column Frank Kalshoven

Nederland kan dat vermaledijde grootbedrijf goed gebruiken

Frank Kalshoven

Het grootbedrijf staat er dezer dagen gekleurd op. De witwasfaciliteiten van ING die door het Openbaar Ministerie afgedaan werden met een bescheiden boete; die ene ING-commissaris die niet begreep dat als je geschoren wordt, stilzitten het beste is. Unilever dat zijn voornemen introk één Nederlandse rechtspersoon te worden, en zo premier Rutte de grootste politieke nederlaag uit zijn lange loopbaan bezorgde: dividendbelasting. 

En deze week dan het bezoek van de informele club van president-commissarissen van het grootbedrijf in het Catshuis, waar menig columnist zich vrolijk over maakte.

Weg met het grootbedrijf? De stemming is ernaar, maar laten we hopen dat die gauw weer omslaat. Want Nederland kan dat vermaledijde grootbedrijf goed gebruiken. Hoezo? Deze week een dosis anti-stoffen tegen het opduikende weg-met-het grootbedrijf-virus. Waarom zijn grote ondernemingen van belang voor de Nederlandse economie?

Een deel van het antwoord kan worden gevonden in een cijferoverzicht dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze week publiceerde, Multinationals en niet-multinationals in de Nederlandse economie.

99 op de honderd bedrijven in Nederland is klein of piepklein. Omdat het er zoveel zijn, meer dan een miljoen, zijn al die zzp’ers en het MKB samen toch kwantitatief van groot belang. De multinationals in Nederlandse en buitenlandse handen zijn maar met 24 duizend bedrijven, maar dit groepje legt een groot gewicht in de schaal van de economie.

Dat het grootbedrijf een flinke hap van de productie en werkgelegenheid voor zijn rekening neemt is evident en bijna tautologisch. Belangrijker is dat multinationals (bij een gelijk opleidingsniveau) hun werknemers beter betalen, meer hogeropgeleiden emplooi bieden en vaker dan andere bedrijven vaste banen aanbieden.

Nog belangrijker dan aantrekkelijk werkgeverschap, is de rol van investeringen in onderzoek en innovatie. In totaal is hieraan in Nederland in 2016 (het jaar waarover het CBS rapporteert) 8,2 miljard euro uitgegeven, publiek én privaat samen. Die paar Nederlandse grote multinationals nemen hiervan eenvijfde voor hun rekening; buitenlandse multinationals nog eens 20 procent. Dat is een veel grotere hap dan je op basis van hun toegevoegde waarde zou verwachten. Bij al dat onderzoek en die innovatie werken deze bedrijven ook nog eens vaker samen met ander organisaties dan het lokale MKB. Een economie zonder grootbedrijf, is een economie met veel minder innovatie. En dus op termijn minder inkomensgroei.

Is dat alles? Nee. Het grootbedrijf kan echt verschil maken in de wereld. Topman Polman van Unilever mag dezer dagen geen goede beurt maken rond de dividendbelasting (waarvan akte), maar Unilever heeft onder zijn leiding de afgelopen negen jaar meer betekent voor verduurzaming van de wereldeconomie dan menig middelgroot land. Dat lukt je niet met een MKB-onderneming, hoe welwillend ook het management hiervan ook is.

Schaal, uitvoeringskracht, technologie en innovatie zijn ook nodig om grote stappen te zetten in de verdere verduurzaming van de (Nederlandse) economie. Kleinschaligheid is hierbij wel gezellig – het is een topjaar voor mijn zonnepanelen! -- , maar vooralsnog wekken we maar 6 procent van de energie hier duurzaam op. Grote stappen zetten? Dan hebben we, bijvoorbeeld, de Shells, Vattenfalls en Siemensens van deze wereld nodig.

Voor de goede orde: met dit alles is niets lelijks gezegd over het MKB. En er is evenmin mee gezegd dat alles wat het grootbedrijf doet, welgedaan is – dat is evident niet het geval. Wat er wel mee is gezegd dat het grootbedrijf als ondernemingensoort echt van belang is voor de Nederlandse economie, nu en (bij transformaties) in de toekomst. Weg met het grootbedrijf? Nee, bedankt.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden