Nederland moet nieuwkomers ook kansen gaan bieden

In NRC Handelsblad vergeleek Thijs Niemantsverdriet het lot van de PvdA treffend met dat van het warenhuis V&D: twee organisaties zonder duidelijk profiel die iedereen wilden bedienen. De PvdA werd vermorzeld tussen het populisme en kosmopolitisme. En net als de V&D-klant, sterft ook de PvdA-kiezer uit. Wie aangetrokken is tot een arbeideristisch geluid kiest voor de SP, wie helemaal wil breken met het neoliberalisme stemt op de Partij voor de Dieren, wie een progressief groen beleid wil stemt GroenLinks en wie identiteitspolitiek het belangrijkst vindt, kan terecht bij Artikel 1.

Het politieke landschap op links is zo versplinterd dat het voor de PvdA vrijwel onmogelijk zal zijn haar bestaansrecht te bewijzen, tenzij ze bereid is radicale veranderingen door te voeren in haar partijprogramma. De PvdA zou dan moeten erkennen dat de verzorgingsstaat als een verstikkende deken is voor migranten die in Nederland een nieuw bestaan willen opbouwen. Dat is de belangrijkste reden waarom het met de integratie van nieuwkomers in Nederland, net als in de rest van Europa, maar niet wil lukken.

In een uitzending van Pauw & Jinek verwoordde een migrant die in Leidsche Rijn woont het treffend: 'De politici op links denken dat ik niets kan, terwijl de politici op rechts willen dat ik wegga.' In het programma Kwesties op Radio 1 vertelde een Syrische vluchteling, die wonderwel goed Nederlands spreekt, dat ze zo graag iets wil terugdoen voor alles wat Nederland haar gegeven heeft, maar daar de kans niet voor krijgt. Nederland biedt nieuwkomers alles, behalve kansen.

Als de essentie van de sociaaldemocratie is dat de mensen onderop de mogelijkheid van sociale stijging krijgen, dan heeft de PvdA jammerlijk gefaald. De verzorgingsstaat heeft juist tot een maatschappelijke tweedeling geleid waarbij migranten oververtegenwoordigd zijn in de bijstand en de misdaadstatistieken. Die situatie voedt het ressentiment aan beide kanten. Dat verklaart waarom politieke nieuwkomer Denk in de Rotterdamse wijk Feijenoord als grootste partij uit de bus is gekomen, op de voet gevolgd door de PVV.

Denk geeft haar achterban het gevoel van eigenwaarde dat die in Nederland moet ontberen. De Nederlandse overheid is zo druk om nieuwkomers van onderdak en eten te voorzien (de onderste trede van de behoeftepiramide van Maslow) dat nieuwkomers het zicht op zelfontplooiing (de hoogste trede van de behoeftepiramide van Maslow) wordt ontnomen. In New York is het precies omgekeerd. Migranten moeten het de eerste vijf jaar zonder hulp van de overheid zien te redden. Dat betekent dat ze zich wel moeten aanpassen aan de mores in het land van aankomst.

Het New Yorkse model heeft ruimschoots bewezen dat het werkt. In New York zijn migranten juist minder vaak werkloos dan gewone Amerikanen. Migranten zijn er bovendien ondervertegenwoordigd in plaats van oververtegenwoordigd in de misdaadstatistieken. Ik vind het onbegrijpelijk dat geen van de grote politieke partijen in Nederland een kansenmaatschappij à la New York voorstaat. Maar dat biedt een uitgelezen mogelijkheid voor de PvdA. Juist omdat de PvdA de partij is die de mensen onderop de kans wil bieden zich te verheffen.

Voorwaarde is wel dat er meer banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt bijkomen die niet vereisen dat je perfect Nederlands spreekt. Daartoe moeten de loonkosten drastisch omlaag. Dat kan door het belastingstelsel en de sociale zekerheid ingrijpend te herzien. Een minder ingrijpende manier om de loonkosten aan de onderkant te verlagen is door de Melkert-banen te herintroduceren. De reden om die af te schaffen was dat onvoldoende mensen doorstroomden naar een formele baan. Maar aan het werk in een Melkert-baan blijft beter dan geisoleerd thuis zitten zonder.

Het argument dat de VS een immigratieland zijn en de Europese landen niet, gaat niet langer op. Zoals Partij voor de Dieren-leider Marianne Thieme tijdens het Carrédebat terecht opmerkte, worden de huidige migratiestromen vooral veroorzaakt door de opwarming van de aarde die mensen van huis en haard verdrijft. Daar die opwarming alleen maar erger wordt (in februari was het in New York al 21 graden), zal het aantal conflicten en bijgevolg de toestroom van vluchtelingen alleen maar verder toenemen. Zo wordt Nederland vanzelf een immigratieland.

Een mooie bijkomstigheid van het New Yorkse model is dat het zowel populistisch als kosmopolitisch is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.