Opinie

Nu is het het dorp van Sonneveld niet meer

Het lijkt een trend om grote groepen asielzoekers te plaatsen in ultrakleine dorpjes. Is dat verstandig?

Syrische asielzoekers in Oranje (Drenthe). Beeld Marcel van den Bergh

In Oranje werd onlangs een tijdelijke asielzoekersstop afgekondigd, nadat de 140 inwoners van het Drentse dorp zich hadden beklaagd over het gedrag van hun 525 nieuwe buren in het azc. In het Friese Rijs dreigt dit scenario zich zeer binnenkort te herhalen. Hoe impopulair en door rechts 'vervuild' ook, soms verdient het asielbeleid een eerlijke discussie.

Mijn vriendin en ik hebben al lang het verlangen de stad achter ons te laten. We dromen van een dorp zoals het door Wim Sonneveld werd bezongen. Na lang rondkijken vonden we dat in september in het Zuidfriese Oudemirdum. Toen bleek dat aan de rand van het dorp, tussen Oudemirdum en Rijs, ook nog eens ons droomhuis te koop stond, was de zaak snel beklonken.

Bijeenkomst

Afgelopen maandag werd bekend dat in Rijs, exact twee kilometer verderop in onze nieuwe straat, maximaal 500 asielzoekers worden gevestigd, voor minimaal vijf jaar. Ze komen te wonen in Mooi Gaasterland, een complex dat voorheen in gebruik was voor jeugdzorg en nu door een projectontwikkelaar is aangekocht. De nieuwe eigenaar is zelf naar het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) gestapt. Half september heeft het COA voor het eerst contact gezocht met de gemeente De Friese Meren, waartoe Rijs behoort. Enkele weken later vernam de uitbater van een bed & breakfast pal tegenover Mooi Gaasterland bij toeval van de plannen. Hij organiseerde daarop op 1 oktober een bijeenkomst voor dorpsbewoners en politici. Daar sprak burgemeester Aalberts over maximaal 300 asielzoekers. Hij gaf tevens aan dat de gemeente geen zeggenschap heeft over het plan dat het COA en de eigenaar van Mooi Gaasterland samen uitwerken en zei het te betreuren dat het verhaal nu al 'op straat lag'. Vervolgens werd het een maand stil, tot maandag naar buiten kwam dat uiterlijk begin 2015 in Rijs, dat nu 170 inwoners heeft, maximaal 500 asielzoekers zullen worden gevestigd.

Het Drentse dorp Oranje kent dit scenario al. Daar is sinds 1 oktober een vakantiedorp aangewezen als opvangplek voor maximaal 1.400 asielzoekers. Het dorp heeft 140 inwoners. Na een maand zijn 525 asielzoekers geplaatst en nu al wordt voor een stop gekozen, omdat de dorpsbewoners onophoudelijk klagen over overlast. Die klachten klinken nogal futiel: ze lopen uiteen van 'het internet is veel trager geworden' tot 'er lopen steeds groepen mensen midden op de doorgaande weg'.

Van criminaliteit is geen sprake. De veiligheid van de dorpelingen van Oranje is niet in het geding. Toch is het te eenvoudig om hun klachten weg te wuiven. De bewoonster die haar dorp omschreef als 'een buitenwijk van het azc' heeft in ieder geval getalsmatig een punt. En de 525 nieuwe bewoners zijn niet te vergelijken met toeristen. Ze blijven langdurig, kunnen veelal weinig anders doen dan te voet of per bus heen en weer reizen tussen dorp en azc en zijn nog nauwelijks bekend met de Nederlandse cultuur. De chauffeuse van de buurtbus beklaagt zich over het feit dat steeds twintig mensen zich in de acht stoelen van haar voertuig proberen te wurmen. De eigenaar van de supermarkt heeft een maximum gesteld aan het aantal bezoekers dat tegelijk binnen mag. Rampen? Welnee. Maar niemand kan ontkennen dat de aard van het dorp is veranderd.

Onverstandig

En daar zijn we terug bij Rijs, Oudemirdum en onze keus: we kozen het dorp zeer weloverwogen vanwege die aard. Nu wacht die prachtige beukenlaan tussen Rijs en Oudemirdum hetzelfde lot als de doorgaande weg in Oranje: de enige weg naar de buurtsuper (in Oudemirdum, in Rijs is er geen), de weg van het busje. Of dat erg is, daar valt over te twisten. Onverstandig lijkt het me wel. De voornaamste klachten van de inwoners van Oranje, nog voor de komst van de asielzoekers aldaar, hadden betrekking op hun gebrek aan inspraak en de getalsmatige verhouding tussen de twee groepen. Zelfs het COA wuift die bezwaren niet meer weg. Maar in Rijs wordt exact hetzelfde pad bewandeld - alleen nog rigoureuzer.

Het is vast verleidelijk me nu te betichten van 'tolerantie tot de achtertuin'. Maar dat is me toch te simpel. Roepen dat Nederland vol zou zijn is even makkelijk en wat mij betreft absoluut onjuist. Het lijkt me wel fair een discussie te openen over de vraag of het goed is grote groepen asielzoekers te plaatsen in kleine, afgelegen dorpen, waar ze niets te doen hebben en geen enkele aansluiting kunnen zoeken met de lokale gemeenschap, domweg omdat ze die gemeenschap voor 60, 70 of 80 procent zelf zijn.

Peter Smolders is schrijver, journalist en televisiemaker.

Peter Smolders
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden