ColumnHarriet Duurvoort

Nieuwe migranten hebben we hard nodig

Zorgvuldig werk ik mijn eigen vergrijzing weg. Zonder grijs haar kan ik er nog best ‘leeftijdloos’ 35-plus mee door, vleien mijn vriendinnen me. De een na de ander wordt 50. We dansen zoals toen we 20 waren. Joelen de housestampers woord voor woord mee. Na een avond feesten, moet ik een week herstellen. Maar oud? Nee, daar willen we nog niet aan. De single-mannenverslindsters onder ons tinderen zich een ongeluk en laten al swipend trots zien hoe ze nog worden aanbeden door smakelijke jongemannen van rond de 30. Zelf blijven ze eeuwig 35 op de begeerte-app. Maar het valt steeds moeilijker weg te drukken. We zijn bang om oud te worden.

Ik genoot van het hilarische essay van Cindy Hoetmer afgelopen zaterdag in Volkskrant Magazine (‘Ik heb helemaal niks (en zeker geen midlifecrisis)’, 15 februari). Ze snijdt serieuze problematiek aan. De generatie X’ers uit de provincie hebben waarschijnlijk al elk weekend hun kleinkinderen op bezoek, maar opvallend veel generatiegenoten die een stads leven leiden, niet. Die hebben, net als Hoetmer, flexibele carriéres en altijd gewerkt als freelancer. Zij hebben, ondanks hun hoge opleidingsniveau, nauwelijks pensioen opgebouwd. Lang niet iedereen erfde een vermogen of kon een huis kopen. Tel daarbij op dat menigeen geen kinderen heeft en nooit trouwde – en nog steeds of opnieuw zoekende is – en tel uit je verlies. Sommigen mantelzorgen voor hun dementerende ouders. Maar wie zal er voor hen zijn?

De komende twintig jaar verdubbelt het aantal 80-plussers, verdrievoudigt het aantal 90-plussers en verviervoudigt het aantal 100-plussers. In 2040, als wij, oudere jongeren van nu, bij leven en welzijn tussen de 70 en 80 zijn, bereikt de vergrijzing een hoogtepunt. Ongetwijfeld geldt voor de meest bevoorrechte groep, de blakend gezonden, dan dat 70 het nieuwe 45 is. Maar of diegenen zonder pensioen zich op die leeftijd kunnen veroorloven niet meer te werken, betwijfel ik.

Grasduinend in cijfers over vergrijzing, valt mijn oog op een treurige infographic. In 2040 is het aantal mensen dat zich eenzaam voelt 1,3 miljoen. 740 duizend zijn urine incontinent; 330 duizend dement. Zo’n 2,3 miljoen mensen lopen achter een rollator vanwege de artrose. Ik wil gewoon niet dat dit over mij gaat.

Op dit moment is er al een crisis in de zorg vanwege de vergrijzing. Er is een groot tekort aan personeel en die arbeidsmarkt blijft de komende tien, vijftien jaar hetzelfde. Ondertussen zal de zorgvraag verdubbelen, aldus Jeroen van den Oever van Thuiszorgorganisatie Fundis tegen RTL Nieuws. Op dit moment werkt al één op de zeven mensen in de zorg. Dat moet één op vier worden in 2040. O ja, dat zijn de kinderen die we niet kregen.

Maarten Groothuizen (D66) kreeg het land over zich heen toen hij opperde dat Nederland weer meer migranten nodig heeft. De wrede ironie wil dat de twee grote dilemma’s van onze tijd, vergrijzing en migratie, natuurlijk alles met elkaar te maken hebben. Mijn grote vraag is wie de billen gaat wassen van de 100-plussers die dat niet meer kunnen. In deze rechts­populistische tijden verbinden ­velen de term migranten met nog meer multicultureel drama. Maar het enige alternatief zijn dan de 80-plussers.

Het klinkt misschien wat cru, zo’n opmerking over billen wassen. Maar het gaat over basale, intieme, liefdevolle zorg die iemand die gezond is kan bieden aan een ander op het kwetsbaarste moment in zijn of haar leven. Zorg voorbij schaamte, zorg waarin een mens simpelweg waardig in alles afhankelijk mag zijn. Waarin je, al kun je niet meer praten, voelt dat er iemand is die je helpt en dat je er mag zijn, ook in dat stadium van het leven waarin je niet meer nuttig hoeft te zijn. Zorg die nooit gerobotiseerd kan worden.

We kunnen eerst een beroep doen op de mensen die er al zijn. Dat er nu allochtonen langs de kant staan terwijl er een schreeuwend tekort is aan zorgpersoneel, van welk opleidingsniveau ook, dat kan niet. Maar nieuwe migranten lijken daarnaast onontkoombaar. Laten we in plaats van met angst voor immigratie daarom met nuchtere realiteitszin vol en positief inzetten op integratie. Op gemeenschapszin. Dat begint met het investeren in het menselijke contact. Pas dan ontstaat het besef dat er naast culturele verschillen ook overeenkomsten zijn. Dat we voor grote gemeenschappelijke uitdagingen staan. En dat we diepgaand afhankelijk zijn van elkaar, welke kleur of wat voor ­geloof we ook hebben. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden