ColumnPeter Buwalda

Nu heeft de Dame me bij de lurven, dit is meesterlijk. Steel dit boek, is mijn advies

null Beeld

Ik had dus, bekende ik eerder op deze plek, middels een met de deegroller behandeld vierluik, een onvertoonde reeks in columnland, het complete oeuvre van Iris Murdoch gestolen, namelijk bij een antiquariaat in Aalborg, Denemarken.

Wat een verhaal, al was mijn schoonmoeder teleurgesteld. ‘Je hebt die boekhandelaar gewoon betaald’, appte ze na het laatste stukje. (Ze appt me iedere vrijdag over de column. Vaak is het de enige reactie die ik ontvang. Hartje schoonmoeder.) ‘Je hebt je hotel niet betaald, dat is wat anders. Het valt me een beetje van je tegen. Je had beloofd dat je ze gestolen had.’

‘Het spijt me. Moet ik teruggaan en wel echt boeken stelen?’

Hoefde niet.

Ondertussen zit ik met de consequenties. Als ik even niks te doen heb, zegt Jet: ‘Ga een Iris Murdochje lezen.’ Als ik geeuw: ‘Murdoch?’

Nee, nooit was leesschuld groter. Terwijl ik voortvarend begon, thuisgekomen met de buit las ik meteen The Italian Girl, een medium-vroege Murdoch. En ik was een nijver baasje, destijds, want ik heb er meteen een esseej voor De Gids over geschreven, dan moet je wel durven zeg, 26 boeken jatten, er eentje lezen, en meteen de kenner uithangen.

Erna gooide de kenner het bijltje erbij neer. Hij vond The Italian Girl aardig, maar niet denderend. Zijn Murdoch-honger ging ervan liggen. Helaas was het pre-internet, en kon ik niet weten, via oude recensies, via blogs en lijstjes van echte kenners, dat The Italian Girl met afstand de minst gewaardeerde Murdoch is.

‘God straft hard en onmiddellijk.’ (Jet.)

Gewoon niks antwoorden.

Overal stijf onderaan, samen met Jackson’s Dilemma, haar laatste boek, maar toen was de Dame al dementerende, dus dat telt eigenlijk niet. (Sterker, misschien is Jackson’s Dilemma haar grootste prestatie, probeer het maar eens, dement een roman schrijven. En uitgegeven krijgen. En dat iemand hem wil stelen. Knap. Gewone dementen krijgen hun washandjes niet eens aan hun voeten. Ik bezocht een keer mijn opa zaliger, toen al aardig op weg. ‘Dag Mannetje Maan’, zei hij als vanouds, ‘help me even, ik probeer ze al uren aan te trekken.’)

Maar mensen, inmiddels zijn we op streek. Sinds mijn vierluikige biecht mag ik noteren: The Bell, sterk boek, erna A Severed Head, charmant, zeker, maar tikje minder dan The Bell, dat onder echte kenners hoog aangeslagen wordt, en nu ben ik alweer halverwege The Nice and the Good, een werk uit 1968, en ja, nu heeft de Dame me bij de lurven, ik ben razend enthousiast, dit is meesterlijk, een boek vol prachtig uitgewerkte types, geestige, diepzinnige dialogen, en heel slim alles, psychologisch, filosofisch. Steel dit boek, is mijn advies.

Volgens echte kenners, bij wie ik me probeer aan te sluiten, ligt Murdochs piek tussen 1968 en 1977, dat zijn een stuk of tien romans, waarvan The Nice and the Good pas de eerste is.

‘Misdaad loont’, zeg ik tegen Jet.

’s Avonds, tijdens het inruimen van de vaatwasser, luister ik naar de podcasts van The Iris Murdoch Society. Kenners nemen het woord, ik begin me er thuis te voelen, al maakt de host rare geluidjes. Na elke zin een harde, speekselrijke ‘Tsk’. Vele afleveringen lang al. Hoort die vent dat zelf niet? De andere professoren en biografen, louter kenners, denken daar iets van. Anders hielden ze niet van Iris Murdoch. Die had rondom dat gesmak een roman kunnen optrekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden