nood is hoog. Boeren staan op omvallen, er is fraude en ontvankelijkheid voor criminele activiteiten. Schouten werd minister op wat later een keerpunt kan blijken te zijn geweest. ‘Ik heb haast’, zegt ze. ‘Dit is het moment om door te pakken.’

Les van vandaag: ze heten zorgboerderijen. Maar dit is niet de sector waar de minister van Landbouw zich de grootste zorgen om hoeft te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.