OpinieCommentaar

Nederland lijkt zichzelf in de huidige uitzonderingstoestand aangenaam te hebben verrast

In een wereld die door corona wordt beheerst, leven de mensen in het hier en het nu. Gisteren lijkt een eeuwigheid geleden – om nog maar te zwijgen over de tijd vóór de uitbraak. En morgen kan alles weer helemaal anders zijn. De dag van vandaag heeft dus letterlijk genoeg aan zichzelf.

De inwoners van het Noord-Brabantse Erp hebben op de trappen van de Sint-Servatiuskerk meer dan duizend rode rozen gelegd. Zeven inwoners van Erp overleden aan het coronavirus.Beeld Marcel van den Bergh

Onzekerheid was er altijd. In ‘normale tijden’ kan die alleen wat beter worden gemaskeerd met prognoses, ramingen en scenario’s dan in tijden van omslag en crisis. De scenario’s waaraan mensen nu houvast proberen te ontlenen, zijn slechts wat ze zijn: draaiboeken van toekomstige gebeurtenissen. En die gebeurtenissen ontvouwen zich maar zelden als gehoopt of voorzien.

Tegen die achtergrond doen de mensen wat ze kunnen. Soms treedt daarbij plat zelfbehoud het meest op de voorgrond – bijvoorbeeld als mensen aan het hamsteren slaan, wetend dat ze daarmee anderen benadelen. Maar in de uitzonderingstoestand die sinds een week in Nederland heerst, gebeuren ook bemoedigende dingen. Het kabinet voorziet in de behoefte aan regie en leiding, waarbij het niet de pretentie wekt enige zekerheid te kunnen bieden. Uit het betreurde aftreden van minister Bruno Bruins kan worden opgemaakt hoe veeleisend dit mensenwerk is.

De medewerkers in de zorg doen beduidend meer dan waarvoor ze worden betaald, en oogsten daarmee de waardering die hun toekomt. Duizenden oudgedienden in deze sector hebben hun diensten aangeboden, in de wetenschap dat zij zichzelf daarmee mogelijk aan besmetting blootstellen. In het onderwijs zijn razendsnel nieuwe digitale structuren ontstaan – dankzij docenten en schoolbesturen die daarmee van een onvermoede doortastendheid en flexibiliteit blijk geven. Sommige noodmaatregelen zijn al als innovatie aangemerkt – waard om behouden te blijven.

Supermarkten proberen elke vrees voor dreigende tekorten aan levensmiddelen weg te nemen. Klanten kunnen er 50 tulpen voor 7 euro kopen – ter ondersteuning van de geplaagde bloemensector. Burgers die voorheen op voet van anonimiteit met elkaar verkeerden, bieden elkaar nu hun diensten aan.

De commerciële banken prijzen zichzelf aan als (onderdeel van) de oplossing van het probleem, waarvan ze bij de vorige crisis nog de kern vormden. Centrale banken en de ECB in Frankfurt doen, op goed geluk, wat ze destijds zouden hebben nagelaten.

Nederland lijkt aangenaam verrast door de daadkracht en het betrekkelijk goede humeur waarmee het deze crisis is ingegaan. Zelden werd in kranten en talkshows zo ongeremd uiting gegeven aan de waardering voor de hoge organisatiegraad en voor de politieke cultuur in dit land. Dit hangt natuurlijk nauw samen met de uitzonderlijkheid van de situatie. In dat verband sprak Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid, in NRC Handelsblad van een crisis honeymoon. Waarmee hij wilde zeggen dat de eensgezindheid wellicht van korte duur zal zijn.

Bij een onverhoopte verergering van de problemen kan de stemming zeker snel omslaan. Anders gaat wel een ontnuchterende invloed uit van de economische crisis die de samenleving nog lang zal belasten en verdelen nadat het coronavirus is uitgewoed. Maar vooralsnog is dat van later zorg. Vooralsnog heeft elke dag genoeg aan zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden