Negeer de iPad, pak het boek

De ingezonden brieven van zaterdag 30 januari.

Beeld anp

Brief van de dag

Lezen moet net zoiets zijn als tandenpoetsen

Orthopedagoog Thijs Nielen luidt de noodklok voor de toenemende 'a-geletterdheid' in ons land (O&D, 26 januari). Kinderen en jongeren kunnen steeds minder goed lezen, omdat ze door gebrek aan oefening deze vaardigheid niet echt onder de knie krijgen of die langzaam kwijtraken. En daarmee verdwijnt het leesplezier. Als docent Nederlands herken ik het probleem. Ook ik zie op school de leesvaardigheid achteruitgaan doordat veel leerlingen niet of nauwelijks lezen. En ook wij denken op school hard na over hoe we deze situatie kunnen keren. Ik weet dat op een aantal scholen leesuren worden ingeroosterd of dat lesuren beginnen met tien minuten zelfstandig lezen. Dat zijn goede maatregelen om het lezen en de leesvaardigheid te bevorderen. In het interview wordt ook over een schoolproject gesproken. Allemaal uitstekende initiatieven, maar ik ben van mening dat we de grootste kans op verbetering laten liggen als we aan de ouders en het gezin voorbijgaan. Om leesvaardigheid en leesmotivatie te vergroten, is het van belang dat ouders hun verantwoordelijkheid nemen. Lezen moet net als tandenpoetsen iets vanzelfsprekends worden. Kinderen of jongeren moeten dus opgroeien in een leesrijke omgeving: een huiskamer waarin boeken, tijdschriften en kranten voor het grijpen liggen. Een omgeving waarin het lidmaatschap van de openbare bibliotheek de normaalste zaak van de wereld is. Een omgeving waarin kinderen hun ouders dagelijks een boek, een tijdschrift of een krant zien lezen. Een omgeving waarin gesproken wordt over bijvoorbeeld een artikel uit de krant of het laatste boek van Pia de Jong. En waar gebeurt dat nog? Veel ouders brengen hun schaarse vrije uurtjes door achter hun laptop, tablet of voor de tv. Moeten we dan verbaasd zijn dat kinderen liever hun Playstation pakken dan een lekker boek? Scholen moeten er alles aan doen om het lezen zo aantrekkelijk mogelijk te maken, maar ik zou graag alle ouders willen oproepen om vanavond de verleiding van tv, pc en iPad te negeren, die leeslamp weer eens aan te doen en te beginnen aan dat boek dat al zo lang ligt te wachten op het juiste moment. Dat moment is nu gekomen.

Neline van der Loo, Leidschendam

Het plan van Samsom

In tegenstelling tot Martin van den Berg (O&D, 29 januari) heeft het plan van Samsom mijn vertrouwen in de PvdA juist versterkt. Wezenskenmerk van de sociaal-democratie is het 'bij elkaar houden' van groepen met tegengestelde belangen in de samenleving. Het lijkt me onmiskenbaar dat de last van de vluchtelingenstroom het meest drukt op degenen van wie de (economische) levensomstandigheden in ons land het zwaarst zijn.

Tegelijk staat vast dat het grootste gedeelte van de Nederlanders positief is over de opvang van echte vluchtelingen. Het plan van Samsom beoogt nu juist om dat draagvlak te behouden door de bij voorbaat kanslozen in het vroegste stadium terug te sturen.

Lambert Quant, Schoorl

Hoezo flutplan?

De vluchtelingenproblematiek vraagt om een sturende aanpak. Niemand zal zich willen neerleggen bij een ongecontroleerde stroom van miljoenen vluchtelingen. Dat leidt tot een destabilisatie van de samenleving. Tot nog toe is Europa niet bij machte de regie te nemen, met als gevolg dat de lidstaten hun eigen plan trekken, ook een vorm van destabilisatie, niks controle, over het hek naar de buren. Daar is niemand mee gediend. En dan komt een plan voorbij dat slim in elkaar zit.

Een plan dat oog heeft voor de benarde positie van oorlogsvluchtelingen, evenals voor de samenleving in het Westen, een aanpak waarmee complete chaos wellicht kan worden voorkomen.

Met toenemende verbazing hoor en lees ik de reacties. Een flutplan, het staat op gespannen voet met het vluchtelingenverdrag, we duwen de bootjes terug, Turkije is nog geen veilig land, Europese landen die geen vluchtelingen opnemen worden ontzien et cetera. Door Kamerleden wordt het meteen partijpolitiek geframed of op de persoon gespeeld. Verder worden alleen maar vragen gesteld: maar als dit, en hoe dat?

Hallo! Ik dacht dat het ging om een urgent probleem, om een humanitaire crisis van ongekende omvang, met risico's die niet te bevatten zijn. Oké, het plan heeft niet de perfectie van een wiskundige formule, maar het is domheid en onmacht als het enkel wordt benaderd met bezwaren, bedenkingen en vragen. Dat is geestelijke armoede. Dat is tegendenken. Dan neem je de problematiek niet serieus. Dan laat je mensen letterlijk verzuipen omdat je een (partijpolitiek) puntje wilt maken. Ik zou zeggen: probeer eens mee te denken. Als een aspect van het plan je niet bevalt, doe dan een suggestie voor een beter en haalbaar alternatief. Alleen dan komen we verder.

Fons Wijers, Venlo

Geslaagd

Geweldig artikel over geslaagde vluchtelingen (Uitgelicht, 26 januari). Petje af. Maar zullen we effe normaal doen? Deze 'wonderkinderen' zijn ook volgens Nederlandse maatstaven bijzonder succesvol. Ik zou graag wat vluchtelingen-rolmodellen geïnterviewd zien die ondanks alles bijvoorbeeld hun mbo-opleiding hebben voltooid en een fijne gewone baan vinden. Ook daar neem ik namelijk mijn pet voor af.

Ines Schuitema, Utrecht

Laatste rustplaats

Begraven op een natuurbegraafplaats is niet bepaald de beste uitvaartvorm vanuit oogpunt van natuur- en milieubehoud. Het meest milieubelastende onderdeel van een uitvaart is de rouwstoet. Natuurbegraafplaatsen zijn over het algemeen meer afgelegen dan reguliere begraafplaatsen. De rouwenden moeten dus grotere afstanden afleggen en zullen daarbij vaak minder makkelijk voor de fiets, lopen of het openbaar vervoer (kunnen) kiezen. Ook later grafbezoek vergt steeds weer een reis met alle energieverbruik en dus uitstoot van dien.

Line Wiener, Amsterdam

Alles wordt beter

Mensen zoals Paul Schnabel en ook Maurice de Hond (O&D, 29 januari) gaan ervanuit dat de geschiedenis altijd lineair progressief verloopt. Alles wordt altijd beter of blijft op zijn minst hetzelfde. Een korte blik in het verleden - vijfenzestig jaar bijvoorbeeld - of een gesprekje met een Syrisch vluchtelingengezin in een opvangcentrum laat zien dat dit niet vanzelfsprekend is.

Ik ben geen cultuurpessimist, maar Google is niet eeuwig en de beschikbaarheid van rekenmachines evenmin. De uitspraak van Maurice de Hond: 'Veel van wat we leren is in de rest van ons leven niet meer relevant' kan in een mogelijke toekomst evengoed ook opgaan voor whatsappen, e-mailen en programmeren.

Het zou zo maar kunnen dat in een nabije toekomst, bijvoorbeeld bij een langdurige stroomuitval, leesbaar kunnen schrijven en kunnen houthakken belangrijker zijn dan blind kunnen typen op een laptop.

Ad van der Borght, gepensioneerd docent, Slagharen

Ieder zijn vak

Maurice de Hond is opiniepeiler. Ik ben leraar. Zullen we afspreken dat ik niets ga roepen over relevantere opiniepeilingen? Ik ben veel te bang dat ik dan namelijk ook heel domme dingen uitkraam.

Marcel den Hollander, Zoetermeer

Maurice de Hond met telefoon. Beeld anp

Een tip

Voordat ze Maurice de Hond stevig laten wieden in het curriculum (O&D 29 januari), is het voor ouders die overwegen hun kinderen naar een Steve Jobsschool te sturen wellicht verstandig om in de Volkskrant van 21 juni 2013 het artikel 'Een iPad voor kleuters is kindermishandeling' nog eens te lezen en daarna het daarin genoemde boek Digitale dementie van Manfred Spitzer.

Frank Rijckaert, Doetichem

Depressies

Is het een goed idee dat huisartsen risicogroepen gaan screenen op depressie? (Ten eerste, 27 januari) Ik raakte in september met diverse klachten uit het arbeidsproces. In december stelde de huisarts de diagnose depressie, en verwees me door voor psychotherapie. Ze waarschuwde me voor een wachtlijst. Die bleek twee tot zes maanden lang te zijn.

Wie zoekt zal vinden, dus ik voorzie bij screening een toename van het aantal mensen met de diagnose depressie. Een vroegtijdige behandeling heeft meer kans op succes en vermindert de duur van het lijden. Maar dan moet de capaciteit bij psychotherapeuten wel rap en drastisch omhoog. Is daarmee rekening gehouden bij het bedenken van dit screeningsplan?

Marijke de Vries, Delft

Depressiegala

Van harte juich ik het initiatief voor het eerste Depressiegala toe (Ten eerste, 25 januari). Er past echter een kritische kanttekening bij het artikel. Er zijn namelijk geen sterke aanwijzingen dat depressie een welvaartsziekte is of dat de aandoening zou worden veroorzaakt door te veel prikkels.

Lees Eline Vere van Couperus er nog maar eens op na: depressie bestond ook in een tijd met veel minder prikkels. Verder blijkt uit het al aangehaalde onderzoek van de WHO dat depressie ook in ontwikkelingslanden volop voorkomt.

Depressie is eerder een monster dat ons al sinds mensenheugenis teistert en dat afhankelijk van tijdsgewricht en cultuur steeds een net iets andere gedaante kiest. Het depressiemonster gedijt goed bij schaamte en stigma. Zo lang het taboe nog bestaat, lijkt een jaarlijks terugkerend gala daarom een heel goede zaak.

Klaas Huijbregts, psycholoog, Utrecht

Leraren zijn losers

Wat zijn jullie toch een eeuwige losers! Na moeizame cao-onderhandelingen hebben jullie na jarenlang op de nullijn te hebben gestaan eindelijk enkele procenten loonsverhoging gekregen, plus eenmalig een schamele paar honderd euro. Grotendeels een sigaar uit eigen doos, want afkomstig uit jullie eigen pensioenvoorziening.

Uit een grootschalig onderzoek blijkt dat jullie structureel driekwart dag per week gratis werken (Ten eerste, 28 januari). Een rechter heeft in een door een docent aangespannen geding bepaald dat die overuren niet betaald hoeven te worden, want jullie hebben er niet tegen geprotesteerd. Dit wordt zo nooit meer wat met jullie beroep.

Hoewel alle politieke partijen in koor roepen dat jullie met het opvoeden en onderwijzen van onze jeugd verantwoordelijk zijn voor de toekomst van het land. Door jullie gedrag als makke schapen zijn jullie gewoon een slecht voorbeeld voor onze jeugd! Waarom doen jullie niet gewoon als de politieagenten? Die houden een paar 'publieksvriendelijke' acties en krijgen vervolgens meer loonsverhoging dan jullie, het dubbele eenmalige bedrag, en mogen bovendien eerder stoppen met werken.

Jullie zijn veel te lief, denken alleen maar aan jullie leerlingen en nooit aan jezelf. Waarom gooien jullie niet gewoon de scholen een paar weken dicht? Dan zal blijken hoe belangrijk ze jullie in de Tweede Kamer en op het ministerie echt vinden.

Succes!

G. Driessen, Malden

Weg met dat geklaag

Leraren maken veel onbetaalde overuren. De Algemene Onderwijsbond zei dat na een onderzoek voor het programma Zembla (Ten eerste, 28 januari). Na het zien van de uitzending over de leraar in het voortgezet onderwijs bekroop me een mengeling van woede en verdriet. Waarom altijd 'framen' met een rouwrandje als het over onderwijs gaat.

Als rector van een grote vo-school ben ik de laatste die zal beweren dat het vak van docent geen zwaar beroep is en bij tijd en wijle aan piekbelasting onderhevig is. Toch heeft het onderwijs ook zoveel moois te bieden en is het evident dat de sector een ongeëvenaarde maatschappelijke relevantie heeft.

Niets van dit alles in het programma. Het was een en al ellende, overmacht en misère. De docent had te maken met klassen van 36, de rector zag zijn mensen afbranden en kon er niets aan doen en de staatssecretaris had geen idee waar de honderden miljoenen euro's waren gebleven. Het kan anders. Op mijn eigen school bevatten klassen maximaal dertig leerlingen, het ziekteverzuim is minimaal en van afbranden/ afkeuren is zelden sprake. Onlangs hebben wij het aantal docenten in de hoogste onderwijsschaal - echt geen slecht inkomen - flink verhoogd.

Hoe dat kan? Omdat wij niet geprobeerd hebben schaalvoordelen te behalen door ons onder een groot bestuurlijk conglomeraat te scharen, maar de lijntjes kort hebben gehouden door zelfstandig te blijven. Dit geeft minder overhead en wat we daarmee winnen, stoppen we in het onderwijs.

R. van Oevelen, rector scholengemeenschap Spieringshoek, Schiedam

Milieuzone

Kennelijk zeer voortvarend weert Utrecht dieselauto's van voor het jaar 2001 uit haar binnenstad (Ten eerste, 23 januari). Interessant daarbij is dat de eigenaren van dergelijke auto's net als alle kentekenhouders wegenbelasting betalen. Dat geeft hen het recht over alle openbare wegen in Nederland te rijden, ook in Utrecht. Zo niet, dan zou tegenover de beperking van dat fundamentele recht een korting op wegenbelasting moeten staan.

R. Verkuijlen, Hilversum

Loon naar werk

Ik ben veertig jaar internationaal chauffeur geweest in hart en nieren. Moest om aan een fatsoenlijk salaris te komen soms weken draaien van 80 uur; dat was toen heel normaal in deze branche. En ja, de uitdrukking had je maar beter moeten oppassen op school heb ik jaren moeten horen en nee, ik ben niet jaloers. Alleen, ik vraag mij af of de beloning van deze mensen in verhouding staat met wat ik deed en dat was werken ('Kamer hekelt hoge salarissen, Economie, 28 januari).

Wim Olthof, Bergen

Empathisch vermogen

Uit eigen waarneming kan ik bevestigen dat sommige knaagdieren empathisch zijn (Ten eerste, 22 januari).

Toen onze kinderen nog klein waren hadden we een konijn en een cavia. Aanvankelijk zaten beide dieren gescheiden van elkaar in een hok, later mochten ze samen in een groot buitenhok. Dat ging wonderwel goed.

Tot de dag dat onze dochter geschrokken meldde dat er iets mis was met de cavia. Ik keek en zag dat de cavia aan het doodgaan was. Onze dochter (8 jaar toentertijd) had vanzelfsprekend heel veel medelijden met haar zieke cavia. Ze legde dan ook liefdevol een dekentje over het diertje, zodat hij het niet koud zou krijgen. Na een tijdje gingen we weer bij het hok kijken. Daar zagen we dat het konijn het dekentje van de cavia had afgetrokken en heel dicht tegen de cavia was gaan aanliggen als om de cavia warm te houden.

Toen we een half uur later weer gingen kijken, was de cavia dood. Het konijn zat stilletjes in een hoekje van het hok. Het konijn had de cavia op een prachtige manier stervensbegeleiding gegeven.

Annet Kroon, Heino

De monogame prairiewoelmuis heeft empathisch vermogen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden