Niet op school leren, maar in de keuken

Het zesde Goede Idee: laat leerlingen die om de één of andere reden hun school niet kunnen afmaken, leren werken in een café-restaurant.

Zie hier de hele Etalage voor Goede Ideeën van de Volkskrant

‘Het idee komt van van Bakkerij Theetuin Jikkemiene in het Zeeuwse Nisse,’ vertelt Ella Buijze niet zonder trots. ‘Enkele jaren geleden kwamen we daar tijdens een fietsvakantie toevallig met ons gezin langs. Daar werkten jongeren met wat je in welzijnswerkjargon ‘een verstandelijke beperking’ noemt.

‘Ik heb weinig met die term. Het klinkt me te koud. Ja, dat is misschien ook wel vanwege ons pleegkind. Hij heeft moeite met leren. Theoretische vakken zijn niet aan hem besteed.

‘Toen we even later weer op de fiets zaten, zei mijn pleegzoon opeens vol overtuiging: ‘Hier zou ik wil wel willen werken.’ Dat heeft meteen de doorslag gegeven. Want werken in de horeca past inderdaad prima bij hem. Hij wil dolgraag mensen helpen. Op feestjes gaat hij ook altijd rond met hapjes en drankjes.

‘Opeens zagen mijn man en ik ook een toekomstige baan voor hem. Zijn enige perspectief leek een plek op een sociale werkplaats. Die verrichten goed werk hoor, maar het is de vraag of hij werk krijgt dat bij hem past. Afgezien daarvan is er bij de sociale werkplaats hier in Tilburg een wachtlijst van drie jaar. Intussen zitten de jongeren dan thuis.’

Rondgang

Het probleem was alleen dat er in Tilburg nog geen bedrijf was zoals Jikkemiene. Met haar man bedacht Buijze daarvoor een simpele oplossing: ze gingen het zelf doen. Nu is Ella Buijze de drijvende kracht achter Prinsheerlijk, een café en lunchrestaurant in de Tilburgse Nieuwlandstraat.

Haar zoon (15) zit nog op school, maar over een paar jaar zal ook hij hier werken. Hij heeft al een paar keer gevraagd wanneer hij nu eindelijk mag beginnen.

‘We zijn nu een half jaar open, en het gaat boven verwachting,’ vertelt Buijze aan een tafeltje in het restaurant. Ze heeft haar eigen bedrijf, een trainings- en opleidingsbedrijf, eraan gegeven om zich helemaal op haar nieuwe werk te kunnen storten.

‘We zijn begonnen met een rondgang. In Nijmegen heb je bijvoorbeeld Blixem, een horecagelegenheid die met dezelfde doelgroep werkt, in Almere Tante Truus, enzovoort. Overal hebben we ongegeneerd afgekeken.

‘De belangrijkste les die ik heb getrokken, is dat leerlingen het het leukst vinden om in een restaurant te werken dat in alles op en top is. We hebben daarom bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan de inrichting.’ Buijze wijst trots op het hippe interieur.

Bedrijfskleding

‘Maar belangrijk is bijvoorbeeld ook de bedrijfskleding. De ambitie is dat klanten aan niets merken dat met het restaurant iets bijzonders aan de hand is. We kiezen daarom bewust voor een ruime en gevarieerde kaart.’

De aanpassingen zijn onzichtbaar, zo blijkt als Pim – een van de leerlingen – ons rondleidt. De keuken is iets groter dan die in andere horecabedrijven, zodat de leerlingen iets meer ruimte hebben en dus niet bovenop elkaar zitten.

Ook bij de planning wordt rekening gehouden met het personeelsbestand. ‘Daarom doen we in de avond alleen speciale reserveringen en zijn we voor het overige publiek dicht. Dan heb je meer tijd om alles goed voor te bereiden,’ aldus Buijze.

‘Wat je als klant ook niet merkt, is dat dit ook een school is. Er werken hier tien leerling-medewerkers. Allemaal jongeren met leerproblemen, maar ze verschillen onderling nogal. Iemand met het Syndroom van Down, maar ook iemand die het net niet zou lukken een lagere beroepsopleiding met een diploma af te ronden. En hier lukt dat wel.’

Theorie

Een van de leerlingen is Ruben. Hij zat tot kort geleden op het vmbo horeca-gericht. Het leek uitgesloten dat hij die opleiding ging afronden. ‘Ik had problemen met theorie,’ zegt hij. ‘Op het vmbo kon ik het niet volgen.’ Buijze: ‘Niet omdat hij niet slim genoeg is. Maar het moet in zijn tempo.’ Ruben: ‘Hier krijg ik individueel les, en gaat het wel goed.’

Een collega-leerling, Lisanne, vertelt dat ze op een Mytyl-school zat. ‘Ik wil heel graag iets met mensen doen.’ Zij heeft problemen met rekenen. ‘Dat is lastig in de horeca,’ zegt Lisanne. ‘Hier oefen ik daarom veel op rekenen.’

Buijze: ‘In Prinsheerlijk werken verder vier begeleiders. Zij werken in het café-restaurant, maar zei leidden de jongeren ook op. Onze chef-kok is een bevoegd docent. We bieden de leerlingen een breed aanbod. Ze krijgen bijvoorbeeld rekenlessen in het kantoor achter het restaurant.’

De bedoeling is dat de leerling-medewerkers uiteindelijk doorstromen naar een reguliere baan. Buijze denkt dat de meeste leerlingen een goede kans maken.
‘Economisch zit het nu tegen, maar voor de langere termijn is de verwachting dat de arbeidsmarkt krap is. In de horeca wordt hard gezocht naar personeel. En wat in het voordeel van onze leerlingen spreekt, is dat ze bijzonder gemotiveerd zijn.’

Subsidie

Prinsheerlijk beleeft ondertussen een vliegende start. Vanaf de opening is het heel druk geweest. Buijze: ‘Meer dan de helft van de inkomsten van het bedrijf halen we uit de omzet van de horeca.’

Om voldoende geld binnen te halen, overlegt Buijze met een reeks instellingen. ‘We konden beginnen dankzij een aantal startsubsidies, onder ander van de Stichting Doen!. Nu gaat het om de structurele inkomsten.

‘Voor sommige leerlingen krijgen we geld binnen via de AWBZ. We werken verder goed samen met de Diamantgroep (de sociale werkvoorziening), het UWV, de gemeente Tilburg en de instellingen voor het speciaal onderwijs.’

Buijze is inmiddels ook bezig met een ander initiatief voor dezelfde doelgroep. ‘Het café-restaurant valt onder de Stichting BUITENGEWOON, waarvan ik de directeur ben.

We zijn als stichting bezig de catering op te zetten voor de openbare bibliotheek hier in de stad. Over een paar maanden hopen we daarmee te beginnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden