OpinieMedia in Zweden

Neonazi’s verbieden in Zweden valt niet mee

In Zweden wordt verwoed gediscussieerd over de mogelijkheid dat neonazi’s de 1 mei-viering aangrijpen om te gaan provoceren, signaleert correspondent Eric van den Outenaar.

Nordiska motståndsrörelsen (NMR) demonstratie in Gothenburg. Beeld Reuters

Het bestuur in het Zuid-Zweedse stadje Kungälv twijfelt er niet over. Er moet zo snel mogelijk een nationale wetswijziging ­komen die het mogelijk maakt om Zweedse neonazi’s een verbod op te kunnen leggen om te demonstreren, berichtte de website van de Zweedse publieke radiozender P4 maandag. De aanleiding voor deze oproep is de 1 mei-viering morgen. Eerder meldde de Zweedse krant Aftonbladet al dat de neonazi’s toestemming hebben gekregen op die dag in verscheidene ­gemeenten in Zweden te demonstreren. De politiek van de nog geen 30 duizend inwoners tellende plaats vreest echter voor nieuwe ongeregeldheden vanuit de extreemrechtse politieke beweging Nordiska motståndsrörelsen (NMR). De NMR heeft opnieuw toestemming gekregen om te demonstreren tijdens deze nationale feestdag. Velen in Kungälv vrezen voor een herhaling van de neonazidemonstratie die op die dag enkele jaren geleden uit de hand liep.

1 mei is in Zweden een vrije dag die in het teken staat van de arbeider. Socialistische politici gaan de straat op om met de Internationale mee te zingen. Voor neonazi’s in Zweden is 1 mei eveneens een traditioneel moment geworden om met nationalistische leuzen te provoceren. Op diverse plekken in het land zijn ze dit ook dit jaar weer van plan. In Zweden bevindt zich een hardnekkige groep neonazi’s die regelmatig in het nieuws komt vanwege incidenten waarbij ze lokale politici of minderheden intimideren. Moet je deze radicale gekken echt het recht ontzeggen om de demonstreren?

‘Ik vind niet dat we zo zwak moeten zijn. We moeten net als Finland degenen beperken die democratie willen beperken’, citeerde de Zweedse krant Expressen een uitspraak van Miguel Odhner, de woordvoerder van het stadsbestuur van Kungälv, tegen Ekot, de nieuwsdienst van de Zweedse ­publieke radio. In Zweden werd maandag vervolgens op de radio het Finse model bediscussieerd als oplossing voor het neonaziprobleem. De conclusie was dat de zaak in Finland toch net iets anders ligt. In Finland hebben bestuurders historisch gezien ruimere mogelijkheden om neonazidemonstraties tegen te houden. Dat is op basis van een oude wet, ingevoerd in de nasleep van de Winteroorlog tegen de Russen (jaren veertig van de vorige eeuw). De wet was een soort noodwet om de jonge democratie tegen antidemocratische krachten te beschermen. Daar kunnen de Finse ­bestuurders nu dus nog op terugvallen.

Twee jaar geleden was het in Zweden tevens raak met de neonazi’s tijdens de internationale boekenbeurs in Gotenburg. Rond dat jaarlijkse evenement in de nazomer brak toen eveneens de discussie los of de neonazi’s niet gewoon misbruik maken van hun recht om te demonstreren. De neonazi’s beoogden al vlaggen zwaaiend langs de grote synagoge in Gotenburg te wandelen. De route werd onder druk uiteindelijk iets aangepast, maar iedereen kon vervolgens op tv de beelden volgen van hoe ze alsnog slaags raakten met de Zweedse politie.

Ook tijdens Almedalen ging het vorig jaar mis. De jaarlijkse op tv uitgezonden politieke brainstormweek van alle Zweedse parlementsleden trok tevens de aandacht van de NMR. Enkele NMR-leden wilden een spandoek omhoog houden tijdens een bespreking over de relatie Zweden-Israël. Ook gingen ze later op de vuist met andere op het eiland Gotland verzamelde ‘linkse landverraders’. ‘Hier houd je je mond als anderen praten, zo simpel is dat’, zei de Zweedse premier Stefan Lövfen in reactie op de ongeregeldheden onder meer tegen de krant Aftonbladet. Hij beloofde tevens te gaan onderzoeken of de wet kan worden aangescherpt om de demonstratievrijheden van de neonazi’s in te perken. Voorlopig laat een wet op zich wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden