Opinie Integratie

Nieuwkomers krijgen juist veel kansen

Ja, nieuwkomer, je moet zeker je best doen, maar als je dat doet, staan er veel deuren open, betoogt publicist en sociaal ondernemer Mark Schalekamp.

Mesut Özil met de beker als hij met Duitsland in 2014 het WK voetbal wint. Foto AFP

Mesut Özil bedankt voor het Duitse voetbalelftal, vanwege racisme als reactie op zijn foto met Erdogan. Een voorval waar ook in Nederland veel aandacht voor is, en dat samenvalt met kritiek op minister Blok na zijn geuite twijfels over het succes van de multiculturele samenleving. ‘Politici, stop met inspelen op xenofobie’, schrijven wat bekende bezorgde Nederlanders in een open brief aan de krant. ‘Zie je wel, ze motten ons niet’, jammeren wat columnisten met een migratieachtergrond, ‘hoe we ook ons best doen’. (Als Özil wat meer zijn best had gedaan, was de kritiek minder, maar de man speelt al jaren als een krant en zou hoogstwaarschijnlijk niet meer opgeroepen worden.)

Het is misplaatst. Blok, maar ook de in de brief genoemde Rutte, Dijkhoff en Buma, spelen niet in op xenofobie. Ze zetten vraagtekens bij integratie, of die nu wel zo succesvol is. Heel legitieme vragen, die al jaren leven bij het deel van de bevolking dat met integratie te maken heeft, in de buurt, op school of op het werk. In Nieuwsuur zag ik op 24 maart de fractievoorzitter van de Deense socialisten uitleggen hoe zijn partij de opkomst van rechtse partijen eigenlijk zelf in de hand had gewerkt. Namelijk door jarenlang hun kiezers – traditioneel de ‘gewone mensen’ – voor te houden dat ze niet negatief mochten zijn over de multiculturele samenleving, dat het onzin was als ze er last van hadden. Dat zou xenofoob zijn. Achteraf zag hij dat het nogal paternalistisch was. Als die ‘gewone mensen’ klagen, kan het nog worden afgedaan als onwetendheid, maar als een minister het doet, twijfels benoemt, is het kennelijk ineens schandalig.

Invechten hoort erbij

Integreren is niet makkelijk. Ook iets waar Blok een tikje onhandig over sprak: mensen gaan nu eenmaal van nature eerder om met mensen die op ze lijken, of dat nu gaat over achtergrond, uiterlijk, geloof of seksuele voorkeur. Nieuwkomers moeten zich altijd en overal invechten, zo gaat dat nu eenmaal, en dat maakt de succesvolle immigrant ook bijzonder, sterk en waardevol.

Nederland is, net als Duitsland, een land waar nieuwkomers juist erg veel kansen krijgen, volgens mij. Is het lastig solliciteren als je Mohammed of Fatima heet? Ik lees het wel eens, maar weet dat het niet het geval is bij de bedrijven van de vele ondernemers die ik ken: daar is men juist blij met een divers team. Grote bedrijven en de overheid hebben zelfs beleid op dit gebied, daar heb je als je anders bent echt een streepje voor. Özil werd in Duitsland een jaar of 10 geleden wat graag gebombardeerd tot ‘posterboy’, rolmodel, omdat zij in Duitsland – net als wij in Nederland – als samenleving het juist fijn en belangrijk vinden dat nieuwkomers het goed doen. Ze dienen als inspirerend voorbeeld.

Positieve discriminatie

Mensen met een achtergrond in een groep die het minder goed doet op de arbeidsmarkt in Nederland worden juist positief gediscrimineerd: het maakt dat Aboutaleb – Marokkaan – burgemeester werd van Rotterdam (en Halsema – vrouw – die van Amsterdam), of het levert je een column of een boekcontract op. Dus ja, nieuwkomer, je moet zeker je best doen, maar als je dat doet, staan er veel deuren open. Misschien blijf je altijd een Turkse Nederlander, maar met een zachte G blijf je in Amsterdam ook die Limburger, zoals je ook een lange, schele of rooie kan zijn – wat er anders aan je is, bepaalt vaak je etiket. Is dat erg? Lijkt me niet, het zegt niet zo veel.

Open brieven, jammerende voetballers en verongelijkte columns helpen niet. Het lijkt in dit geval nobel om politici te vragen niet xenofoob te doen, maar het is gratuit, een demonstratie van hoezeer jij deugt. En draagt bij aan een klimaat waarin nuance of tegengeluid meteen verdacht is. Racisme!

Mark Schalekamp is publicist en sociaal ondernemer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.