ColumnSheila Sitalsing

Niet uit te sluiten valt dat de etnisch profilerende overheid komt spoken in de verkiezingscampagne

Afbeelding Sheila Sitalsing voor bij artikel Beeld de Volkskrant
Afbeelding Sheila Sitalsing voor bij artikelBeeld de Volkskrant

Nu het kabinet is afgetreden en de verkiezingen naderen, blijkt er plots veel mogelijk te zijn om de verhouding tussen de opgejaagde burger en de wrekende overheid te herstellen. Waarmee niet gezegd is dat er een oorzakelijk verband is tussen het eerste en het tweede deel van de eerste zin; laten we het houden op een gelukkig toeval dat de boven ons gestelden plots voor vol-le-di-ge openheid zijn wanneer parlement en pers willen weten wat er op ministeries allemaal bedisseld is – over het schandaal in de kinderopvangtoeslag bijvoorbeeld.

Net zoals het een gelukkig toeval is dat het demissionaire kabinet maandag eindelijk, na een jarenlange jacht op onschuldigen, heeft besloten dat gedupeerden van het toeslagenschandaal de schulden die ze bij overheidsinstanties hebben opgebouwd niet hoeven terug te betalen. Tot dit weekend stond de Belastingdienst nog stug vooraan om de begerige handjes te leggen op grote delen van de 30 duizend euro compensatie die toeslagslachtoffers krijgen, en zo namens de overheid meteen weer terug te grissen wat de overheid als goedmakertje geeft. (De Belastingdienst is een overheidsinstantie die onder het ministerie van Financiën valt, het ministerie waar fraudebestrijding is ontaard in etnisch profileren en verhitte cowboyfantasieën. Soms moet je die dingen erbij blijven vermelden, omdat sommigen ze zomaar zouden kunnen vergeten).

Al die gelukkige toevalligheden kunnen niet verhelen dat er nog een bom ligt te tikken in het dossier-toeslagenschandaal: de etnische profilering. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft al geconcludeerd dat er geselecteerd is op mensen die in de officiële beleidstaal ‘mensen met een tweede nationaliteit’ worden genoemd en in de iets informelere communicatie tussen ambtenaren ‘zwartjes’. Het kabinet heeft er al excuses voor aangeboden, de premier heeft al ‘discriminatie kan en mag niet’ gezegd, een voor zijn doen verrassend stevige normering. Hij heeft dreigend gesproken van ‘trainingen voor ambtenaren’ om ze duidelijk te maken dat neerbuigend spreken over de burgers die je dient niet mag. Thuis zeiden we tegen elkaar dat wie zo’n training nodig heeft misschien geen plek verdient in overheidsdienst, dat je zo iemand ook weg zou kunnen sturen, maar misschien vinden ze dat op de ministeries een gekke gedachte.

Maar hoever de etnische selectie ging, hoe diep, hoelang ze heeft geduurd, wie er wanneer van wisten, wie het had kunnen stoppen maar dat niet deed, op welke plekken in de overheid ook met deze vorm van ‘risicoselectie’ werd of wordt gewerkt, hoe in hemelsnaam ‘een nest Antillianen’ (sorry, dat schreven de jagende ambtenaren in onderling berichtenverkeer) onder de noemer ‘tweede nationaliteit’ kan vallen en of er dus niet op nog onguurdere parameters is geselecteerd: het is nog krabbelen aan de oppervlakte en rukken aan het deksel op de beerput.

De premier denkt wellicht dat hij met het aftreden van het toeslagenschandaal af is, dat er rap schoon schip wordt gemaakt, dat hij in de verkiezingscampagne kan verwijzen naar de lange brief die het aftredende kabinet schreef en waarin staat hoe alles straks wordt opgelost voor de toeslagouders en hoe alles straks anders en beter wordt.

Hij denkt wellicht dat hij nu volle vaart vooruit kan. ‘Missionair op coronabestrijding’, staatsrechtelijke onzin die hij vorige week in de gauwigheid verzon. Niet uit te sluiten valt dat de etnisch profilerende overheid komt spoken in de verkiezingscampagne.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden