COMMENTAARSander van Walsum

Nederlanders eisen hun vrijheden weer op, maar de crisis is nog lang niet voorbij

De coronacrisis gaat met zomerreces. Haar gevolgen worden de komende jaren zichtbaar.

Premier Mark Rutte en Minister Hugo de Jonge tijdens de persconferentie na afloop van een overleg van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) over het coronavirus.Beeld ANP

Het was voorlopig de laatste persconferentie van premier Rutte over de coronacrisis – alsof het virus, net als de Tweede Kamer, met zomerreces gaat. En Rutte nam alvast een voorschot op het oordeel dat nog veelvuldig over het crisismanagement zal worden geveld: ‘We hebben het verdomd goed gedaan.’ Daarmee doelde hij overigens niet zozeer op het beleid zelf maar, op de bereidheid van de Nederlanders om zich daarnaar te voegen.

Het is nog maar de vraag of de premier daarmee de verhoudingen goed weergaf. Soms leek ‘de samenleving’ de regie van de overheid te hebben overgenomen. Dat was het geval toen het kabinet onverhoeds de scholen sloot als reactie op de angst waardoor docenten en ouders van schoolgaande kinderen bevangen waren geraakt. En dat lijkt ook het geval te zijn geweest bij de vrijwel volledige ontgrendeling van het sociale leven per 1 juli aanstaande.

Het kabinet wekt de indruk door de steeds onwilliger burger voor het blok te zijn gezet. In die zin was ‘de intelligente lockdown’ een typisch product van de Nederlandse bestuurscultuur: de uitkomst van een worsteling tussen burger, overheid en markt. Aanvankelijk nam de overheid, gesouffleerd door deskundigen, het voortouw. Zodra de cijfers van het RIVM daar aanleiding toe gaven, eisten de burgers en de markt hun ingeleverde vrijheden weer op. Die pendulebeweging is misschien ook wel typisch Nederlands: toen het slecht ging, ging het héél slecht. En nu het goed gaat, lijkt de lange EK-zomer van 1988 een reprise te beleven.

In die wolk van nationale zelfgenoegzaamheid kan het besef verdwijnen dat de crisis nog lang niet ten einde is. De sociale schade die het gevolg is van corona zal pas over enkele jaren in haar volle omvang zichtbaar zijn. En de cultuursector staat voor een lange, bitterkoude winter. In Duitsland heeft de federale overheid al in een vroeg stadium van de crisis 50 miljard euro voor de redding van de kunsten uitgetrokken. Voor de Nederlandse kunstinstellingen is, boven op de algemene steunmaatregelen waarop zij een beroep kunnen doen, 300 miljoen euro gereserveerd – een fractie van wat de sector nodig meent te hebben. Ook dat relatief bescheiden bedrag doet typisch Nederlands aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden