OpinieMeelezers

Niet alle lezers zijn blij met het ‘genderneutrale’ taalgebruik van de Volkskrant

In deze rubriek reageert de redactie op wat er leeft onder lezers. Deze week: elke werkdag het nieuws in vijf minuten. En een gevoelige discussies over genderneutrale taal.

Beeld Sophia Twigt

Het nieuws in vijf minuten moet u helpen de stortvloed aan berichten te trotseren

Uit een enquête die wij deze zomer hielden onder onze lezers, bleek dat veel digitale abonnees doordeweeks behoefte hadden aan een bondig overzicht van het belangrijkste nieuws. Het aanbod is ruim, maar de leestijd schaars. Met zo’n samenvatting zou de lezer toch te ­weten komen ‘wat er speelt’.

Ziedaar ‘Het nieuws in vijf minuten’. Onder die titel maken wij sinds september precies zo’n nieuwsoverzicht. Elke werkdag verschijnt het op de Volkskrant-website en in de app.

Met hulp van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek proberen we de rubriek aan te passen aan de ­behoefte van onze lezers. We experimenteren erop los: een nieuwe verschijningsvorm, een variatie in de toon van het artikel of juist een andere plek op de website.

Is ‘Het nieuws in vijf minuten’ ook iets voor u? De rubriek herkent u aan de toepasselijke illustratie: een zandloper met daarin een mannetje dat met een krant dapper de stortvloed aan nieuws afweert. (Pepijn de Lange)

Wat lezers vinden van mannelijk, vrouwelijk, non-binair of genderneutraal

Veel lezers spraken de krant aan op het ontbrekende gebruik van de betrekkelijk nieuwe maar al wel bestaande genderneutrale voornaamwoorden. Aanleiding was een recensie van het nieuwe album van de Britse artiest Sam Smith. Smith identificeert zich niet als man of vrouw en is dus non-binair. In de krant van ­donderdag schreef redacteur Rogier Goetze dat de Volkskrant zich bezint op genderneutrale aanspreekvormen voor mensen die zich niet identificeren als man of vrouw. Maar: de door belangengroepen voorgestelde woorden ‘hen’ en ‘hun’ kunnen tot verwarring leiden, ‘omdat het bestaande woorden zijn die een nieuwe ­betekenis krijgen’.

Niet iedereen blijkt blij te zijn met dit antwoord. Zo schrijft Sophia Schutte: ‘Integratie van een woord kun je inderdaad niet afdwingen, maar als de Volkskrant kunnen jullie er wel een standpunt over innemen en daarmee invloed uitoefenen op jullie lezers. Jullie standpunt is meer dan duidelijk, maar verbloem het dan niet. Jullie zijn niet inclusief voor jullie non-­binaire lezers en hebben geen interesse in de ­bevordering van de integratie van non-binaire voornaamwoorden.’

Nora Fahrenfort zet haar vraagtekens bij een ander taalkwestie: het genderneutrale taalgebruik van de krant. ‘De Volkskrant heeft ervoor gekozen de mannelijke vorm als neutrale vorm te gebruiken, ­zoals ‘neerlandicus’ in plaats van ‘neerlandica’. Dit zijn ook bestaande woorden waaraan deze krant een nieuwe (genderneutrale) betekenis toevoegt. Waarom kunnen non-­binaire personen wel ­correct aangesproken worden en worden (werkende) vrouwen verstopt onder een deken van mannelijke vormen? De enige overgebleven vrouwelijke beroepsaanduidingen zijn ‘huisvrouw’ en, vooruit, ‘koningin’, al worden helaas de mannen niet ook met deze vormen aangeduid. Het moge duidelijk zijn dat de emancipatie nog niet is doorgedrongen tot de Stijlgroep van de Volkskrant.’

Rianne Maassen gaat zelfs een stapje verder: ‘Al zo lang als u de mannelijke vorm hebt ingevoerd als zogenaamd genderneutraal, voel ik mij als vrouw tekortgedaan. Toen ik begin jaren tachtig trouwde, heb ik moeten strijden om mijn eigen naam te ‘mogen’ behouden. Vervolgens heb ik jarenlang de gemeente, ­bedrijven en wat dies meer zij erop moeten wijzen dat zij niet (vanzelfsprekend) met ­meneer maar met mevrouw Maassen van doen hadden. En nu, veertig jaar later, zou ik moeten accepteren dat de vrouwelijke vorm langzaam maar zeker gaat verdwijnen.

‘Ik heb al vele discussies gevoerd over deze maatregel (bij de krant waar ik al meer dan dertig jaar abonnee van ben) en iedere keer als ik het argument gebruik om de vrouwelijke vorm te gebruiken en te zien wat dat ­teweegbrengt, lijken vooral mannen te beseffen wat het betekent om als groep ontkend te ­worden.’

Eenzelfde sentiment uitte lezer Hennie de Pous-de Jonge vorige week in haar brief van de dag: ‘De mannelijke vorm maakt vrouwen ­onzichtbaar’, schreef zij. ‘Met recht de brief van de dag’, aldus Wim van Berkel. ‘Al langer verbaas ik me erover met welk gemak de redac­trices van de Volkskrant voor de mannelijke vorm voor functies en beroepen kiezen met het argument dat dit vanzelf de neutrale vorm wordt. Met evenveel – en gezien de nog steeds overheersende patriarchale vormen misschien wel meer – recht had de redactie kunnen kiezen voor de vrouwelijke vorm.

‘Vier pagina’s voorafgaand aan de brief van Hennie de Pous-de Jonge stond een interview met de Australische filosofe Kate Manne over haar boek Man & macht, waarin zij de nog ­immer en overal aanwezige mannelijke privileges onderzoekt. Misschien een mooi sinterklaas- of kerstcadeau voor de redactrices van de Volkskrant.’ (Iñaki Oñorbe Genovesi)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden