VerslaggeverscolumnMarjon Bolwijn in Amsterdam

Nog een kloof: vrouwen die wel en vrouwen die geen geld hebben voor beschermde seks

Jacky wil kunnen genieten van seks, maar ze heeft geen geld voor voorbehoedsmiddelen. Dat is een serieuze spelbreker. De 20-jarige studente aan de kunstacademie in Utrecht dubt over geheelonthouding. Een weinig aanlokkelijk perspectief want zeker op haar leeftijd past seks in het rijtje water, vriendschap en ademen: van levensbelang. ‘Dan drink je toch een paar rondjes bier minder,’ vindt ze een ‘bullshit’ opmerking, want Jacky drinkt niet. Nou ja, bijna nooit.

Het is voor vrouwen als deze artistiek geklede studente met haar zwarte Boy George-hoedje, dat bureau Clara Wichmann vrijdag met 7.000 mede-eisers de staat voor de rechter daagt om gratis anticonceptie af te dwingen. Het is een mensenrecht jezelf te kunnen beschermen tegen ongewenste zwangerschap, is een van de argumenten. Sinds 2011 worden pil en spiraal niet meer vergoed door de basisverzekering. Ja, onder de 18 zijn ze gratis en tussen de 18 en 21 jaar vergoedt de basisverzekering wel anticonceptie, maar door het eigen risico betalen jonge vrouwen toch vaak de kosten uit eigen zak.

Jacky: geen geld voor anticonceptie.

Dokters van de Wereld heeft de afgelopen maanden honderd spiraaltjes gratis beschikbaar gesteld aan vrouwen met een krappe beurs, een actie om de aandacht te vestigen op de financiële drempel die 8 procent van de vrouwen ervan weerhoudt zichzelf te beschermen tegen een ongewenste zwangerschap. De hulporganisatie vroeg de belangstellenden om hun motivatie en dat zorgde voor een verrassing: niet alleen vrouwen in de bijstand, maar ook werkende moeders en studenten klopten aan.

Zoals een moeder met vier kinderen. Een paar jaar geleden is haar man zijn baan kwijt geraakt en werd zij kostwinner voor het zeskoppige gezin. Door de inkomensdaling bouwde het echtpaar schulden op en belandde het in de schuldsanering. Ze komen nu maar net rond van hun maandgeld. De vrouw schrijft Dokters van de Wereld dat ze negen jaar geleden een Mirena-spiraaltje heeft laten plaatsen. Het ding zit er nog steeds, ook al weet ze dat het na vijf jaar zijn werking verliest. Maar ze heeft geen geld voor een nieuwe van 150 euro. Dat geeft stress, schrijft ze. Op een vijfde kind zit het echtpaar in financiële nood niet te wachten.

Een hbo-studente van 18 jaar kan ook een gratis spiraaltje gebruiken. Haar ouders zijn gescheiden en leven van een uitkering. Zelf redt ze het ‘net’ met een studiebeurs en inkomsten uit een bijbaantje. ‘Er is altijd weinig geld geweest. Op de middelbare school kregen klasgenoten veel meer kleedgeld en zakgeld dan ik.’ Haar huisarts adviseerde haar een spiraaltje, omdat ze last heeft van de bijwerkingen van de pil. Dat wil ze ‘heel graag, maar de kosten zijn een grote drempel’.

Ets van Jacky: zwangere vrouw.

Jacky’s gescheiden ouders kunnen haar hiermee ook niet helpen. Ze doen al wat ze kunnen. Haar moeder betaalt haar collegegeld, haar vader de kamerhuur. De hoge materiaalkosten voor de kunstopleiding delen ze. ‘Meer zit er echt niet in’, zegt haar moeder, die in de zorg werkt, aan de telefoon. De afspraak is dat Jacky de kosten voor eten, studieboeken, studiereizen, kleding, telefoon, verzekeringen en gezondheid voor haar rekening neemt. Dat lukt nauwelijks van haar studielening van 325 euro per maand. Er zijn nog twee weken te gaan voor de volgende storting van Duo en er staat om precies te zijn 99 cent op haar rekening. Tijd en energie voor een bijbaantje heeft Jacky niet. Vijf dagen van de week is ze van 9 tot 22 uur op de kunstacademie aan het werk, het weekend heeft ze nodig voor huiswerk, vrienden, familie en ontspanning.

Ik heb om 10 uur in de ochtend met de studente afgesproken in een Amsterdams café. Ze heeft zich verslapen, dus komt ze later dan afgesproken binnen zeilen. Dat past helemaal bij haar chaotische inslag, klinkt het verontschuldigend. En daarom is ze ook niet zo geschikt voor het dagelijks slikken van de pil. Haar huisarts heeft haar deze veilige en goedkoopste vorm van anticonceptie (tussen de 40 en 110 euro per jaar) bovendien afgeraden, omdat het haar toch al wankele hormoonbalans nadelig zal beïnvloeden. Sinds haar 14de slikt Jacky antidepressiva tegen dysthymie, een milde maar chronische vorm van depressie .

Anticonceptie in soorten en maten.Beeld Hollandse Hoogte

Ze kent meer studenten die antidepressiva slikken, zegt Jacky. Om die reden, maar ook omdat de bereidheid onder jongeren om hormonen te slikken op zijn retour is, willen de meeste vriendinnen en studiegenoten zich het liefst met een spiraaltje beschermen tegen een ongewenste zwangerschap. Maar in één keer 150 euro neertellen is voor de meesten niet te doen.

Als Jacky dit had kunnen voorzien, had ze vóór haar 18de verjaardag een gratis spiraaltje laten plaatsen. Dan was ze beschermd geweest tot en met haar hogeschooldiploma. Briljant idee voor alle meisjes die nog 18 moeten worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden