opinie bevolkingsgroei

Nederland 20 miljoen inwoners in 2060? De kans is klein

Drukte op Schiphol tijdens de meivakantie. Beeld anp

Angst voor bevolkingsgroei of krimp is altijd goed voor paniekreacties. Nu is de angst voor een overbevolkt land zelfs doorgedrongen tot de Tweede Kamer. CDA en VVD pleiten voor een staatscommissie die onderzoek moet doen naar de bevolkingsgroei.

De politieke aandacht voor bevolkingsgroei is vooral ingegeven door paniekverhalen over de toename van de migratie. Zowel Jan Latten als Paul Scheffer constateert dat als er de komende jaren veel immigranten naar ons land komen, de bevolking zal groeien tot twintig miljoen in 2060. Dat lijkt een groot inzicht, maar is voor demografen een open deur.

De vraag is of dat ook zal gebeuren, en het antwoord is simpeler dan het lijkt. Die kans is klein. Het CBS maakte in 2017 een prognose van de meest waarschijnlijke groei van de bevolking en komt uit op 18,4 miljoen mensen in 2060. Bij die prognose is al rekening gehouden met een hoger migratiesaldo dan in eerdere prognoses. Zelfs met die hogere migratiecijfers komt die prognose een stuk lager uit dan de twintig miljoen waar Scheffer en Latten over reppen. Natuurlijk zijn prognoses onzeker. Het CBS zegt dan ook niet dat een bevolking van twintig miljoen onmogelijk is, maar wel onwaarschijnlijk. Volgens het CBS is de kans dat de bevolking zal toenemen tot 19,7 miljoen of meer in 2060 slechts 17 procent. De kans is dus 83 procent dat de bevolking minder sterk zal groeien of zal krimpen.

Wel zeker is dat Nederland en Europa zonder migratie te maken krijgen met bevolkingskrimp. In Groningen, Limburg en Zeeuws-Vlaanderen is die er al, en dat geldt in 2030 voor 40 procent van de Nederlandse gemeenten. Er worden al decennialang te weinig kinderen geboren om de omvang van de bevolking op peil te houden. En dat voedt de roep om een pro-natalistisch beleid, zoals men nog redelijk recent in Spanje kon horen en zelfs in China ziet men initiatieven om het kindertal te verhogen.

Wie simpelweg migratiecijfers van de laatste jaren in een rechte lijn doortrekt naar de toekomst, moet met een heel goed verhaal komen. In 2017 was het migratiesaldo inderdaad ongekend hoog: 81 duizend. Maar dat cijfer varieert sterk door de jaren heen. In 2000 was dat aantal 50 duizend, maar in 2005 emigreerden er 27 duizend mensen meer dan ons land binnen kwamen. Ontwikkelingen uit het verleden bieden dus geen garantie voor de toekomst.

Nu zitten we in een periode van hoogconjunctuur en dan zien we altijd een toename van de immigratie. Maar als de economie weer gaat haperen, zal de immigratie ongetwijfeld ook weer dalen. Bevolkingsomvang en de leeftijd van die bevolking raken vele aspecten van het maatschappelijk leven. Natuurlijk, migratie heeft grote gevolgen voor onze samenleving. Maar dat geldt ook voor de vergrijzing, het lage kindertal, de trek naar de grote stad en de toename van het aantal alleenstaanden. Een bevolkingscommissie instellen die louter met een angstvisioen van een door migratie overbevolkt Nederland op pad wordt gestuurd, is onverstandig.

Door Leo van Wissen en Joop de Beer (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut NIDI-KNAW)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.