Obama heeft nu zijn handen vrij

De uitschakeling van Bin Laden schept voorwaarden voor herijking van het Amerikaanse defensiebeleid.

In tijden van oorlog is het moreel van cruciaal belang. Als je de vijand wilt breken, moet je zijn moreel breken. Het ombrengen van Osama bin Laden heeft het Amerikaanse moreel een enorme oppepper gegeven en het moreel van Al Qaida een klap toegebracht. Bin Laden is niet op mysterieuze wijze, zonder taal of teken, in de vergetelheid geraakt waarna er eindeloos over zijn lot kon worden gespeculeerd, een situatie waaruit de geradicaliseerde soennitische moslimgetrouwen hoop hadden kunnen putten. Hij is evenmin een natuurlijke dood gestorven. Hij is opgejaagd en omgebracht. Dat feit moet niet worden onderschat en heeft onder meer de volgende gunstige gevolgen.

President Barack Obama heeft voor eens en altijd aangetoond dat de Democratische Partij de nationale veiligheid hoog in het vaandel heeft. Daarmee is Amerika weer terug in het koude-oorlogtijdperk van vóór George McGovern, een tijd waarin de nationale veiligheid geen politieke splijtzwam was omdat die bij beide partijen in goede handen werd geacht. Nu Obama zulke zwaar symbolische bonuspunten heeft verdiend op het gebied van de nationale veiligheid, wordt het in politieke zin gemakkelijker voor hem om in de defensiebegroting te snijden - wat echt noodzakelijk is.

Neveneffect

Hoewel de relatie met Pakistan op korte termijn gespannen zal zijn, kan die spanning uiteindelijk de relatie blijvend vergemakkelijken. De VS hebben nooit verlangd dat Pakistan op een fundamenteel andere manier te werk zou gaan; er werd alleen om meer ondersteuning gevraagd op specifieke vlakken, zoals de jacht op belangrijke figuren van Al Qaida. Nu het belangrijkste doelwit is omgebracht - mogelijk onder oogluikend toezicht van de Pakistaanse overheid - ¿ kan de relatie wellicht worden genormaliseerd. Een neveneffect kan zijn dat het dan makkelijker wordt om inlichtingenmateriaal te verkrijgen voor de jacht op Al Qaida- leider Ayman al-Zawahiri en zijn Talibankornuit Mullah Omar.

Het uitschakelen van Bin Laden is ook goed voor het Amerikaanse prestige in Afghanistan, omdat het misschien voor de Taliban een stimulans is om tot een akkoord te komen met de regering in Kabul. Het stelt Amerika ook in staat om in 2014 een substantiële troepenvermindering te realiseren en de overwinning in de oorlog tegen het terrorisme op te eisen. Die oorlog zal ongetwijfeld voortduren in verafgelegen oorden als Jemen en Somalië, waar Al Qaida ‘filialen’ heeft geopend, maar ook daar zal het moreel onder de dood van Bin Laden te lijden hebben.

Democratie

Weliswaar indirect, helpt de dood van Bin Laden in de strijd voor democratie in het Midden-Oosten, want zijn overlijden is in symbolische zin een enorme dreun voor het moreel van het extremisme. De combinatie van opstanden tegen verkalkte, tirannieke regimes en het ombrengen van de nummer 1 van Al Qaida moet uiteindelijk goed uitpakken voor de regio.

Het is ook slecht nieuws voor Hamas en voor de ambities van de Moslimbroederschap in Egypte en Syrië, die weliswaar niet aan Al Qaida gelieerd zijn, maar wel baat hebben gehad bij de voorbeeldfunctie van Al Qaida als uitdager van het Westen. Al Qaida was al verzwakt door de democratische opstanden in de Arabische wereld, maar staat nu zwakker dan ooit.

Oost-Azië

De dood van Bin Laden maakt deel uit van het proces van het tegengaan van de instabiliteit en het extremisme waardoor het Midden-Oosten zo wordt geteisterd. Ook komt zijn dood nu het proces ten goede waarin de Amerikaanse belangstelling op den duur wat verschuift naar Oost-Azië, dat zich ontwikkelt als het echte centrum van de wereldeconomie en van scheepvaart- en marine-activiteiten.

Obama heeft de troepenmacht in Irak substantieel verkleind, voorbereidingen getroffen voor terugtrekking uit Afghanistan in 2014, Bin Laden omgebracht, een oorlog met Iran vermeden en leiding gegeven aan een fermer en creatiever buitenlandbeleid tegenover Oost-Azië dan dat van president George W. Bush, met name door de manier waarop hij de Amerikaanse bondgenoten in de Zuid-Chinese Zee geruststelde. Natuurlijk is er nog veel onzekerheid omtrent Libië, maar zolang Amerika daar geen grondtroepen heeft, begeeft het zich niet in een moeras. Ondanks alle kritiek van de elite op Obama kan zijn bewind wat betreft het buitenlandbeleid nog weleens de geschiedenis ingaan als het beste sinds dat van president George H.W. Bush.

Vertaling: Leo Reijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden