ColumnFrank Kalshoven

Niet het virus, maar wijzelf veroorzaken de grootste schade

Klaar. Ik verklaar de coronomie voor gesloten. Het kabinet mag dan deze week een tweede steunpakket hebben aangekondigd voor ondernemingen en werkenden – ik ben ruimschoots klaar met de schade die het zorgbeleid aanricht in samenleving, economie én, ironisch genoeg, de gezondheidszorg. En trouwens ook met de inbreuk op onze (grond)rechten.

Ik verklaar me nader.

Dat landen, in eerste aanleg, op zo’n naar virus reageren door economie en samenleving op slot te gooien is hartstikke goed. De potentiële schade die zo’n virus kan aanrichten in termen van zieken en doden is groot; de (intensive care) capaciteit van ziekenhuizen is beperkt; de onzekerheid is groot. Andere dan gezondheidsoverwegingen spelen dan even geen rol. Economische niet, maatschappelijke niet, zelfs (grond)rechtelijke niet. Prima.

In de loop der tijd moeten verschillende kosten en baten wél tegen elkaar worden afgewogen. Een modelletje hiervoor stond een maand geleden al in aflevering 7 van de coronomie. In de loop der tijd namen de gezondheidsbaten van een ‘lockdown’ af; in de loop van de tijd neemt de maatschappelijke en economische schade juist toe. Er komt een moment dat de gezondheidsbaten van een ‘lockdown’ niet meer opwegen tegen de schade.

Dit moment zijn we in Nederland nu echt ver voorbij. Het aantal ziekenhuisopnames voor het virus; de sterfte door het virus; het aantal ic-bedden dat door coronapatiënten wordt ingenomen – het is allemaal nauwelijks meer van nul te onderscheiden. Tegelijkertijd leidt de ‘lockdown’ elke week tot hogere economische en maatschappelijke kosten. Dat tweede steunpakket van het kabinet kost nóg eens 13 miljard euro, bijvoorbeeld. En ondanks het eerste steunpakket verloren in april 160 duizend mensen hun baan.

Maar eigenlijk is het nog erger. Adviesbureau Gupta publiceerde deze week een lelijke som over de zorg. In maart en april zijn door de coronazorg naar schatting van Gupta 13- tot 21 duizend levensjaren gered. Bijvoorbeeld: de patiënt die dankzij een verblijf op de intensieve zorgafdeling herstelde van zijn infectie. Maar omdat de rest van de zorg zo’n beetje stil kwam te liggen gingen tegelijkertijd 100- tot 400 duizend levensjaren verloren. Bijvoorbeeld: de hartpatiënt die door het zorgbeleid niet kon of mocht worden geopereerd en daarom het leven liet. Dus ook helemaal los van economisch schade, maatschappelijke schade en aantasting van (grond)rechten, was de ‘lockdown’, met de wijsheid achteraf, slecht voor de volksgezondheid.

Hoe verder? Het zorgbeleid, zoveel is duidelijk, moet radicaal anders. Want niet het virus veroorzaakt de grootste schade, het zorgbeleid, ‘de algehele lockdown’, veroorzaakt de schade. De schade is van eigen makelij.

Hoe anders? In algemene zin: de overheid moet specifiek beleid maken in plaats van algemeen beleid voeren. Gericht in plaats van ongericht. Een voorbeeld hiervan is onderscheid maken naar leeftijd (omdat de sterftekans onder jongeren nihil is, heel langzaam oploopt met leeftijd en pas vanaf 55 jaar wat hoger wordt). Een ander voorbeeld: naar plaats. In de noordelijke provincies zijn de besmettingen van een heel andere orde dan in Noord-Brabant en Limburg.

En de ‘tweede golf’ dan? Nou, reken er op dat die komt en reken erop dat die slachtoffers zal eisen – en dat is treurig genoeg. Maar de les van de ‘eerste golf’ is dat generieke ‘lockdown’-achtige maatregelen veel schade toebrengen – zélfs, per saldo, aan de volksgezondheid. Testen, traceren en isoleren, dat zal daarom het parool moeten zijn.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden