Opinie

Nederland net als China herinrichten is geen reële optie

Wonen in de stad, al is het in een kippenhok, is in China een privilege, net zoals bij ons in de Middeleeuwen.

Een flatgebouw in de Chinese stad Shenzhen.Beeld ANP

Een econoom die uit de bocht vliegt, is niets nieuws. Maar zelden zal een econoom er zo'n potje van hebben gemaakt als Heleen Mees (O&D, 14 september). Op grotere afstand tot dat benauwde Nederland wordt blijkbaar alles helder. Onze correspondent heeft in China het licht gezien. Net als China kun je ons land prima herinrichten: alle mensen in de grote stad, weg met het onderhoud van de improductieve gebieden, zoals het dure Noord-Nederlandse platteland. Want zo kan het gas blijven stromen en kunnen we de windmolens kwijt zonder tegenwind. We kunnen overtollige bejaarden handzaam in prefab -hokken aan de rand van de grote stad bergen, zodat de Randstad echt allure krijgt. Een masterplan.

Maar hoe sympathiek ook, het betoog stoelt op rare aannames.

Om te beginnen is heel Nederland op wereldschaal bekeken ook nu al gewoon een stad. Piloten in dienst van de KLM mogen in een groot deel van Friesland wonen. Volgens internationale richtlijnen valt dat binnen het stedelijk gebied van Schiphol. Vervolgens laat Mees Amsterdam ophouden bij de gemeentegrens, terwijl de Chinese steden waarmee ze Amsterdam vergelijkt, administratieve regio's zijn die soms groter zijn dan een Nederlandse provincie.

Beeld x

Fout

Een vergelijkbare fout maakt ze als ze steden, zoals Rotterdam, afzet tegen provincies, zoals Groningen. De groei zou sinds 2000 spectaculair verschillen. Dat klopt. Want als Mees in haar betoog nu gewoon steden met elkaar had vergeleken, bijvoorbeeld Rotterdam met Groningen, dan had ze moeten schrijven dat de stad Groningen sinds 2000 zeer sterk groeit, in tegenstelling tot Rotterdam. Het CBS rekent Groningen met Utrecht tot de in de 21ste eeuw spectaculair groeiende steden, terwijl Rotterdam eerder een zorgenkindje is, omdat er al tijden sprake is van een negatief migratiesaldo ten opzicht van de rest van Nederland.

Door de regionale economische verschillen in groei, die er overigens op provincieniveau wel degelijk zijn, te benadrukken, wijst ze onbedoeld op een al jaren pijnlijk aspect van het nationale ruimtelijke beleid van Nederland. Sinds het aantreden van Paars I, vroeg in de jaren negentig, is het rijksbeleid om alle infrastructurele gelden, inclusief het speciale ontwikkelingsfonds uit de aardgasbaten, in te zetten in de Randstad. Zo kwam er dus een tweede Maasvlakte, meer Schiphol en een Betuwelijn, maar geen Zuiderzeelijn. Het op deze manier gecreëerde verschil in economische groei neerzetten als een prestatie van de dynamische Randstad is een tikkeltje kort door de bocht.

Los van de methodische trucjes is er meer mis met het verhaal. Hoe kan een overheid in een westers land ooit zo ingrijpen zoals dat in China gebeurt. De woonkazernes in Shenzhen en andere steden in het oosten van China zijn naar West-Europese maatstaven onleefbaar. En ruimte om het beter te doen dan de Chinese overheid, die de plattelanders in kippenhokken opbergt, is in de Randstad niet te vinden.

Half product

Ook het stukje informatie van Mees over China zelf, dat over het Hukou-systeem handelt, is pijnlijk. Dit systeem van 'gereguleerde migratie' veroordeelt de plattelander tot een bijna permanente staat van afhankelijkheid en passiviteit. Om naar een stad te mogen, moet een bewoner van het platteland toestemming krijgen, in de vorm van een pasje. Wonen in de stad is een privilege. Inderdaad, zoals bij ons in de Middeleeuwen. Het verklaart voor een deel de gretigheid waarmee Chinezen zich toch melden voor de kippenhokken bij de steden.

Wat wil Mees met dit in alle opzichten halve product?

Als het schrijfsel geen kreet om aandacht is, dan heeft het nog het meeste weg van een halfbakken pamflet. Heleen neemt met een groot gebaar afscheid van de wetenschap, om zich weer bij de schijnwerpers te melden. Want wie wil geen uitleg krijgen bij het ontruimingsplan van Noord- Nederland?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden