Niet alleen met Taliban onderhandelen

Je moet niet alleen met de Taliban maar met de hele oppositie praten.

de opinieredactie

De Amerikaanse president Barack Obama is vol vertrouwen dat de Amerikaanse commando’s in Afghanistan in staat zullen blijken onderhandelingen met gematigde Taliban tot stand te brengen. Dit is een onderdeel van zijn nieuwe strategie in Afghanistan.

Crisis
Maar hoe effectief en, belangrijker, hoe gepast is een gesprek met de Taliban? Een ding is zeker, de Afghaanse samenleving gaat door een diepe crisis. De huidige regering staat onder druk, zonder dat er een alternatief is – noch de Taliban, noch de mujahedin kunnen haar vervangen.

De schuld daarvoor ligt niet alleen bij de corruptie die zich op alle bestuursniveaus voordoet, en de gebrekkige implementatie van de sociale programma’s.

Corruptie is altijd een onderdeel geweest van het leven in Afghanistan. En wat de gebrekkige sociale programma’s betreft kan de internationale gemeenschap wel wat assistentie verlenen, maar ze zullen niet werken als gevolg van instabiliteit, onzekerheid en een zwakke centrale regering.

Er zijn verschillende redenen voor de crisis, zoals corruptie, ontoereikende sociale programma’s en het ontbreken van een leidende partij die een stabiele politieke macht zou kunnen vormen.

Maar de belangrijkste oorzaak is het ontbreken van nationale veiligheidsdiensten en een overduidelijk inadequate militaire aanwezigheid van de ISAF en de VS.

Syndroom
De belangrijkste redenen achter de crisis in Afghanistan zijn de volgende. Ten eerste is dit een traditioneel Afghaans syndroom – geen eenheid binnen de politieke elite, geen stabiliserende kracht in de samenleving en geen leidende partij.

Ten tweede kan de Afghaanse samenleving niet beslissen of zij klaar is voor democratische hervormingen of niet. Ten derde is Afghanistan in militair opzicht niet sterk genoeg – leger, politie en veiligheidsdiensten zijn zwak.

Gematigd
Gesprekken met gematigde leden van de Taliban zijn zeker noodzakelijk, maar niet alleen met hen, maar met de gehele oppositie. Denk bijvoorbeeld aan Gulbuddin Hekmatyar, de leider van de Islamitische Partij. Zijn partij is een van de belangrijkste politieke krachten in het land. Hij heeft duidelijk andere opvattingen dan de Taliban.

Mullah Omar eist de volledige terugtrekking van de internationale vredesmacht, terwijl Hekmatyar aanstuurt op vervanging door troepen uit moslimlanden. Dit idee krijgt bijval van verschillende groepen in de Afghaanse samenleving en moet serieus overwogen worden.

Hoewel een substantieel deel van de Afghaanse bevolking de pogingen van de regering het land weer op te bouwen, ondersteunt, lukt het de bestuurders maar niet om het grootste gedeelte van het land onder controle te krijgen.

Onder deze omstandigheden is het niet genoeg uitsluitend met de Taliban te onderhandelen. Hoe gematigd de vertegenwoordigers van de Taliban ook mogen zijn, het aangaan van gesprekken met hen zullen door de bevolking gezien worden als een poging tot een compromis met álle Taliban.

Eer
Waaraan heeft de Taliban die eer verdiend? En: heeft de beweging zo veel gematigde leden dat die stabiliteit kunnen garanderen?

Het ziet ernaar uit dat het antwoord ‘nee’ is. Anders zou het land niet door zo’n golf van aanslagen getroffen zijn. Afghanistan is het meest gebaat bij een open dialoog tussen alle Afghaanse groeperingen. Vroeg of laat zal Kabul een nationaal akkoord moeten bereiken, dat betekent dat zij de Loya Jirga (grote vergadering van stammenleiders) bijeen moet roepen.

Dit zal een tijdrovende onderneming zijn. Kabul moet eraan beginnen voordat de regering het vertrouwen van de Afghaanse bevolking heeft verloren. Als ze dat doet, zal het gemakkelijker voor de Amerikanen en hun bondgenoten zijn om te besluiten met wie en hoe ze zullen praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden