ColumnElma Drayer

Nog even, en Famke Louise is een waardig lid van de elite

Beeld de Volkskrant

Vroeger was beslist niet alles beter, maar één ding wel. De elite, althans het beste deel ervan, was zich nog bewust van haar privileges. Ze besefte dat ze haar bevoorrechte positie in dit ondermaanse te danken had aan mazzel. Aan het toeval in een riant wiegje geboren te zijn. Aan het geluk de juiste mensen tegen te komen op het juiste moment. En, vooruit, soms aan een combinatie van (gratis verkregen) talent en hard werken. Hoe dan ook liet je het wel uit je hoofd om je onbescheiden te gedragen.

Dat besef is in een meritocratische samenleving als de onze lelijk in het ongerede geraakt. Wie nu hoog in de boom zit, meent te vaak dat dit geheel en al zijn eigen verdienste is. Of zoals de Amerikaanse filosoof Michael J. Sandel zaterdag zei in een (mooi) interview met de Volkskrant: ‘De elite denkt dat ze haar succes uitsluitend aan zichzelf te danken heeft, waardoor ze geen enkele dankbaarheid en nederigheid voelt.’ Sandel noemde die houding ‘meritocratische verwaandheid’ – een term die ik een lang leven toewens.

Fascinerend staaltje daarvan was deze week te zien in de soap rond Famke Louise Meijer, alias Famke Louise. BN’er Famke Louise? Moet je haar tot de elite rekenen? Dacht het wel. Zij staat te boek als een zogeheten influencer, het woord zegt genoeg.

Ze verdient haar boterham als zanger, model en vlogger, en bereikt aldus honderdduizenden jongeren. Voor sommigen onder ons zal het wellicht wennen zijn, maar dan behoor je anno 2020 tot de elite. Zo’n positie, zie boven, zou verantwoordelijkheid met zich mee moeten brengen. Waardoor je bijvoorbeeld drie keer nadenkt voordat je wat roept, zeker over de aanpak van een potentieel dodelijk virus. Als zelfs de allerknapsten ter wereld het antwoord daarop vooralsnog niet weten, hou dan bescheiden je mond.

Maar nee. Famke Louise liet zich inpakken door Willem Engel, dansleraar te Rotterdam. Gisteren heette hij in de krant ‘coronascepticus’ – een wel heel flatteuze benaming voor een bloedlinke complotdenker die er niet tegenop ziet om zijn volgelingen (‘Even een doe opdracht tussen door’) op te hitsen tot intimidatie en bedreiging van zorgpersoneel. Nu had hij Famke Louise en tientallen andere influencers verleid zich aan te sluiten bij de campagne #ikdoenietmeermee, die maandag van start ging. Motto: ‘Alleen samen krijgen we de overheid onder controle.’ Uit de oproep die de BN’ers braafjes kopieerden op hun socialemediakanalen: ‘Dit kan niet langer zo. Wij staan voor een goede volksgezondheid, maar de maatregelen rammelen aan alle kanten. (...) Wat is het nut van niet-medische mondkapjes en de 1,5 meter? (...) Wij zeggen ‘NEE’ tegen alle maatregelen totdat de overheid het beleid controleerbaar kan rechtvaardigen.’

Niet heel verrassend mocht Famke Louise de avond erna aanschuiven bij een talkshowtafel, ditmaal die van Eva Jinek. Daar zat ze zo pijnlijk te stoethaspelen dat ze op de sociale en in de oude media een lawine aan hoon over zich heen kreeg. Van de weeromstuit namen anderen het voor haar op. Het was seksistisch, vonden zij, om ‘dat arme meisje’ hard aan te vallen. Wat een onzin. Seksistisch zou het pas zijn om vrouwen minder serieus te nemen.

Intussen kon de Rotterdamse coronascepticus zijn vreugde amper de baas. Op Facebook schreef hij: ‘Wat een dag! #ikdoenietmeermee is wel een hit geworden. Trots op al die artiesten die laten zien dat ze een moreel kompas hebben en verstand.’ Moreel kompas en verstand, het stond er echt.

Maar de man juichte te vroeg. Een dag later bleken minstens negen influencers hun steunbetuigingsfilmpje in het geniep te hebben verwijderd. Ook Famke Louise kwam tot inkeer. In een bericht op Instagram aan haar 1 miljoen volgers kondigde ze aan de video weg te halen ‘omdat ik niet meer achter die boodschap sta’. Ze schreef op zoek te willen gaan ‘naar een bijzonder, inspirerend iemand die gespecialiseerd is in pandemieën om mij te educaten’. Bovendien bood ze excuses aan ‘aan allen die zich gekwetst of verward hebben gevoeld en beloof beter mijn best te doen’.

Dat zij, in tegenstelling tot haar collega’s, publiekelijk door het stof ging siert haar zeer. Nog even, en Famke Louise groeit uit tot een waardig lid van de elite.

Elma Drayer is journalist en neerlandicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden