Opinie

'Niet alleen weten, ook willen bepaalt de studie-uitval'

Om studie-uitval te voorkomen is selectie aan de poort op basis van kennis en motivatie noodzakelijk, betogen Eric Melse, Jan Morsch en Jaap van Muijen.

Collegezaal van de Universiteit Tilburg.Beeld anp

Deze week heeft de Volkskrant de 'weinig imposante resultaten' besproken van de 'studiekeuzecheck' die aankomende studenten verplicht ondergaan bij universiteiten en hogescholen. Uit de evaluatie van de Universiteit Utrecht blijkt dat nauwelijks sprake is van een positief effect op uitval, afgezien van de studie geowetenschappen. Ook Gerard Hogendoorn, coördinator aansluiting vwo op het wetenschappelijk onderwijs aan de Erasmus Universiteit, stelt dat 'het doel om uitval terug te dringen' niet wordt gehaald met een niet-bindend advies om de studiekeuze te heroverwegen na een proefcollege.

Deze teleurstelling bij onze onderwijscollega's verbaast ons niet, maar tegelijk stellen wij wel dat dit resultaat het gevolg is van de struisvogelpolitiek van het kabinet-Rutte II wat betreft het hoger onderwijs in Nederland.

Om de Nederlandse kenniseconomie toekomstbestendig te maken, is een gestage uitstroom van goed opgeleide en gemotiveerde studenten uiteraard noodzakelijk. Met een kwalificerend diploma in de hand kan iedereen die dat wil elke opleiding gaan volgen met uitzondering van enkele opleidingen waar bij instroom wel bepaalde eisen mogen worden gesteld. De bizarre uitvalstatistieken bij hogescholen en universiteiten getuigen jaar na jaar dat niet iedereen na het volgen van middelbaar onderwijs in staat is om willekeurig welke bachelor opleiding succesvol te voltooien.

Om de kwaliteit van het hoger onderwijs over de volle breedte van het onderwijsstelsel te verbeteren, stelde de commissie-Veerman in 2010 voor 'elke instelling het recht te geven om te selecteren, ook aan de poort'. Het was deze aanbeveling die nadrukkelijk werd omarmd door het vorige kabinet-Rutte en zelfs resulteerde in de voorbereiding van wet- en regelgeving. Helaas verdween dit beleidsvoornemen uit de onderwijsparagraaf in het huidige regeerakkoord.

Meest concurrerende economieën
Wil Nederland het beleidsdoel halen om tot de top-5 te behoren van de meest concurrerende economieën dan is werkelijk meer nodig dan een studiekeuzecheck. Willen hogescholen en universiteiten zich kunnen ontworstelen aan de spagaat tussen outputfinanciering en de noodzakelijke kwaliteitsverbetering dan moet het gelijkheidsbeginsel op een meer realistische wijze worden vormgegeven. Het studierendement is daarbij niet het enige criterium dat moet verbeteren, maar juist ook de academische en professionele vorming van de student. Bijvoorbeeld op Nyenrode Business Universiteit is het profiel van 'weten' en 'willen' bepalend voor zowel de toelating als de begeleiding tijdens de studie. Uit ons eigen onderzoek blijkt dat naast cognitieve vaardigheden ook motivatie een substantieel en statistisch significant effect heeft op het voorkomen van uitval.

De arbeidsmarkt heeft behoefte aan mensen die weten wat zij willen en zichzelf en hun collega's weten te motiveren. Het is een verspilling van tijd en belastinggeld als men tussentijds een studie moet staken en voor de student is het vaak een persoonlijk drama. Daarom is selectie aan de poort wenselijk en noodzakelijk.

Dit moet zeker niet alleen gebeuren op basis van de cijfers van een kwalificerend diploma, maar ook met objectieve psychometrische testen van cognitieve vaardigheden, persoonlijkheid en motivatie. Wij roepen Jet Bussemaker (PvdA) daarom op om het rapport van de commissie-Veerman alsnog ter harte te nemen en de aanbevelingen uit te voeren, te beginnen met selectie aan de poort.

Eric Melse is onderzoeker bij het CAREM, Hogeschool van Amsterdam.
Jan Morsch en Jaap van Muijen zijn als onderzoeker en hoogleraar verbonden aan Nyenrode.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden