Column

Niemand kan God vragen wat hij precies bedoelt

Waarom is Els Borst vermoord? Omdat God tegen euthanasie is. Verdachte Bart van U. heeft verklaard dat hij een 'goddelijke opdracht' kreeg om haar te doden, vanwege de euthanasiewet die zij als minister had ingevoerd. De vraag is nu wat wij daarmee moeten, moreel gezien. God zelf kunnen we het moeilijk kwalijk nemen, want die is volmaakt. En Bart van U. is juist officieel krankzinnig, dus ook hij gaat in zekere zin vrijuit.

Bart van U. voor de rechter.Beeld anp

De schrijvers en verspreiders van de Bijbel dan? Als die zich in de loop der eeuwen nou wat ruimdenkender hadden opgesteld, zou Bart - in zijn waanzin - mogelijk een ander doelwit hebben gekozen. Wat als Bart, in plaats van die strenge God van Abraham, nou de stem van Paulus de Boskabouter had doorgekregen? Dan woonde hij nu rustig met de dieren in het woud, rookte hij braaf zijn pijpje en had Els Borst waarschijnlijk nog geleefd.

Woorden hebben invloed. Soms ten goede, vaak ten kwade, meestal een beetje van allebei. Niemand kan weten wat er gebeurd zou zijn als een bepaalde tekst niet had bestaan of anders was geformuleerd, maar ideeën, goed bedoeld of niet, kunnen nu eenmaal rampzalig uitpakken - al was het maar omdat er zo veel idioten rondlopen. Zou het dan toch niet redelijk zijn om de schrijvers of verspreiders van zulke woorden eens aan te spreken op de misdaden van hun domme volgers?

Geert Wilders vindt van wel. PvdA-voorzitter Hans Spekman had hem een gevaar voor de democratie genoemd, en toen begon Wilders meteen over Pim Fortuyn. Die was immers ook als gevaar bestempeld en uiteindelijk vermoord. Dus als Wilders nu ook wordt vermoord, staat er dankzij Spekman 'PvdA' op de kogel, vindt Wilders. Niet dat Spekman tot moord heeft opgeroepen, maar een of andere linkse gek zou het zo kunnen opvatten - net als Volkert van der G. destijds.

De ironie is natuurlijk dat Spekman Wilders juist 'gevaarlijk' had genoemd vanwege díéns woorden, namelijk 'revolte' en 'verzet', en dan vooral omdat die door allerlei tuig als oproep tot geweld kunnen worden gezien. En de dubbele ironie is dat Spekman, nu Wilders hém gevaarlijk heeft genoemd, ongetwijfeld wat extra bedreigingen ontvangt. Ziet Wilders voor zijn geestesoog de letters 'PVV' al glinsteren op het mes dat Spekman doodt?

Natuurlijk niet. Wilders is namelijk tegen geweld, en kan geen verantwoordelijkheid nemen voor misinterpretatie van zijn woorden. Net zo min als Spekman. We moeten ermee leven dat mensen met woorden aan de haal gaan. Kritiek op lompe retoriek is nuttig, maar proberen iemand het zwijgen op te leggen door hem verantwoordelijk te houden voor mogelijke misinterpretatie van zijn woorden, dát is nou echt gevaarlijk.

Het verschil tussen Spekman en Wilders en God is dat die eerste twee nog wel eens bereid zijn om voor de camera te verschijnen. We kunnen ze dus gewoon vragen wat ze precies bedoelen, waarna zij hun woorden beter kunnen uitleggen. Als ze willen. Verspreiders van Gods woord zouden dat ook wat vaker kunnen doen, maar ik vraag mij af of die er ooit uitkomen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden