Nog even uitstellen, die fusie tussen PvdA en GroenLinks

Deze week kwam de Heintje Davids van de politiek voorbij: de linkse eenheid. Diederik Samsom wilde de fracties van GroenLinks en de PvdA samenvoegen. Vanuit PvdA-oogpunt tactisch onhandig. Wie kiest, heeft immers liever het origineel dan de bleke kopie. Maar ongelijk heeft hij niet, qua inhoud en stijl. De PvdA is het bestuurlijke zusje van GroenLinks. Nu heeft de PvdA vier jaar ouderwets water bij de wijn gedaan. De partij hunkert naar profiel en haast zich naar de getuigenispolitiek en sentimenteel-linkse ideeën.

Diederik Samon wil met GroenLinks... Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Een opvallend gezamenlijk punt is het wetsvoorstel voor kinderasiel. De opstellers Attje Kuiken (PvdA) en Linda Voortman (GroenLinks) trokken al eerder samen op. Zij wilden vluchtelingen die op de Middellandse Zee dobberen, helpen hierheen te komen. Deze week verscheen het PvdA-programma en het kinderasiel staat erin, net als in het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Alsof er een velletje carbon tussen had gelegen.

Als het aan deze twee partijen ligt, wordt zo direct 'het belang van het kind' doorslaggevend om een verblijfsvergunning te krijgen. Je kunt zo bedenken waartoe dat gaat leiden. Het is altijd in het belang van het kind om hier asiel te krijgen. De advocaat van elk kind dat erin slaagt Ter Apel te bereiken, zal weinig moeite hebben aan te tonen dat hier blijven het beste is. De criteria voor 'het belang van het kind' zijn kortweg rust, reinheid en regelmaat. Daar verslaat Nederland, topvijf van de happiness-index, bijna alle andere landen. Dit wetsvoorstel zegt: laat de kinderen tot ons komen.

Waarover het zwijgt is het perverse vervolg: hoort zegt het voort, oftewel de aanzuigende werking. Het zal niet leiden tot de afnemende mensensmokkel waarmee Diederik Samsom zijn Turkije-deal verdedigt. De mensensmokkel neemt toe. Méér kinderen op zee, op weg naar het beloofde land. Als het is gelukt, mag de familie overkomen. In het belang van het kind.

Laat de kinderen tot ons komen...

Vorige week stond er een interview in de NRC met een hoge ambtenaar van de Dienst Terugkeer & Vertrek. Zij moet afgewezen asielzoekers overreden terug te gaan. Ik was blij met dat verhaal, aangezien je zo zelden hoort over de andere kant van de medaille. Rhodia Maas heet ze en haar huis was zojuist met rode verf beklad. Ze werd door de krant vooral bevraagd over het kinderpardon. Ze vindt het idee van een kinderpardon 'heel onrechtvaardig'. Wie het tegen alle rechterlijke afwijzingen weet uit te zingen, mag blijven. Wie keurig is vertrokken, heeft pech. 'We zagen bij vorige verkiezingen dat mensen minder vaak vrijwillig wilden terugkeren toen het erop leek dat het nieuwe kabinet met een kinderpardon zou komen.'

Nu zijn er weer verkiezingen en gaat het niet over het kinderpardon maar 'het belang van het kind'. Er schijnt een meerderheid voor te zijn, al is het net zo onrechtvaardig. Wie voldoende geld heeft en de reis overleeft, krijgt een verblijfsvergunning. Jammer voor de achterblijvers. En dan is er nog de aanzuigende werking, die tot mijn verbazing door deskundigen wordt ontkend. In deze krant was dat Carolus Grütters, migratieonderzoeker aan de Radboud-universiteit. Hij vond zelfs het suggereren van aanzuigende werking al 'beschamend'.

Bij nadere inspectie bleek de deskundige zelf in de voetnoten van het wetsvoorstel te staan. Hij schreef een artikel samen met Carla van Os, Universiteit Groningen, voorheen kinderlobbyist van Stichting Vluchteling en Defence for Children. In deze wereld is onafhankelijke expertise niet strijdig met belangenbehartiging, maar hetzelfde. Defence for Children had zelfs een vinger in de pap bij het opstellen van het wetsvoorstel.

Bedenker van het criterium 'belang van het kind' als asielgrond is Margrite Kalverboer. Ze is tegenwoordig Kinderombudsman, voordien net als Carla van Os orthopedagoog te Groningen en ook belangenbehartiger. Zij figureert vaker in de voetnoten van het wetsvoorstel. Het belang van het kind was ook de toets bij Kalverboers recente onderzoekje naar de schade die Zwarte Piet toebrengt aan de kinderziel. Twee jaar geleden vond voorganger Marc Dullaert, toch werkelijk niet op zijn mondje gevallen, nog dat Zwarte Piet niet strijdig was met de kinderrechten. Kalverboer sprak een paar handenvol kinderen, vond zelf haar steekproef niet representatief; het rapportje werd door een hoogleraar neergesabeld. Maar het was voldoende voor de conclusie dat Zwarte Piet het veld moet ruimen.

Kalverboer had het bedacht... Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Je vraagt je af hoe al die generaties mét Zwarte Piet hebben overleefd. Waar het om gaat is dat tegen 'het belang van het kind' geen argument is opgewassen. Dat is dan ook de minder smaakvolle kant van de inzet van het asielkind in de verkiezingscampagne. Dat pressiegroepen hemel en aarde bewegen, spreekt voor zich. Maar verantwoordelijke politieke partijen hebben een andere rol. De overheid moet steeds een deelbelang afwegen tegen het algemeen belang, óók bij beslissingen over asiel. Dat geldt dus ook voor politieke partijen, zeker als zij een wetsvoorstel maken. Daarom is het zo slecht als partijen zich op sleeptouw laten nemen door lobby's. Dat geldt niet alleen in kwaaie zaken als tabak of vliegtuigen. Ook als het een hoger doel betreft, deugt het niet als alles door elkaar loopt, partijpolitiek, wetenschap, activisme en belangenbehartiging.

Wie rekent op de bereidheid van Nederlanders om vluchtelingen op te nemen, moet zo stevig zijn dat hij ook mensen afwijst, zelfs kinderen. Anders gaat het, zoals we al hebben gezien, met die bereidheid snel bergafwaarts. Misschien ligt dat anders bij een getuigenispartij als GroenLinks, maar zolang zij zichzelf bestuurspartij noemt, zou de PvdA dit niet moeten steunen. Nog even uitstellen die fusie dus, als je het mij vraagt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden