Opinie

'Neem de regie over de bevalling niet weg bij de vrouw'

Het is niet aan gynaecologen en verloskundigen om te bepalen wat de juiste manier van bevallen is, schrijft vroedvrouw Claudia van Dijk. 'De professional moet altijd dienstbaar blijven aan het proces en de moeder.'

Beeld anp

In de volkskrant stellen Watson en Kottenhagen dat de gynaecoloog moet bepalen hoe en waar een vrouw moet bevallen. Terwijl er landelijk consensus is over dat verloskundigen en gynaecologen beter willen samenwerken, lijken deze auteurs juist hun uiterste best te doen voor nog meer stemmingmakerij in een toch al lastige en verhitte discussie rondom de geboortezorg in Nederland. Ronduit shockerend is dat ze hierbij gebruik maken van grove leugens en ronkende retoriek ('verloskundigen spelen Russische roulette met moeders en baby's'). Dit is niet alleen shockerend, maar ook zorgelijk omdat hiermee ongefundeerde angst gecreëerd wordt. Het creëren van angst geeft macht, het maakt dat de ander de regie sneller uit handen geeft. Echter zelfregie is de belangrijkste bepalende factor in gezondheid. Door regie af te nemen, maken professionals gezonde vrouwen ziek.

Als moeder en als verloskundige heb ik ervaren dat vrouwen heel goed weten wat ze nodig hebben. Wanneer vrouwen voorheen de expertise grotendeels buiten zichzelf zochten, was dat soms een zoektocht. In de jaren '60 heerste de overtuiging dat de moeder na de bevalling moest slapen en werd de baby gescheiden van de moeder op een babykamer verzorgd. Veel moeders wilden dit niet, maar er was geen ruimte voor haar behoeften, want de zorgverlener wist wat goed voor haar was. Er is nu een groeiende groep vrouwen op zoek naar eigen regie; of dit nu de keuze is om met een ruggenprik in het ziekenhuis te bevallen of thuis in bad. Wat voor de ene vrouw werkt, hoeft voor de andere vrouw niet te werken.

Kennis ligt in de mens besloten
Dit maakt mijn vak zo boeiend. Ik heb geleerd dat wanneer ik vrouwen uitnodig om na te denken over wat zij nodig hebben, dat zij zelf de basis gaan leggen voor een gezond en veilig proces. Socrates vergeleek zijn vak als meester in de filosofie met het vak van zijn moeder die vroedvrouw was. Hij zag het als zijn taak om de kennis die al in de mens besloten ligt naar boven te halen, dit zie ik ook als de basis van mijn vak.

Beeld anp

In mijn opleiding heb ik daarentegen geleerd dat wanneer een baby geboren wordt, ik de regie actief moet overnemen en de vrouw moet vertellen wanneer ze moet persen en zuchten, zodat ze zo min mogelijk scheurt. In de loop der jaren heb ik ontdekt dat wanneer de leiding bij de vrouw ligt, ze automatisch juist minder uitscheurt. En zo zijn er vele andere voorbeelden. Het lijkt erop dat wanneer je vrouwen hun eigen gevoel laat volgen, ze heel goed weten wat ze moeten doen. En iedereen doet het anders.

Is het nodig dat wij als professionals het voortouw nemen? Nog even los van of dat dan de gynaecoloog of de verloskundige moet zijn. Ik denk dat vrouwen dat heel goed zelf kunnen. Daarnaast is fysiologie, de kennis van normale levensprocessen, een eigen specialisatie waard. Gynaecologen hebben deze kennis onvoldoende in huis. Professionals zouden elkaar hierin prachtig kunnen aanvullen. Ik was dankbaar toen de gynaecoloog mij na ruim 3 uur persen hielp met een vacuümpomp en op mijn verzoek de knip achterwege liet zodat ik zonder scheuren mijn zoon geboren kon laten worden. Het gaat erom dat de professional altijd dienstbaar blijft aan het proces en de moeder.

Naar het ziekenhuis
Landelijk wordt er in 3 op de 100 verwijzingen tijdens de thuisbevalling een spoedrit naar het ziekenhuis gemaakt en niet 1 op de 3 zoals de auteurs stellen. In de overige 97 procent van de gevallen kan in alle rust met eigen vervoer naar het ziekenhuis verplaatst worden, omdat er dan pas sprake is van 'voor de zekerheid' (verder) gaan bevallen in het ziekenhuis. De meeste verwijzingen betreffen immers een verhoogd risico op een complicatie, niet de complicatie zelf.

30 procent van de vrouwen zou volgens de auteurs met een verhoogd risico beginnen aan een thuisbevalling. Dit naast de 50 procent die de baring nu al primair bij de gynaecoloog begint. Zijn er dan nog wel gezonde vrouwen in ons land? Is dit de werkelijkheid waarin wij wensen te geloven? In de Verenigde Staten, waar men voorop loopt qua medicalisatie ziet men nu de nadelen voor de gezondheid van moeders en kinderen. Zij zijn op zoek naar manieren om hun systeem weer gezonder te maken. Het (geringe) aantal thuisbevallingen is in de VS in de laatste jaren juist verdubbeld.

De American College of Obstertrics and Gyaecologists (ACOG) heeft recentelijk nieuwe richtlijnen gepubliceerd voor een normale baring die veel ruimer zijn dan die van ons, zoals drie uur persen bij een eerste baby in plaats van twee. Willen we leren van de wereld om ons heen of krijgt Heinrich Heine gelijk en kijken wij over 50 jaar terug naar hoe wij in 2014 het kind met het badwater hebben weg gegooid?

Claudia van Dijk is moeder en vroedvrouw te Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.