Olaf Tempelman: Trump kan VS niet zo snel 'opschonen' als zijn golfresorts

.

Donald TrumpBeeld afp

Ongeveer een jaar geleden stond ik ook op deze plek. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan was toen volop bezig universiteiten, ministeries, leger en politie te vrijwaren van tegenstanders. Ik betoogde dat de proporties van die zuiveringen behalve uit Erdogans paranoia óók voortvloeiden uit het feit dat Turkije in het pre-Edogantijdperk noch een open samenleving noch een stevige democratie noch een functionerende rechtsstaat was. Ter vergelijking noemde ik de VS. Een president als Nixon had minstens zoveel aanleg voor paranoia. Echter: hij werd gestopt voor hij de VS blijvende schade kon toebrengen. Een voorrecht van inwoners van democratische rechtsstaten is dat zij niet verongelukken als 'sterke mannen' aan het stuur rukken - hun systeem bezit een veiligheidskooi en een airbag.

Die column leverde een tweet op van cabaretier Erik van Muiswinkel. 'Ik las graag in deel 2 over de kracht van de USA-democratie: is die berekend op een écht incapabele megalomaan?' Dat was op dat moment nog een theoretische vraag. In augustus 2016 gingen weinig Europeanen ervan uit dat de presidentskandidaat met dat profiel in het Witte Huis zou belanden. Zoals bekend liep het anders. Van Muiswinkel krijgt nu dagelijks antwoorden op zijn vraag.

Het presidentschap van Donald J. Trump is pas zeven maanden oud, maar ik meen dat de 'USA-democratie' zich tot nog toe tamelijk 'berekend' betoont. Er is namelijk erg weinig dat Trump lukt. Constant roept hij beschamende dingen, wat hij zei over de aanslag van Charlottesville was droefstemmend - resultaten boekt Trump vrijwel niet. Wellicht roept u nu: als hij de wereld later deze maand in een nucleaire oorlog stort, piept u wel anders. Zeker, dan piepen we met zijn allen anders. U kunt dan niet eens meer twitteren dat het met die dempende werking tegenviel. Persoonlijk knijp ik hem pas echt als Erdogan dreigt met raketaanvallen op Nederland - die regeert met vaste hand.

Het presidentschap van Donald J. Trump is vooralsnog een successie van schandalen, geschreeuw en mislukkingen. Als het zo doorgaat, belandt hij niet alleen in de geschiedenisboeken als de meest schaamteloze president die de VS voortbrachten, maar ook als de meest geflopte. Voortdurend stuit Trump namelijk op tegenkrachten die tevoorschijn komen uit krochten van wat ondanks alles nog altijd een democratische rechtsstaat is. Trump werkt die tegenstanders graag worstelend tegen de grond - op Twitter. Collega's als V. Poetin en Erdogan pakken dwarsliggers gewoon in het echt aan. Trump is niet de eerste die daar jaloers op is. In Zuid-Europa beklaagde een politicus-ondernemer zich jarenlang over hinder van de rechtsstaat. De mooiste zin die ik over hem las: 'Tot zijn chagrijn zit Berlusconi nog altijd gevangen in een democratie.'

Dat Trump zijn lotgenoot is, wordt bevestigd door diens aanhang. Eind juni was ik in de zuidoosthoek van de VS. Bij iedereen die ik daar sprak had op Trump gestemd. Voortdurend gaven die kiezers af op de bastards die Trump verhinderen 'zijn werk te doen'. Je kunt in die klacht een aloud verlangen ontwaren naar 'zuiver' beleid van een sterke man, en een aloude afkeer van verwaterde compromissen en andere voortbrengselen van democratie. Je kunt ook met een numerieke meerderheid van de Amerikanen opgelucht zijn dat Trump de VS niet zo snel kan 'opschonen' als zijn golfresorts. Het is namelijk geen pretje als zo'n baas jou bestempelt als vuil dat moet worden opgeruimd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden