Net als bij de IS-tweet van Nida was bij antisemitische tweets van Annabel Nanninga niemand geïnteresseerd in de context

Israël is eigenlijk een soort Islamitische Staat. Ga maar na: er wonen veel Europeanen, net als bij IS. De oprichting van Israël was illegaal, die van IS ook. Israël gebruikt religie als excuus voor zijn daden, IS doet dat ook.

Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar ik zal u de verdere onzin besparen. Waar het om gaat is dat deze vergelijking, in 2014 op Twitter gepubliceerd door de lokale Rotterdamse partij Nida, ineens grote politieke gevolgen heeft.

In Rotterdam hadden drie linkse partijen (SP, GroenLinks en PvdA) namelijk net besloten om een progressief links blok te vormen met Nida, maar deze oude tweet lijkt dat 'Links Verbond' nu al op te blazen. Volgens Barbara Kathmann, lijsttrekker van de lokale PvdA, kan de vergelijking 'verre van door de beugel', waarmee ze bedoelt dat ze hem afkeurt. En geef haar eens ongelijk: met zulk evident antisemitisme zou geen enkele beschaafde partij zich moeten inlaten.

Maar wat zegt Nida er zelf van? Ze nemen de tweet niet terug, en leggen uit dat hij destijds in een bepaalde context werd gedaan. Er was net een ambtenaar ontslagen vanwege haar bewering dat IS een zionistisch complot was en Nida wilde protesteren door deze vergelijking te twitteren, met als hashtag #vrijheidvanmeningsuiting.

Anders gezegd: het was een provocatieve uiting om een ander punt te maken, en niet wat Nida zelf echt vond. Interessante uitleg, maar ik heb even rondgekeken, en niet één criticus van Nida hecht er ook maar enige waarde aan: deze tweet bewijst gewoon hun antisemitisme, punt uit.

Begin deze maand lag Annabel Nanninga (FvD Amsterdam) onder vuur, ook vanwege antisemitische tweets. Op Twitter gingen diverse collages rond met uitspraken van haar waar de honden geen brood van lustten.

'Je leest zes bladzijden en je hebt meteen zin om joden te vergassen'. Mwaahaha', schreef ze bijvoorbeeld over Mein Kampf. Dit soort tweets, sommige jaren oud, dienden om te bewijzen dat Nanninga de Holocaust reuzegrappig vond, en dus een gevaar zou kunnen vormen voor minderheden in Amsterdam.

De collages waren een groot succes onder haar tegenstanders, die er een tastbaar bewijs in zagen voor het vermeende fascisme bij FvD. Net als bij de IS-tweet van Nida was niemand geïnteresseerd in de context.

Maar de tweet die ik hier citeerde bijvoorbeeld, was zelf ook weer een citaat, namelijk van de bekende cabaretier Hans Teeuwen. Hij maakte het grapje op een avond over het vrije woord, om te illustreren dat het verbieden van boeken, hoe walgelijk ook, nergens op slaat. Cruciale context, bewust weggelaten om Nanninga erbij te lappen.

De zaak-Nida is heel anders dan de zaak-Nanninga. Persoonlijk lijkt het mij bijvoorbeeld aannemelijker dat bij Nida sluimerend antisemitisme leeft dan bij Annabel Nanninga, al zullen anderen daar weer anders over denken.

Waar het mij om gaat, is het mechanisme van 'hebbes' en 'zie je wel' waarmee politieke tegenstanders nu worden aangepakt. Wat de 'verdachte' zelf allemaal nog verklaart over de context van zijn uitspraak, is niet meer relevant; we wisten toch al dat hij of zij fout was.

Op zichzelf is de tactiek om je tegenstander expres verkeerd te begrijpen of zijn citaten te verdraaien niet nieuw, maar de manier waarop het momenteel gebeurt, en hoe vaak, is dat volgens mij wel. Het wantrouwen van beide kanten is zo groot, dat het er niet meer toe doet wat de ander nu werkelijk te zeggen heeft.

Zoals Stephen Fry vorige week bij DWDD tegenover Adriaan van Dis verzuchtte over de VS: 'A huge Grand Canyon has opened up and neither side can hear what is being yelled by the other side. They don't want to hear, they're putting their fingers in their ears.'

Zoiets krijgen we hier nu ook: beide kanten gedijen bij de tegenstelling, ze ontlenen er hun bestaansrecht aan. Luisteren is daardoor niet opportuun: wat als de vijand iets zinnigs zegt? Dan wordt de kloof kleiner, en dat moet je niet hebben.

Veiliger is om zelf te bepalen wat de ander éígenlijk wil. En dat is wat er nu gebeurt, met alle gevolgen van dien: als anderen niet alleen voor jou gaan bepalen wat je mág vinden, maar ook wat je stiekem, eigenlijk, diep vanbinnen víndt, wordt praten niet alleen zinloos, maar ook gevaarlijk.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.