Opinie

Neem noodzaak tot migratie naar Europa weg

Vluchtelingencrisis

Het migratieplan van Timmermans en Mogherini negeert de mensenrechten en omzeilt de controle van het Europarlement.

Frans Timmermans en Federica Mogherini. Beeld afp

Deze week presenteerden Eurocommissaris Frans Timmermans en EU-buitenland chef Federica Mogherini een zwak alternatief migratieplan. Het is een reactie op het gebrekkig leiderschap van nationale regeringsleiders en het ontbreken van een echt Europees antwoord op de vluchtelingenstromen naar Europa. Het buitenlandbeleid wordt zo gebruikt om migratie te stoppen. Dit Migration compact is daarmee een trendbreuk in het Europees buitenlands- en migratiebeleid.

Timmermans en Mogherini zetten wel de trend voort van schimmige, ondemocratische deals, met de Turkije-deal als blauwdruk. Dat de EU ook met ondemocratische regimes afspraken maakt is onvermijdelijk, maar dat betekent niet dat mensenrechten genegeerd en de democratische controle van het Europees Parlement omzeild mogen worden.

De Commissie wil een fonds opzetten voor financiële steun aan landen van waaruit vluchtelingen de oversteek naar Europa hebben gemaakt, op voorwaarde dat ze die vluchtelingen terugnemen. Als landen weigeren, zou Europa handelsvoordelen, ontwikkelingssamenwerking en gesprekken over visumvrijstelling stopzetten.

Europese Commissie straft land dat migranten niet terugneemt

De Europese Commissie wil landen in Afrika en het Midden-Oosten straffen als ze niet meewerken hun kansloze migranten in Europa terug te nemen. Het gaat om financiële sancties (minder ontwikkelingshulp), maar ook het terugdraaien van handelsvoordelen, de stopzetting van studentenuitwisselingen en het weer invoeren van visabeperkingen behoren tot de mogelijkheden.

Noodgreep

Hiermee wordt het beperken van migratiestromen het hoofddoel van het Europees buitenlandbeleid. De Commissie ziet zich gedwongen tot deze noodgreep omdat lidstaten weigeren een volwaardig Europees asiel- en migratiebeleid op te zetten. D66 vindt dat het buitenlandbeleid effectief moet worden ingezet om de kwaliteit van het leven van mensen te verbeteren zodat de noodzaak verdwijnt de oversteek naar Europa te maken. Maar dat mag niet het enige doel zijn. Een volwaardig Europees asiel- en migratiebeleid en een echte Europese buitenlandagenda moeten naast elkaar bestaan en elkaar aanvullen.

In het Europees Parlement is er fractiebrede consensus over de noodzaak van een volledig pakket aan maatregelen om grip op de crisis te krijgen. Het gaat om een verdeelsleutel voor de opvang van vluchtelingen, instrumenten voor legale arbeidsmigratie en een gezamenlijke Europese grens- en kustwacht. Voor al deze elementen liggen de wetsvoorstellen klaar en het Europees Parlement zal het pakket snel behandelen.

Maar waar in het Europees Parlement de politieke partijen de krachten bundelen, blokkeren de nationale regeringen koppig elke oplossing van de vluchtelingencrisis. De nationale regeringen werken daarnaast een daadwerkelijk Europees buitenland- en veiligheidsbeleid tegen, ook noodzakelijk om de oorzaken van de migratiestromen weg te nemen. Hierdoor speelt Europa een uiterst beperkte rol in het oplossen van de Syrische crisis. We geven Amerika en Rusland ruim baan, terwijl wij direct worden geconfronteerd met de gevolgen van de verwoestende oorlog. Het is cynisch dat de nationale regeringen liever een deal maken met Erdogan dan dat ze het onderling eens worden over een gezamenlijke Europese aanpak van de vluchtelingencrisis of een gezamenlijke investering in stabiliteit in Syrië.

Rijkste continent ter wereld

Europa moet hard werken aan een sterkere diplomatieke inzet om crises en oorlogen tegen te gaan. Maar geld voor ontwikkelingssamenwerking moet worden gebruikt voor ontwikkelingssamenwerking en niet om onze eigen verantwoordelijkheid af te kopen. Meer geld, zoals Timmermans en Mogherini voorstellen, is geen wondermiddel. Via corrupte autoriteiten verdwijnt er helaas te veel. Europa moet samenwerken met ngo's en de lokale bevolking, investeren in het land via handel en versterking van mensenrechten en democratisering als harde eisen daarvoor stellen. Dat is een betere investering op de lange termijn dan landen dwingen migranten terug te nemen. De vluchtelingencrisis is een wereldwijd probleem. Als het rijkste continent ter wereld, moet Europa zijn verantwoordelijkheid nemen.

Een volwaardig Europees asiel- en migratiebeleid en een ambitieuze buitenlandagenda kunnen complementair zijn, en meer bereiken dan het plan dat Timmermans en Mogherini nu hebben gelanceerd. Daarvoor is politiek leiderschap en lef nodig van regeringsleiders.

Het Migration compact is het resultaat van het uitblijven daarvan en dreigt Europees buitenlandbeleid te ondermijnen. En een oplossing voor de vluchtelingencrisis is het ook zeker niet.

Sophie in 't Veld is D66-fractievoorzitter en Marietje Schaake is D66-europarlementariër.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.