Niet jammeren dat het allemaal zo oneerlijk was

Opinie

Je hebt een 'bad deal' gekregen van God, Allah, je ouders of het lot. Zeur niet, maak wat van jezelf.

Beeld uit de documentaire van Sunny Bergman: wit is ook een kleur

Eens even kijken. Ik ben een 55-jarige, blanke Amsterdammer. Hoeveel kansen heb ik gehad en hoeveel heb ik er bij voorbaat gemist omdat ik ben wie ik ben?

Kansen zat natuurlijk. Zo kreeg ik na de lagere school die ik als de op- een-na-beste leerling afsloot de kans om naar een mavo te gaan. Mijn score was hoog genoeg voor het gymnasium maar dat was geen gepaste school voor een ambtenaarszoon uit de Amsterdamse Staatsliedenbuurt.

Ik kreeg de kans om mee te doen met de jongens uit mijn straat om kerstbomen en brommers te jatten en de lokale disco te terroriseren. Wat ik ook gedaan heb; samen met onder andere vrolijkerds als Andre Brilleman, Cor van Hout, Willem Holleeder en Simon (Sam) Klepper.

Daarna nam het aantal kansen stevig af. Ik ging bij een bank werken maar daar was ik redelijk kansloos. Te weinig aangepast, te veel een straatschoffie. Deed bijna nooit een pak aan en scheren deed ik alleen als ik er zelf zin in had. Redelijk dramatische carrière en dito leven voor een jaar of zes. Maar ik vond het niet erg dat ik, met mijn Amsterdamse accent, grote bek en groot incasseringsvermogen voor drank en drugs, door alles dat net boven modaal uit stak, met de nek werd aangekeken.

Alle pogingen om iets op de ladder te stijgen door sollicitaties waren bij voorbaat tot mislukken gedoemd. Ik had niet de juiste papieren, niet de juiste kleding, niet het juiste accent; dus niemand was bereid te kijken naar het eventueel aanwezige talent.

Misschien vanwege die hoge Cito-score heb ik, toen ik het helemaal met de maatschappij had gehad, toelatingsexamen gedaan voor de Universiteit, studierichting Nederlands. Dat bleek makkelijker dan gedacht en al snel zat ik met mijn brutale bek in de college banken. Waar ik al gauw bekend stond als Willem de Hun (omdat ik steevast 'hun' zei waar het 'zij' had moeten zijn) en Willem de Straathond om evidente redenen.

Nooit meer ergens een baan kunnen krijgen, (toch al wat te oud en nog steeds te onaangepast, te Amsterdams, te brutaal) en dus zzp -er geworden. Nu, dertig jaar later rijd ik keurig in een Citroen waar m'n hele gezin makkelijk in past naar de wintersport. Ik doe het leuk, mijn vrouw doet het leuk, mijn kinderen doen het leuk.

Willem van Oostvoorn

Wat ik niet doe, is jammeren over hoe oneerlijk het allemaal is geweest dat ik vanwege mijn afkomst, sociale status en accent allemaal kansen niet heb gekregen die de jongens en meisjes uit Zuid, Bussum en Aerdenhout allemaal wel kregen. Wat ik niet meer doe (sinds mijn 25e toen ik besloot er toch nog iets van te gaan maken) is om me heen wijzen en schoppen en slaan naar hen die het beter hadden en mij tegenhielden waar ze anderen voor lieten gaan.

Ik heb er gewoon wat van gemaakt. Door een beetje door te zetten wanneer het tegenzat. Door wat extra hard te lopen om in de pas te kunnen blijven met mijn meer gefortuneerde, van krachtiger netwerk voorziene medemensen en concurrenten.

Helaas ben ik wel een blanke West Europeaan. En dus heb ik zeker veel meer kansen gehad dan Izz Ad-Din Ruhulessin (O&D, 19 december) die overigens net als ik met zijn jeugdcriminele vriendjes er een een tijd lang een potje van heeft gemaakt. Net als hij, ben ik ook geweigerd bij de deur van discotheken, heb ik ook banen en kansen niet gekregen vanwege mijn afkomst. En natuurlijk ben ik vast minder vaak aangehouden, uitgescholden of slecht behandeld dan Izzy. Maar ik weiger naar de omgeving te wijzen als oorzaak voor mijn eigen onvermogen.

Wat Izz en heel veel achtergestelde mensen van een breed scala van huidskleuren ontkennen, is dat discriminatie net zo bij het leven hoort als slecht weer, de loterij en voetbal. Mensen discrimineren. Niet omdat ze dat ze dat nou zo graag willen, maar gewoon omdat ze dat doen. Witten discrimineren zwarten, mannen discrimineren vrouwen (en omgekeerd), katholieken discrimineren joden. Dat is verschrikkelijk en iedereen behoort z'n rottige best te doen dat zo veel mogelijk te voorkomen of als je wat dapperder bent aangelegd, te bestrijden.

Misschien ben ik wel een boze witte man, maar dat etiketje zal ik net zo behandelen als elk ander stigma dat me is opgeplakt. Ik overleef het wel. Wat je zelf volgens mij moet doen, is je er langs vechten. Tanden op elkaar en niet liggen mauwen. Je hebt een 'bad deal' gekregen van God, je ouders, Allah, de media of het lot. Het zij zo. Get used to it, suck it up en maak wat van je zelf. Of niet. Maar hou op met dat gejammer. Dat maakt je zwakker.

Willem van Oostvoorn is personal coach

Meer over