op het tweede gezicht

Of de Soedanese legerleider Abdel Fattah al-Burhan dom is, valt nog te bezien

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: generaal Abdel Fattah al-Burhan. De Soedanese legerleider had zo zijn redenen om niet langer met een coup te wachten.

Olaf Tempelman
null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Min Aung Hlaing, de generaal die in februari een einde maakte aan het democratische experiment in Myanmar, kan in doktersjas doorgaan voor een gynaecoloog en in pak voor een zakenbankier. Abdel Fattah al-Burhan, de generaal die op 25 oktober de zevende staatsgreep uit de recente geschiedenis van Soedan op zijn naam schreef, kan alle kostuums van de wereld aantrekken: zelfs in monnikspij blijft hij eruitzien als couppleger. De blik is tegelijk star, laconiek en zelfbewust, het haar is legerkort, de snor, onmisbaar in deze branche, is getrimd à la die van Pinochet in 1973.

Niemand heeft hem al officieel met zijn geslaagde coup gefeliciteerd, zelfs niet de Egyptenaren, Saoedi’s en Emirati’s die hem de laatste jaren coachten. Hun pr-afdelingen vinden dat onverstandig. Vooralsnog moet Burhan overal over zichzelf lezen dat hij de hoop van miljoenen Soedanezen op democratie de grond in boort. Hij moet ook lezen dat hij dom is, niet leuk voor een ambitieuze dorpsjongen die het schopte tot de legertop.

Ze schrijven dat hij de vrede te grabbel gooit: Soedans burgerpremier was net met rebellen uit Darfur en het Noebagebergte overeengekomen dat die gaan meewerken aan de democratisering. Ze schrijven dat hij de economie te gronde richt: de VS bevroren na de coup 700 miljoen dollar. Die Amerikanen schijnen zich door hem geschoffeerd te voelen. Een paar uur voor zijn coup was hun gezant Jeffrey Feltman nog bij hem op bezoek. Feltman kwam spanningen sussen tussen burgerpolitici en militairen in de Soevereiniteitsraad, het orgaan dat sinds de opstand in 2019 (die de val inluidde van dictator Omar al-Bashir) de democratisering ‘begeleidt’. Feltman belde naar huis dat de kou uit de lucht was en stond luttele uren later flink voor schut.

Of ‘dom’ het juiste adjectief is voor de capabele officier Abdel Fattah al-Burhan, valt evenwel te bezien. Conform afspraken moest hij de leiding van de Soevereiniteitsraad deze maand overdragen aan een burgerpoliticus. Het is denkbaar dat hij daar geen zin in had. Waarschijnlijker is dat hij onder druk stond van drie belangrijke bondgenoten en geldschieters, Egypte, Saoedi-Arabië en de Emiraten: ‘Abdel, bespaar ons democratische experimenten die kunnen overslaan, grijp de macht nu het nog makkelijk is.’ Reconstructies zullen moeten uitwijzen hoe vaak de Egyptische leider Sisi hem in oktober heeft gebeld: ‘Abdel, conform mijn Egyptisch draaiboek uit 2013 moet je snel die coup plegen, anders worden de burgerpolitici te sterk.’

Iets anders: Burhan werd de laatste tijd vaak gesignaleerd in gezelschap van collega-officieren met grote zakelijke netwerken: ‘Abdel, weet je wat het voor onze inkomsten betekent als die burgerregering zich straks met de economie gaat bemoeien?’ Burhan werd óók gezien met tycoons uit Abu Dhabi en Dubai: ‘Abdel, we geven jou veel geld – vergeet jij onze belangen niet?’

Het kan niet anders of een aantal van deze gesprekspartners roerde nog iets delicaats aan. Burgerpolitici in de Soevereiniteitsraad hebben de uitlevering van de gevallen dictator Omar al-Bashir aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag toegezegd. Dat ICC heeft Bashir aangeklaagd voor genocide in Darfur. Iemand kan hebben gezegd: ‘Abdel, herinner je je dat jij zélf troepen hebt aangestuurd in Darfur? Denk jij soms dat Bashir zijn mond houdt over jou als hij eenmaal in Holland zit? Abdel, je kunt nu nog kiezen: een paleis in Khartoem of een cel in Den Haag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden