Nederland moet blijven investeren in goede relatie met Indonesië

Gunstige positie van Nederland in opkomende wereldmacht Indonesië dreigt te verdwijnen.

Minister-president Mark Rutte ontvangt president Joko Widodo van Indonesie tijdens zijn tweedaags bezoek aan Nederland, 22 april 2016. Beeld anp

Deze week vertrekt premier Rutte op handelsmissie naar Indonesië. Minister Ploumen gaat mee in haar hoedanigheid van minister van Handel. Niet als minister van Ontwikkelingssamenwerking, want de ontwikkelingsrelatie tussen Nederland en Indonesië zal in 2018 worden beëindigd.

Dat moet een stap zijn naar een 'nieuwe' en 'gelijkwaardige' relatie, maar de Nederlandse regering lijkt nauwelijks een idee te hebben van wat die zou moeten inhouden. Bovendien heeft zij er geen middelen voor over. Dit dreigt de bijzondere positie van Nederland in één van de belangrijkste opkomende landen in Azië in één klap te niet te doen.

In de afgelopen jaren heeft Nederland vele miljoenen geïnvesteerd in Indonesië op het gebied van rechtsstaatopbouw, landbouw, gezondheid en infrastructuur, met vaak goede resultaten.

Dit geldt in bijzondere mate voor rechtsstaatopbouw. Sedert het einde van het autoritaire regime van Soeharto in 1998 is Indonesië gedemocratiseerd en geliberaliseerd. De architecten en uitvoerders van dit proces zijn voor een groot deel afkomstig uit organisaties die baat hebben gehad bij de samenwerking met Nederland. Ministers van justitie, rechters van het Hooggerechtshof, de eerste president van het Constitutionele Hof, leden van de Mensenrechtencommissie, prominente wetenschappers en ngo-activisten, voorvechters van vrouwenrechten - allemaal hebben ze een belangrijk deel van hun kennis en ervaring opgedaan binnen de Nederlands-Indonesische juridische samenwerking.

Ook Nederland heeft baat gehad bij deze samenwerking. De prominentie van de Nederlandse Indonesiëstudies heeft hiertoe bijgedragen: werkelijke kennis en belangstelling voor een partner bevorderen respect. Die kennis is ook van belang voor Nederlandse bedrijven die investeren in Indonesië en heeft er direct toe geleid dat een grote stroom Indonesische studenten en promovendi zijn weg naar Nederland heeft gevonden. Maar indirect zijn de effecten nog veel groter: een positief beeld van Nederland bevordert alle relaties.

En daarmee zijn we terug bij de handelsmissie van Rutte en Ploumen. Die komt net op tijd zou je kunnen zeggen, namelijk op een moment dat de vruchten van de ontwikkelingssamenwerking nog geplukt kunnen worden. Maar dit dreigt wel de laatste keer te worden. Nederland beëindigt namelijk ook het wetenschappelijke samenwerkingsprogramma Indonesië-Nederland. De door NUFFIC ondersteunde onderwijsprogramma's voor Indonesië gaan eveneens op de schop. Er blijft dus vrijwel niets over. Als gevolg daarvan dreigen de relaties die over vele jaren zijn opgebouwd te verdwijnen. Dat is een forse kapitaalvernietiging: maatschappelijk, economisch en wetenschappelijk.

Indonesië is qua inwonertal het vijfde land van de wereld. Het is inmiddels lid van de G20, het is het grootste moslimland, het speelt een centrale rol in ASEAN. En het is een jonge democratie, met een nog wankele rechtsstaat.

Nederland bevindt zich in een uitzonderlijk gunstige positie om de relatie met deze opkomende wereldmacht juist te versterken. De kortzichtigheid waarmee de regering Rutte in één keer vrijwel alle middelen van de hand heeft gedaan die dat mogelijk maken, is daarom teleurstellend.

Wij pleiten niet voor herstel van de ontwikkelingsrelatie, maar wel voor het beschikbaar houden van middelen om strategisch te investeren in onderwijs, onderzoek, kennis en het behoud en de versterking van het netwerk aan contacten dat in zoveel jaren is opgebouwd. En dan gaat het ook om de politiek meer gevoelige dossiers.

Zulke investeringen kunnen bovendien in toenemende mate gezamenlijk gedaan worden. Er zijn volop kansen voor een nieuwe en gelijkwaardige relatie tussen Nederland en Indonesië, maar Nederland moet niet verwachten voor minder dan een dubbeltje op de eerste rang te kunnen zitten.

Adriaan Bedner is hoogleraar recht en samenleving in Indonesië, Universiteit Leiden.

Peter van Tuijl is senior advisor, Kemitraan Partnership for Governance Reform Indonesia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden