ColumnKustaw Bessems

Nieuw criterium voor politici: wie zou de beste rampenbestrijder zijn?

null Beeld

Wie is het best in rampen voorkomen? En wie loodst ons er doorheen als er toch een gebeurt? Ik merk dat ik politici langs deze lat begin te leggen.

Ja, covid-19 is een gemeen virus. Toch zal ik niet als enige zijn geschrokken dat onze samenleving zo makkelijk ontredderd is geraakt. Verstandelijk was het altijd te volgen, wanneer iemand zei dat een maatschappij die zo ingewikkeld in elkaar zit en zoveel internationale afhankelijkheden kent, kwetsbaar is. Maar door deze dreun dringt pas goed door hoe broos het bouwwerk is.

Er zullen onderzoeken komen en aanbevelingen. En hopelijk zijn we straks wat beter voorbereid op een pandemie. Maar is dat genoeg om dit type ontwrichting te voorkomen? De behoefte klinkt door in het stuk dat Jesse Klaver van GroenLinks laatst publiceerde over hoe we verder moeten na corona: ‘Overal de laagste prijs voor willen betalen heeft ons afhankelijk gemaakt, waarmee zelfs onze veiligheid in gevaar is gebracht. We zijn afhankelijk van China voor mondkapjes, afhankelijk van de VS voor beademingsapparatuur, afhankelijk van de farmaceutische industrie voor vaccinonderzoek. We zijn kwetsbaarder dan we dachten.’

In een interview met Trouw noemde Klaver nog ander mogelijk onraad: een ‘digitaal virus’. Corona zet inderdaad aan het denken: wat kan ons nog meer elk moment onderuit schoffelen? Het pas verschenen ‘Nationaal Crisisplan Digitaal’ leest in coronatijden toch anders: ‘De afhankelijkheid van gedigitaliseerde processen is zo groot dat aantasting zal leiden tot maatschappij-ontwrichtende schade. Uitval en verstoring van elektriciteitsvoorziening en datacommunicatie hebben binnen enkele uren impact op vitale processen.’

Mede dankzij Volkskrant-journalist Huib Modderkolk krijgt deze dreiging bekendheid. Toch beheerst ze bepaald niet het politieke debat. Partijen strijden met elkaar over zorg en onderwijs, misdaad en migratie. Kunnen ze dat met evenveel verve over de onzichtbare oorlog online?

Kunnen ze het eigenlijk überhaupt over oorlog? Of is dat te exotisch? Zelf tob ik er al langer over dat Nederland de krijgsmacht kapot heeft bezuinigd én geen deel meer uitmaakt van een sterk bondgenootschap. ‘Hersendood’, noemde de Franse president Macron de Navo. Als Europa zichzelf niet leert zien als geopolitieke macht ‘zullen we niet meer kunnen beschikken over ons eigen lot’. Of zoals hier de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid het formuleert: ‘Andere landen maken grote stappen met hun militaire capaciteiten, waardoor militair overwicht van Nederland en zijn bondgenoten geen vanzelfsprekendheid meer is.’

Ian Bremmer, geopolitiek denker, ziet niet meer gebeuren dat Europa zich bijeenraapt. Hij verwacht dat Europese landen de komende tijd elk afzonderlijk gaan kiezen: voor de VS of China.

En Rutte? Die ‘deelt de zorgen’ van Macron. Aha, en nu? Welke politicus vertelt ons wie nog onze vrienden zijn?

Over maatregelen die ons op den duur moeten beschermen tegen klimaatverandering gaat het vaak uitvoerig en terecht. Maar zelden komt aan bod of we ons zo nodig wel kunnen verdedigen tegen goeie ouwe agressie en misschien is dat wel dringender.

Op potentiële systeemschokken is het lastig profileren. Discussie over steun aan Zuid-Europese eurolanden is lekker: ‘Solidariteit!’ ‘Nederlands belang!’ Maar hoe riskant het is dat de Europese Centrale Bank de economie intussen al vijf jaar aanjaagt door er verzonnen geld in te pompen? Hoe ziet het eruit wanneer die bel wordt doorgeprikt? Kunnen we dat hebben? Wat we dan moeten doen? Minder sexy.

Begrijpelijk dat de aanloop naar de Kamerverkiezingen in maart naar verwachting zal worden beheerst door het verdelen van schaarste in de economische crisis. Het klassieke profiel van de politieke winnaar: handige debater met wie je een biertje zou willen drinken en aan wie je je portemonnee toevertrouwt. Maar mij lijkt een stuurse risico- en crisismanager met oog voor een wankele wereldorde ook wel wat.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Lees ook:

In de digitale wapenwedloop is Nederland niet alleen slachtoffer maar ook dader

Huib Modderkolk begaf zich in de schimmige wereld van de hackers, cyberaanvallen en digitale spionage, waarin Nederland echt niet alleen slachtoffer bleek.

Europa worstelt met eenheid in tijden van nationalisme

Laat Nederland een kans lopen om de op regels geënte internationale orde te bevorderen?

Wat zijn de gevolgen van het oordeel van het Duitse Hof voor de toekomst van de Europese monetaire unie?

De hoogste Duitse rechter heeft dinsdag bepaald dat de Europese Centrale Bank (ECB) met zijn miljardenaankopen van staatsobligaties onrechtmatig heeft gehandeld. De uitspraak heeft mogelijk vergaande gevolgen voor de toekomst van de Europese monetaire unie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden