ColumnSylvia Witteman

Of ik een frisse, nieuwe vertaling van Adrian Mole wou schrijven: ik ben benieuwd of ik dat durf

null Beeld

Ik kreeg een mailtje van een uitgever: of ik The Secret Diary of Adrian Mole, aged 13 3/4 kende. Nou en of! Het was in de vroege jaren tachtig een van mijn lievelingsboeken. Ik was een paar jaar ouder dan Adrian, namelijk 16, en nee, het stond niet op de boekenlijst, zei mijn lerares Engels, dus ik mócht het lezen maar het ‘telde niet mee voor mijn lijst’. Ik neem aan dat aan deze misstand inmiddels een eind is gekomen, want als er één boek is dat pubers aan het lezen krijgt is het dit het wel.

Adrian Mole is eigenlijk een soort Wimpy Kid of Bridget Jones avant la lettre, of, voor de onder een steen liggende enkeling die Wimpy Kid en Bridget Jones niet kent, een Hendrik Groen (al is Hendrik Groen meer een Adrian Mole après la lettre): zijn dagelijks leed is buitengewoon geestig voor de lezer, maar zelf is hij te onnozel om dat in te zien, en die dubbele bodem maakt het nóg geestiger.

In het echt is Adrian natuurlijk geen tobberige tiener, net zoals Bridget Jones in het echt geen onhandige thirtysomething is en Hendrik Groen geen sombere bewoner van een bejaardenflat: Adrian is een creatie van Sue Townsend, een vrouw die bijna 40 was toen ze het boek schreef. Ze is stellig ooit ook 13-en-driekwart geweest, maar bij mijn weten nóóit een jongetje. (Ik vraag me nu opeens heel erg af waarom ze die dagboeken niet uit het perspectief van een meisje heeft geschreven.)

Adrian is een klassiek geval van een sukkel. Hij is pretentieus, egocentrisch en bespottelijk naïef, hij wordt op school gepest, het meisje Pandora, op wie hij smoorverliefd is, krijgt verkering met zíjn beste vriend; hij ergert zich dood aan zijn ouders die roken en drinken (wat indertijd doodgewoon was) maar heeft niet door dat hun huwelijk op springen staat; hij weet niet wat hij aanmoet met zijn ‘ontluikende libido’: ‘ik werd gekweld door seksuele gevoelens, maar toen ik mijn vader moest helpen met het bemesten van de tuin ging het een stuk beter’.

De enkele keer dat hij probeert iets niet-braafs te doen gaat dat hopeloos mis: hij probeert lijm te snuiven en plakt per ongeluk het modelvliegtuigje dat hij aan het bouwen is aan zijn neus vast.

Net als Bridget Jones maakt Adrian telkens opnieuw goede voornemens: ‘Ik zal blinden helpen oversteken. Ik zal mijn platen terug in de hoezen doen. Ik zal aardig zijn voor de hond. En na al die walgelijke geluiden beneden, vannacht, heb ik me ook voorgenomen om nooit een druppel alcohol aan te raken. Mijn vader heeft gisteren op het feest de hond dronken gevoerd met kersenlikeur.(...) Kerstmis is alweer een week geleden, en mijn moeder heeft nog steeds dat groene ­glitterschort niet gedragen dat ik haar cadeau had gegeven! Volgend jaar krijgt ze badschuim.’

Tegen de achtergrond van Adrians ­leven spelen zich de Britse jaren tachtig in optima forma af. Vrouwenemancipatie (zijn moeder ‘weigert een behoorlijke maaltijd te koken’), Margaret Thatcher (‘Mevrouw Thatcher heeft ogen als een bijlmoordenaar, maar de stem van een zachtaardig persoon. Een beetje verwarrend is het wel’), werkloosheid, armoede, de problemen in de gezondheidszorg... het komt allemaal terloops maar toch indringend voorbij, terwijl Adrian zijn leven overpeinst: ‘Ik bedenk net dat ik nog nooit een lijk heb gezien, of een echte vrouwentepel. Dat komt ervan als je in een doodlopende straat woont’.

Of ik een frisse, nieuwe vertaling van Adrian Mole wou schrijven, vroeg de uitgever.

Hemeltjelief, wat een eer!

Ik ben benieuwd of ik dat durf.

null Beeld

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden