Neem kiezers serieus

De arrogante en kinderachtige houding van sommige partijen maakt dat kiezers zich niet serieus genomen voelen

Deze week zeiden demissionair staatsecretaris Frans Timmermans en demissionair vice-premier Wouter Bos dat de linkse partijen een blok tegen de PVV moeten vormen na de volgende verkiezingen. Hij vindt het daarnaast 'niet ondemocratisch om met democratische middelen te voorkomen dat er bepaalde denkbeelden invloed krijgen op de regering'. Die mening deel ik niet. Wel ben ik het als voormalig lid van de LPF met hem eens dat Wilders verder dan Fortuyn gaat.

Uitsluiten
Is het wel zo democratisch om bij voorbaat de PVV uit te sluiten. Bevordert dat het democratische gehalte van onze parlementaire democratie? Is het niet zo dat de partij die de verkiezingen wint, doorgaans aan de slag gaat om een coalitie te vormen met andere partijen? Mocht de PVV straks winnen, dan zou dat beteken dat een partij die als grootste uit de bus is gekomen straks niet meeregeert.

Het is prettig om te weten waar partijen voor staan. GroenLinks bijvoorbeeld voor meer milieuvriendelijke maatregelen en de VVD voor een kleiner ambtenarenapparaat en minder belasting. Wat mij stoort is dat partijen zoals D66 en sinds maandag ook de PvdA zich niet profileren met inhoudelijke standpunten, maar door te ageren tegen de PVV.

Volgens mij was het zo dat in een parlementaire democratie als de onze het de bedoeling is dat men eerst verkiezingen houdt waarbij de kiezer op basis van inhoudelijke standpunten op een bepaalde partij stemt. Pas nadat de uitslag bekend is kan men aan het werk om tot een coalitie te komen. Zo is geen enkele partij van een regeringsdeelname uitgesloten vóórdat de verkiezingen hebben plaatsgevonden.

Arrogant
Inderdaad gaan de standpunten van de PVV niet goed samen met die van D66 en de PvdA. Dat is algemeen bekend. Je kunt het partijen niet verbieden dat ze andere partijen uitsluiten. Maar het getuigt wel van een heel arrogante houding ten opzichte van kiezers. In feite vertellen D66 en de PvdA nu dat mensen die op de PVV stemmen een partij steunen die racistisch zou zijn en dat hun stem er in ieder geval niet toe doet. Dat irriteert in ieder geval in hoge mate deze kiezer, en ik zal niet de enige zijn. Daarbij teken ik overigens aan dat ik het niet goed vind dat Wilders D66 op zijn beurt wil uitsluiten.

Hoe moet het straks verder? Als we de peilingen moeten geloven zal het moeilijker dan ooit worden tot een coalitie te komen. Waarschijnlijk zal de PVV (een van) de grootste partij(en) worden. Het CDA zal straks bijna halveren net zoals de PvdA. D66 zal juist enorm stijgen.De beste manier om deze verkiezingsuitslag te vertalen is door PVV en D66 in een coalitie samen te laten gaan. Maar dat kan nou net niet zonder dat beide partijen aan kiezersbedrog doen. Ze hebben de kiezer immers beloofd elkaar op voorhand uit te sluiten bij regeringsdeelname.

Dus we moeten allereerst kijken wat de kiezer heeft te zeggen over de samenstelling van een volgend kabinet. Je zou de morele regel kunnen aanhouden dat partijen die zwaar worden afgestraft (lees: PvdA en CDA) bij de volgende verkiezingen niet meer vanzelfsprekend een regering vormen en dat partijen die fors gaan winnen (lees: D66 en PVV) op zijn minst de plicht hebben jegens de kiezers om te proberen samen een coalitie te vormen. De kans is klein, maar je kunt het deze partijen verwijten als ze het niet op z’n minst geprobeerd hebben.

Ras?
Volgens mij stond die 'D' van D66 ergens voor. Laat dat dan ook blijken! Als D66-leider Pechtold nogal kinderachtig een islamkritische partij wegzet als 'racistisch', dan krijg je misschien meer stemmen van de mensen die anti-Wilders zijn, maar dat heeft niet veel met politieke inhoud te maken, los van het feit dat het voor een intellectueel als Pechtold niet van veel intelligentie getuigt. Want sinds wanneer zijn islamieten een ras?

Kortom, gaan we straks ook maanden zonder regering zitten zoals in België het geval was? Dat zou niet alleen slecht zijn voor onze democratie, maar ook voor het land in het algemeen. Juist nu we in een periode zitten dat het niet goed gaat. Juist nu er belangrijke besluiten genomen moeten worden om ons land over deze economische crisis heen te helpen.

Besluiten
Straks kunnen al deze belangrijke besluiten wellicht niet genomen worden door het kinderachtige en onprofessionele gedrag van enkele van onze politieke partijen. Wilders heeft laten weten over alles compromissen te willen sluiten, de AOW uitgezonderd. Daarom zou ik met name D66 en de PvdA willen vragen hun trots te laten varen. Zet je in om dit land weer (economisch) gezond te maken in plaats van een radicaal andersdenkende partij te pesten!

Een andere bron van ergernis is het CDA. Die partij zal straks flink op haar donder krijgen dankzij Jan Peter Balkenende, die de slechtst leidinggevende premier ooit is, getuige zijn vier kabinetten die allen voortijdig vielen. Het stoort mij dat de kans groot is dat deze partij straks waarschijnlijk weer in de regering gaat zitten omdat D66 en de PvdA een partij waarmee ze het fundamenteel niet mee eens zijn, op voorhand uitsluiten. Als een partij enorm verliest bij de volgende verkiezingen, dan heeft de kiezer die afgestraft en dan zou duidelijk moeten zijn dat de kiezer die partij niet in een volgende regering wil.,

Gedoe
Ik ben het politieke gedoe in Nederland een beetje zat. Het lijkt wel alsof stemmen geen zin heeft. Er zijn helaas nog weinig partijen die nuchter, inhoudelijk en open voor alle partijen blijven. Het is mede daarom dat ik op de VVD stem.

Het wordt tijd dat de linkse partijen die de PVV uitsluiten toezeggen dat ze op z’n minst zullen proberen om de tafel te komen als de kiezer duidelijk maakt dat hij een bepaalde partij in de regering willen hebben. Het is namelijk de taak van een politieke partij om (als het even kan) in de regering zoveel mogelijk de stempel van hun partij op het coalitieakkoord te drukken. Niet om iemand uit te sluiten. Uiteraard geldt dit ook voor de PVV die als (begrijpelijke) reactie D66 op zijn beurt uitsloot. Begrijpelijk, maar wel kinderachtig.

Partijen zouden meer moeten focussen op de mogelijkheden om wél samen te werken in plaats van populistisch te doen en elkaar uit te sluiten omwille van electoraal gewin. Ons land zit nu in een periode waar even geen tijd voor is voor politieke spelletjes. Laat jullie trots een keer varen en wacht eerst af wat de kiezer te vertellen heeft voordat jullie überhaupt een formatie gaan vormen. Want in een parlementaire democratie is één regel heilig: de kiezer bepaalt.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden