Niemand luistert echt naar Sylvana

Nederland is niet af voordat Nederland Sylvana Simons of een andere niet-witte premier heeft.

Sylvana Simons Beeld anp

Tijdens de anderhalve week durende mediastorm rondom Sylvana Simons ontstond al gauw een patroon. Vrijwel iedere publieke figuur rekende het Sylvana aan dat zij zich bij de nieuwe politieke beweging Denk had gevoegd omdat die geen partij kiest in de zogeheten Armeense kwestie. Die zaak draait om de vraag of het voormalige Ottomaanse Rijk zich gedurende de Eerste Wereldoorlog volgens de volkenrechtelijke definitie aan 'genocide' heeft schuldig gemaakt of niet, waarbij verder niemand ontkent dat er honderdduizenden Armeense slachtoffers zijn gevallen.

Geen partij kiezen inzake de Armeense kwestie, maar de diplomatieke weg bewandelen. Het is een positie die vlak voor de verkiezingen in 2006 al werd ingenomen door de PvdA, die toen met 33 zetels de op één na grootste partij van Nederland werd. Twee miljoen kiezers deed het uiteindelijk weinig dat hun partij zich met betrekking tot de Armeense kwestie niet achter de juridische term 'genocide' schaarde. Ook Mark Rutte stelde vorig jaar op dat thema diplomatie als oplossing te verkiezen: 'Wij kiezen geen partij, noch voor de Turkse zijde, noch voor de Armeense zijde'. Nederland bleef grotendeels onaangedaan door Rutte's opstelling. Dat roept vragen op.

Kan het de gemiddelde Nederlander werkelijk iets schelen met welke term de vreselijke gebeurtenissen die destijds in het Ottomaanse Rijk plaatsvonden worden benoemd? Of wordt het gegeven dat Denk de diplomatieke weg verkiest in deze discussie als politiek treiterfeit ingezet, en wel op selectieve wijze?

Over wat Sylvana Simons inhoudelijk te zeggen had, daar ging het veel minder over. Dat is oprecht jammer, want het doel dat zij samen met Denk nastreeft is wel degelijk verbinding. Op RTL Late Night (23 mei) keurde Simons op bewonderenswaardig kalme wijze 'de Sylvana Simons uitzwaaidag' Facebookpagina af en zei vervolgens:

'Als ik zie dat er duizenden mensen zijn die op die manier hun gevoel uiten, wat dat gevoel ook is, dan denk ik, joh, laten we dat eens omdraaien en met zijn allen de krachten bundelen en kijken of we die energie in kunnen zetten in iets dat ons allemaal dient. En wat dient ons nou allemaal? Dat is bijvoorbeeld zorgen dat onze kinderen goed onderwijs krijgen. Dat is zorgen dat we met z'n allen nog naar een dokter kunnen omdat het nog betaalbaar is. Dat zijn dingen die ons binden, die ons allemaal aangaan, en waarvan ik zelden zo veel mensen zie samenkomen om daar iets aan te doen.'

In een notendop is dat inderdaad waar het allemaal op aankomt. Sylvana gaf twee maatschappelijk-economische voorbeelden maar had evengoed ecologische problemen kunnen aankaarten. Hoeveel mensen weten überhaupt dat de oceanen over dertig jaar leeggevist zullen zijn, terwijl we intussen veertig procent van alle visvangst dood overboord blijven gooien als 'overbodige bijvangst'?

Sylvana constateert dat er massaal politieke energie verloren gaat. Dat klopt. Terwijl we zo snel mogelijk af moeten van de afleidende en verlammende 'culturele' verdeeldheid in ons land, gaat het linea recta de tegenovergestelde kant op gezien het enorme virtuele zetelaantal van de PVV de afgelopen jaren.

Het is evenwel onmogelijk om 'echte verbinding' na te streven zonder eerst aan te tonen dat een grote meerderheid van Nederland boter op zijn hoofd heeft. Daartoe moeten we herhaaldelijk de vraag stellen hoe kleinkinderen van migranten - die in formele zin 'autochtoon' zijn - zogenaamd gevraagd kan worden zich 'aan autochtonen aan te passen'. Zoiets is logisch alleen mogelijk door onbewust een onderscheid tussen 'oorspronkelijke autochtonen' en 'niet-oorspronkelijke autochtonen' te hanteren. Kortom, door toch weer onderscheid te maken tussen 'autochtonen' en 'allochtonen', maar dan zonder het te erkennen. Hoewel velen dat impliciete schema hanteren, beseffen slechts weinigen dat het als 'allochtoon' aanmerken van kleinkinderen van migranten een standpunt is dat alleen de PVV openlijk uitdraagt.

De cultureel antropoloog Sinan Çankaya stelde (O&D, 25 mei) dat links Nederland de partij Denk over zich heeft afgeroepen. Daar heeft hij volstrekt gelijk in. Het holistisch linkse geluid dat onvoorwaardelijk antiracisme ademt en zich tegelijkertijd onuitputtelijk inzet voor economische gelijkheid en ecologische duurzaamheid, die stem is nagenoeg uit de publieke sfeer verdwenen. Voorlopig duurt de versplintering op links voort, hoewel het positief is dat mede door Denk antiracisme langzaamaan weer op de politieke agenda belandt.

Nederland is namelijk niet af voordat Sylvana Simons of een andere niet-witte politica ooit minister-president is geworden.

Stephan Huijboom is filosoof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden