Nederland is niet zo vlaggerig, maar 'nu is de tijd rijp voor een vlag in de Tweede Kamer'

Ariejan Korteweg in Den Haag

Wie in twee minuten wil zien hoe onze premier de dingen verkoopt, moet de persconferentie van afgelopen vrijdag terugkijken. Het was de eerste in lange tijd, tijdens de formatie waren er geen ontmoetingen met de pers.

De haringkar, erachter de vlaggemasten van de senaat.

Mark Rutte stond te shinen voor een nieuw achterwandje. Over het gebruikelijke blauw liep nu een golvende baan in de Nederlandse driekleur. En tjongejonge, wat was hij daar tevreden over.

Het opmerkelijkst was niet dat wandje, maar de uitleg die we kregen. Het oude wandje was versleten en moest vervangen, zei de premier. De oude kleuren bleken ook wat flets voor de camera's. Om dynamiek toe te voegen waren de ontwerpers - bij navraag blijkt het gewoon een klusje voor de Rijksvoorlichtingsdienst te zijn geweest - bij deze rood-wit-blauwe baan uitgekomen.

Ruttiger kun je het niet krijgen. Niks identiteitspolitiek of regeerakkoord - gewoon een opknapbeurt, want er was behoefte aan dynamiek. 'U kent me, we doen de dingen stap voor stap.' Het hogere demonteren, waar Rutte in uitblinkt.

Aangeblazen door Sybrand Buma, die er zowat in z'n eentje in slaagt de tijdgeest in een rood-wit-blauw windjack te hijsen, spoelt een golf van vaderlandsliefde over de Nederlandse politiek. Daarvan getuigde een wonderlijke synchroniciteit tussen Kamer en regering. Een dag voor de presentatie van het wandje van Rutte werd in het debat over het regeerakkoord motie 45 in stemming gebracht, ingebracht door de leden Van der Staaij (SGP) en Wilders (PVV). Ze wilden dat in de plenaire zaal van het parlement 'de nationale driekleur' wordt geplaatst - ook hier gaat het om een plek waar veel camera's op gericht zijn. De tijden zijn van dien aard dat alleen de Partij voor de Dieren nee durfde te zeggen tegen deze symboolpolitiek.

Mark Rutte is trots op zijn wandje.

Nederlanders zijn niet zo vlaggerig. Dat hoort bij de identiteit, zou je kunnen zeggen. Het zal te maken hebben met de zeven provinciën, die weinig ophadden met centraal gezag. In de omgeving van het Binnenhof zie je dat terug: de grootste vlagger is de haringkar bij de ingang aan de Spuikant. Verder wappert er een vlag op het dak van Defensie en op de perstoren van het parlementsbouw - dat is het wel. De vlaggemasten van de Eerste Kamer zijn kaal.

Architect Pi de Bruijn, die de uit 1992 daterende nieuwbouw van het parlement ontwierp, bedoelde het hele gebouw als een metafoor voor Nederland. Met de banen in de stenen wandelgangen als golven die aanspoelen op het strand, de vloer van de plenaire zaal groen als gras, het plafond grijsblauw als de lucht, stoelen als tulpen en de bankjes als, euhhh, eengezinswoningen in een nieuwbouwwijk. De letterlijkheid van een vlag staat haaks op die bedoelingen. De Bruijn wil niet reageren op het voornemen een vlag te plaatsen. Van een formeel bezwaar van zijn kant, bijvoorbeeld op grond van het auteursrecht, is nog niets vernomen.

In 1992 hadden we aan die symboliek nog ruim genoeg. Geen wapenschilden of spreuken, en ook geen vlag. Vooruit, eentje dan: een opgerold exemplaar, hoog in de nok van het gebouw. Dinsdag hoorde ik hoe twee bezoekers elkaar er meewarig op wezen: 'Moet je dat zien.'

Vanwaar opeens dat verlangen naar een vlag, vraag ik Van der Staaij, al bijna 19 jaar vlagloos Kamerlid. 'Er is altijd iets wat belangrijker is', zegt hij. Maar nu, door het regeerakkoord, is de tijd er rijp voor. De SGP-leider ziet de balans weer doorslaan richting gemeenschappelijkheid. Hij hoopt dat Buma op de eerstvolgende Prinsjesdag het Wilhelmus aanheft. 'Dan zing ik mee.'

Marianne Thieme is nog steeds verbouwereerd dat haar partij als enige tegen stemde. 'Ik had alle progressieve partijen aan onze zijde verwacht. Want welke lading dekt deze vlag eigenlijk? We kampen met ongelijkheid, met klimaatverandering, met oplopende spanningen in de samenleving. Dan is dit een armoedig voorstel. Men zoekt naar identiteit, zo'n vlag is een doekje voor het bloeden.'

'I couldn't care less', is het nonchalante commentaar van de voorman van een van die progressieve partijen: Alexander Pechtold (D66). 'We lopen hier zogenaamd over de golven van de zee. Dat snapt ook niemand.'

De vlag kan er trouwens binnen een paar weken al zijn. Het presidium, dagelijks bestuur van de Kamer, wil vaart maken. Het wordt een staand exemplaar, te plaatsen achter het spreekgestoelte. Dagelijkse herinnering aan een zoektocht naar identiteit.

Reageren? a.korteweg@volkskrant.nl

Opgerolde vlag, bovenin de Tweede Kamer.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.