Niks politiek correct - mannen en vrouwen komen allebei van de aarde

Het nuanceren van het belang van aangeboren verschillen tussen jongens en meisjes heeft, kaatst Asha ten Broeke terug naar Mark van Vugt, niets te maken met politieke correctheid, maar is juist wetenschappelijk te verantwoorden.

Een Georgisch meisje speelt in de hitte van Tblisi, in de zomer van 2011. Beeld afp

Professor Van Vugt suggereert dat ik uit politieke correctheid ontken dat er biologische verschillen tussen de seksen bestaan. Dat is onjuist. Ten eerste ontken ik dat niet: bijvoorbeeld op het gebied van seksuele opwinding zijn er duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen, waar ik ook uitgebreid over heb geschreven. Ik ben er wel stellig van overtuigd dat als het aankomt op de meeste andere vaardigheden en eigenschappen, de verschillen tussen man en vrouw heel klein zijn. Maar die overtuiging komt dan weer niet voort uit politiek correctheid, maar uit een jarenlange bestudering van het wetenschappelijk onderzoek.

Niet twee verschillende soorten
Al in 2005 publiceerde de Amerikaanse psycholoog Janet Shibley Hyde een omvangrijke analyse, waarin ze meer dan honderd man-vrouwverschillen onder de loep nam. Haar conclusie: mannen en vrouwen zijn op de meeste psychologische factoren gelijk. Van leiderschapsstijl tot assertiviteit, glimlachen, behulpzaam zijn, van verbaal tot logisch redeneren, de verschillen tussen de seksen varieerden van niet-bestaand tot klein. Er waren een paar uitzonderingen: mannen waren bijvoorbeeld wat meer geneigd tot fysieke agressie, en ze masturbeerden vaker (of de vrouwen jokten hierover, dat kan natuurlijk ook). Zelfs als de hersenen van dames heel anders functioneren dan die van de heren - waarover nog veel discussie is - zegt dat vrij weinig wanneer beide seksen vervolgens hetzelfde doen en kunnen.

Sinds de analyse van Hyde zijn haar conclusies tientallen malen bevestigd. Zo stelden onderzoekers van de University of Rochester vast dat mannen en vrouwen niet twee verschillende 'soorten' zijn. Mannen komen niet van Mars, vrouwen niet van Venus; mannen en vrouwen komen van de aarde, stelden ze.

Man-vrouwverschillen worden kleiner
Dit type analyses laat bovendien een interessant patroon zien: veel man-vrouwverschillen worden steeds kleiner (meer hierover in het februarinummer van KIJK, 9 januari in de winkel). Dat geldt onder meer voor het volgens Van Vugt typisch mannelijke gedrag van gevaar opzoeken en risico's nemen. Of voor de wiskundevoorsprong voor jongens, dat sinds de jaren zeventig helemaal is verdwenen. Zelfs onder de wiskundegenieën (wat Van Vugt 'tails' noemt) zijn jongens niet meer universeel in de meerderheid: onder Amerikaanse kinderen van Aziatische afkomst zijn het veelal de meisjes die superhoog scoren. Volgens een artikel in Science hangt het verdwijnen van de jongensvoorsprong op wiskundevlak vooral samen met meer vrouwenemancipatie.

Als uit onderzoek blijkt dat de psychologische en gedragsmatige verschillen tussen mannen en vrouwen klein of afwezig zijn, en dat ze bovendien verdwijnen onder invloed van emancipatie, lijkt het me juist heel wetenschappelijk verantwoord om te ontkennen dat aangeboren, biologische sekseverschillen een grote rol spelen in zaken als de 'jongenscrisis'.

 
Het is juist verantwoord om te ontkennen dat sekseverschillen een grote rol spelen in de 'jongenscrisis'.
Asha ten Broeke

Stereotypering helpt
Bovendien kunnen biologische sekseverschillen niet verklaren waarom crècheleidsters jongetjes zo druk en lastig vinden, ook wanneer ze zich precies hetzelfde gedragen als meisjes, of hoe het kan dat psychiaters aan een dossier met een jongensnaam erop vaker onterecht de diagnose ADHD plakken dan aan hetzelfde dossier met een meisjesnaam. Stereotypen rondom jongens - alomtegenwoordig in kranten, opvoedboeken, televisieprogramma's en schoolpleingesprekken - kunnen dat wel, omdat ze onze verwachtingen kleuren. Zoals je van een placebopil beter kunt worden zonder dat er werkzame stof aan te pas komt, zo kan een verwachting over iemands gedrag bepalen hoe we die persoon zien zonder dat er sprake is van een biologisch verschil. Het lijkt me niet juist om dat effect onder tafel te vegen.

Asha ten Broeke is freelance journalist en columnist voor de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.