Opinie

Niet God maar Nederland verdient ons medelijden

Het christendom is altijd weer vitaler dan je denkt, maar wie niet meer in God gelooft, valt te beklagen.

Beeld getty

Je moet wel een geharde godsdiensthater zijn, wil je niet op z'n minst een beetje medelijden voelen met God. God de Vader is, in elk geval in Nederland, God de Grootmoeder geworden - een grootmoeder van het type dat amper nog wordt bezocht door de kinderen en kleinkinderen.

Het tienjaarlijkse onderzoek God in Nederland laat de immer dalende bezoekcijfers helder zien. Als dat al niet sneu genoeg is, moet deze vereenzaamde bejaarde ook nog meemaken dat diezelfde kinderen en kleinkinderen zichzelf omstandig op de borst kloppen vanwege hun nalatigheid.

Let wel: Zij is nog niet overleden, maar Bert Wagendorp deed alvast een vreugdedansje op Haar graf. Diverse zichzelf om hun atheïsme feliciterende briefschrijvers vielen hem hik-lachend bij.

En dan waren er nog de goeroes van het alles-beter-dan-op-zondag-bij-oma-op-bezoek, de vrijzwevende spirituelen, die God de Grootmoeder in een reportage van Sander van Walsum een trap nagaven: Zij had Haar nageslacht enkel maar angst ingeboezemd en nodeloos allerlei verplichtingen opgelegd, en was er bovendien niet in geslaagd 'een verbinding te leggen tussen het voelen en het zijn' (brr!).

Zelfgenoegzame kinderen en kleinkinderen

Zonder mij nu voor mijn braafheid en trouw op de borst te willen kloppen: ik behoor tot die slinkende groep van mensen die Oma nog wél eens bezoeken. Ja, het interieur in Haar bejaardenflatje, de kerk, is ouderwets. Ja, het is er vaak stil, muisstil, want Zij heeft de gewoonte niet veel te zeggen, waardoor je vaak maar wat luistert naar je eigen adem en het plechtige tikken van de antieke pendule. Ik snap best dat sommige mensen dit 'zinloos' of 'saai' zouden noemen. Zelf verveel ik mij echter geen moment. In onze drukke, schreeuwlelijke moderne wereld zijn mijn wekelijkse bezoekjes aan Grootmoeder een verademing - ik leef er steeds weer van op.

Dus nee, eigenlijk heb ik helemaal geen medelijden met God de Grootmoeder. Ik heb veel meer medelijden met Haar zelfgenoegzame kinderen en kleinkinderen. Wat sneu is het toch voor zo'n briefschrijver, die niet verder komt dan de fantasieloze boutade dat hij 'Darwins evolutieleer een uitstekend alternatief voor het christelijk scheppingsverhaal' vindt. Dat is hetzelfde als zeggen dat je niet naar muziek hoeft te luisteren, omdat je genoeg hebt aan de natuurkunde, die immers toch alle klanken kan verklaren.

Zorgelijk voor Nederland

Natuurlijk zijn de bevindingen van God in Nederland zorgwekkend, natuurlijk is het zorgelijk te moeten constateren dat Nederland niet langer een christelijke natie is. Maar mijn zorgen gaan niet uit naar het christendom. Dat is door zijn lange geschiedenis heen telkens weer veerkrachtiger en vitaler gebleken dan menigeen dacht, en bovendien groeit en bloeit het elders ter wereld als een jonge bloem. Nee, ik vind de conclusies van het rapport vooral zorgelijk voor Nederland. Wie niet langer in God gelooft, ook dat leert de geschiedenis steeds opnieuw, gaat in de gekste dingen geloven; in allerhande zweefgoeroes, popsterren of populisten, in geld of macht of mode, of de Blijde Boodschap van de Vergoddelijkte Wetenschap. Vaak ook in een eigengereid mengelmoesje van dat alles, in een verstikkende warboel van modieuze wanen en ijdelheden.

Dus ween niet om God de Grootmoeder, zonen en dochters van Nederland, ween om uzelf. Grootmoeders zijn taaie en geduldige mensen. Zwijgzaam wacht Zij in dat ouderwetse flatje, tot het Hoogfeest van de Heilige Juttemis zo nodig. Zij verdraagt de verwaarlozing en de hoon lijdzaam. En als je het gejakker en geschreeuw van de moderne wereld moe bent, en tóch nog eens bij Haar op bezoek wilt gaan, zal Zij je met een milde glimlach welkom heten.

Anton de Wit is religiejournalist en schrijver.

Anton de Wit is religiejournalist en schrijver. Beeld Rechtenvrij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden