ColumnAleid Truijens

Nu horen we het eens uit onverdachte bron: laat scholen niet zomaar die 8,5 miljard besteden

null Beeld

Stond er ook iets over onderwijs in de opgedolven notulen en aantekeningen van de verkennende formatiegesprekken? Bij mijn weten zijn er geen pikante punten opgedoken. Toch is er, als iedereen straks een fijne functie elders heeft, op onderwijsgebied een hoop werk te doen. Dat ons onderwijssysteem leidt tot doorrottende problemen, eigenmachtige besturen, ontevreden leraren, ellebogende ouders, dalende leerprestaties, en van dit alles wegkijkenden op het ministerie, begint zo langzamerhand breed door te dringen.

Op de dag dat de hel losbarstte in de Tweede Kamer, 1 april, kwam daar een bijzondere brief binnen, van de Algemene Rekenkamer. Een brief met een harde waarschuwing. Kijk toch uit Kamer, schreef president Arno Visser, wat er gebeurt met de 8,5 miljard euro bedoeld voor het herstel van corona-achterstanden, het kolossale cadeau dat de twee demissionaire onderwijsministers net voor de verkiezingen gul weggaven.

Geef dat geld het niet zomaar aan de schoolbesturen, schrijft de Rekenkamer. Laat scholen niet zomaar bedenken wat ze ermee willen. Analyseer eerst de problemen en bedenk oplossingen. Stel controleerbare, haalbare doelen. Want voor we het weten wordt het geld wéér besteed aan andere dingen dan aan leraren en leerlingen, aan geinige ideetjes of maatregelen die niks uithalen. Of het sijpelt gewoon weg in de algemene middelen. Kijk nou toch wat er eerder is gebeurd, met de miljoenen bedoeld voor passend onderwijs, voor verlaging van de werkdruk, voor beter opgeleide leraren. Het verdween allemaal in de muil van de lumpsum, onachterhaalbaar.

Ik vat het nu in eigen woorden samen, maar de brief zelf is duidelijk genoeg. Kraakhelder, voor een ambtelijk stuk. Er staan zinnen in als ‘Maak duidelijk wat het beoogde maatschappelijke doel is’ en ‘Bij lumpsumbekostiging (…) hoort een passende publieke verantwoording’. Een heerlijke brief, ik herlees hem voor mijn plezier.

Dat komt natuurlijk ook doordat we het nu eindelijk eens van een ander horen. Niet van cynische columnisten, schoolbestuurders-bashers of getergde leraren, maar van het hoogste controleorgaan van de regering. Toch wel een gezaghebbende en onverdachte bron. Opmerkelijk is dat dit een waarschuwing vooraf is; meestal komt de Rekenkamer achteraf met kritiek. Nu verwachten ze kennelijk al dat het lelijk mis zal gaan. Je mag het gerust een motie van wantrouwen noemen. Aan de ministers, het kabinet en de onderwijsbesturen.

Eerder dit jaar las ik al een interview met Visser in Trouw (23-1-2021) waarin hij verstandige dingen zei, over transparantie en verantwoording bij de besteding van publiek geld. Hij zei ook: ‘De Tweede Kamer moet vaker eigen onderzoek doen. Ook zou het parlement de lessen uit het verleden ter harte moeten nemen.’ Visser studeerde ooit literatuur, misschien is dat het. Geen dorre cijfertjesman, maar iemand die snapt dat je verbeeldingskracht nodig hebt om te zien waartoe systemen kunnen leiden.

De Kamer zou zelf ook eens wat creatiever uit de hoek kunnen komen. Wat heeft het onderwijs nu echt nodig? Beter opgeleide en effectievere leraren, die kinderen meer weten bij te brengen. Pabo’s die slimme studenten trekken. Leraren die hun werk met plezier doen, behoorlijk worden betaald en niet binnen een paar jaar gillend weglopend. Die naast hun werk kunnen studeren als ze willen en niet hoeven vechten om schaarse beurzen. Zijinstromers – er zijn er genoeg die willen, ook onder academici – die goed worden begeleid, zodat ze blijven.

Een kabinet zonder VVD, ChristenUnie en CDA erin – noem het, ik droom maar wat, de regering-Kaag I, zou geschiedenis kunnen schrijven door het onderwijs in eigen hand te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden