Opinie

'Nederland heeft geen belang bij brievenbusfirma's'

Nederland is aantrekkelijk voor internationale bedrijven. Juist daarom moeten we misstanden met lege brievenbus vennootschappen aanpakken, want die schaden ons land. Dit betoogt Ed Groot, fiscaal woordvoerder PvdA Tweede Kamer.

Brievenbussen.Beeld ANP

Er is de laatste tijd veel te doen over belastingontwijking door internationale bedrijven en een elite van steenrijke particulieren. En terecht. Want in een tijd dat overal in Europa de burger kreunt onder de last van bezuinigingen en lastenverhogingen is belastingvrijdom aan de top onverteerbaar.

Er is bovendien enorme economische schade. De OESO, de Parijse denktank van moderne industrielanden, wijst er op dat de almaar dalende belastingdruk op internationale concerns desastreus is voor kleine lokale bedrijven die wèl het volle pond moeten betalen. De Starbucks kwestie in Engeland is daar een sprekend voorbeeld van. Hoe kan een Engels koffiehuis nog concurreren als de Starbucksvestiging aan de overkant geen winstbelasting hoeft af te dragen omdat alle winsten worden doorgesluisd naar het hoofdkantoor in Nederland?

8000 miljard euro
Nederland, zo bleek afgelopen week uit de VPRO documentaire Tegenlicht, is een belangrijk knooppunt voor de gigantische internationale kapitaalstromen, waarmee in 2011 zo'n 8000 miljard euro gemoeid was. We moeten de ogen niet sluiten voor de misstanden die daaronder schuil gaan en daar actie op ondernemen, desnoods eenzijdig. Tegelijk laat de Starbucks-kwestie zien hoe Nederland vaak ook ten onrechte in de beklaagdenbank wordt gezet.

Dat Starbucks geen winst in Engeland rapporteert is niet te wijten aan Nederland, maar aan de Engelse fiscus. Die had nooit akkoord mogen gaan met de onzakelijk hoge royalty-afdrachten die de Engelse Starbucks-vestigingen in het verlies duwen. Niets belet de Britse autoriteiten om daarover andere afspraken af te dwingen. Evenmin is er sprake van 'geheime afspraken' tussen Nederland en Starbucks over het tarief dat in Nederland wordt betaald, zoals een Starbucks-topman beweerde in een hoorzitting van het Britse Lagerhuis. Ja, het klopt dat de Nederlandse belastingdienst niets mag zeggen over hoeveel een bedrijf of particulier betaalt. Maar het staat iedereen vrij, dus ook Starbucks, om dat zelf openbaar te maken. De Nederlandse belastingdienst geeft trouwens nooit tariefkorting, onze winstbelasting is wettelijk 25 procent. Wat wel gebeurt is dat Nederland bereid is vooraf duidelijkheid te geven welke fiscale en juridische structuren worden toegestaan. Ook die mogen bedrijven openbaar maken.

De hoorzitting in het Lagerhuis en meer in het algemeen de stroom artikelen over Nederland in de Angelsaksische pers heeft een behoorlijk hypocriet gehalte. Want ondertussen timmert Londen hard aan de weg om het Nederlandse netwerk van belastingverdragen te kopiëren en de vele lege Londense kantoren te vullen met bedrijven uit de Zuidas. Londen heeft alle fiscale faciliteiten van Nederland en bovendien een nultarief op dividend. In Nederland is dat 15 procent waarmee we ruim 2,5 miljard ophalen. Om nog maar te zwijgen van de belastingvrijdom in Londen voor oliesjeiks en Russische oligarchen.

Pleit dit Nederland vrij en hoeven we dan niets te doen? Nee, er zijn wel degelijk ook misstanden die we moeten aanpakken. Nederland kent vele duizenden zogenoemde brievenbusfirma's waarvan de toegevoegde waarde op zijn minst soms twijfelachtig is. Daarbij is het nog niet eenvoudig om het kaf van het koren te scheiden, immers veel grote internationale werkgevers in Nederland zijn ooit als financiële holding ('brievenbus') begonnen. Het komende rapport van de Stichting Economisch Onderzoek moet daarop meer licht werpen. Maar het signaal moet duidelijk zijn: enkel fiscaal gedreven vennootschappen zonder reële activiteiten moeten we aanpakken, stap voor stap. Hetzelfde geldt voor gekunstelde fiscale constructies die bedrijven volpompen met fiscaal aftrekbare schuld.

Krakkemikkig
Maar het belangrijkste is een grondige renovatie van het krakkemikkige internationale fiscale stelsel met zijn vele verschillende tarieven en grondslagen. Het uitbuiten van die verschillen is uiteindelijk de bron waaraan al die dure adviseurs zich laven. Als in land A de rente aftrekbaar is en in land B de winstuitkering niet belast wordt, kun je wachten op constructies waarbij land A met schuld wordt volgepompt en in land B de winst wordt uitgekeerd.

Gelukkig lijkt er eindelijk bereidheid om daar echt wat aan te doen. Via de OESO in G20 verband en via het Europese actieplan tegen belastingontwijking. Nederland doet daar aan mee, maar zou daarin meer voorop moeten en kunnen lopen. En tenslotte moet het initiatief om al onze belastingverdragen opnieuw te toetsen aan de belangen van ontwikkelingslanden voortvarend worden doorgezet.

Nederland heeft niets te verliezen bij een eerlijker internationaal fiscaal stelsel. De race naar de bodem die nu gaande is kunnen we toch nooit winnen. In een eerlijker stelsel zullen internationale bedrijven weer meer kijken naar echte concurrentievoordelen. Welk land heeft goede verbindingen, goede talenkennis, een groot netwerk van verdragen en betrouwbare instituties? Waar kun je prettig wonen en is er rechtszekerheid en stabiliteit? Nederland heeft alles in huis om die slag te winnen. Des te meer hebben we te verliezen bij een slechte internationale reputatie.

Ed Groot is fiscaal woordvoerder PvdA Tweede Kamer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden