ColumnLisa Bouyeure

Natúúrlijk worden er leuke plaatjes geschoten temidden van kommer en kwel

Het lag in de lijn der verwachtingen: YouTubers en Instagrammers die in het kader van het coronavirus sexy dan wel modieus met mondkapjes zouden gaan poseren. Want natúúrlijk worden er nu, al dan niet in het risicogebied, leuke plaatjes geschoten van outfits met bijpassende mondkapjes. En het was vooral de vraag welke populaire YouTuber een stel gasmaskers uit de kast zou trekken om feestelijk met vier schaarsgeklede modellen op de foto te gaan. Zelfs de make-upartiest die een mondkapje op haar gezicht schilderde (#coronavirusoutbreak) kwam niet als een totale verrassing – het was vooral de vraag voor welk product ze ondertussen reclame zou maken (kleurlenzen).

Een ‘sexy’ foto met gasmaskers. Op sociale media zijn onverschilligheid, opportunisme en een gebrek aan tact of historisch besef zichtbaarder dan ooit.Beeld Instagram

Ineens moest ik denken aan ‘disaster girl’. Het rampenmeisje, Zoe Roth heet ze eigenlijk, wordt deze maand al 21. Toch zal ze bij de meeste internetgebruikers bekend blijven vanwege een kleuterfoto waarop ze met een onheilspellend lachje bij een brand staat. ‘Net goed’, lijken haar ogen te zeggen, of ‘missie geslaagd’. Kijkers met een bovengemiddeld zwartgallig kindbeeld zouden er zelfs een ‘brand allemaal maar lekker in de hel’ in kunnen ontwaren.

De foto kwam in 2008 op het internet terecht nadat Roths trotse vader hem had ingestuurd voor een wedstrijd. Hij won weliswaar, maar had onbedoeld ook het startsein gegeven voor een van de bekendste en langstlopende memes. Nog altijd wordt het rampenmeisje veelvuldig van komische teksten voorzien of in historische en actuele settings gefotoshopt, van het uitsterven van de dinosauriërs en het zinken van de Titanic tot aan de inauguratie van Donald Trump. Dat ze naar een oefening van de lokale brandweer had staan kijken, maakt het beeld van zo’n boosaardige kleuter voor een vlammenzee niet minder grappig. Want wie moet er nou zo sinister lachen om andermans rampspoed, behalve misschien de Joker of dat enge kind uit The Exorcist?

Nou, best veel mensen, tonen meerdere casussen uit het socialemedia-ophefcircuit inmiddels. Het is een geslaagd recept voor clicks gebleken: iemand, liefst een influencer-achtig type, doet iets ongepasts temidden van kommer en kwel, en media tot ver buiten de landsgrenzen tikken er boze stukjes over.

Zo waren er, voorafgaand aan de corona-influencers, de toeristen die net iets te ijdele selfies namen met de brandende Notre Dame op de achtergrond. Er was de Britse tiener die breed lachend tussen de barakken van Auschwitz stond, in een felroze trui en met grote glimmende oorringen in. Dan had je nog de bezoekers van het Holocaustmonument die de betonblokken gebruikten om yogaposes op te demonstreren (#selflove), de Instagrammers die met zeemeerminhaar naar het reuzenrad in Tsjernobyl trokken (net Coachella) en de kleinkinderen die met kusmondjes en opgestoken duimen bij de open kisten van hun opa’s en oma’s poseerden.

Je zou elke keer opnieuw cynisch kunnen worden van de online mens. Dat onverschilligheid, opportunisme en een gebrek aan tact of historisch besef altijd al hebben bestaan, neemt niet weg dat ze in het selfietijdperk zichtbaarder zijn dan ooit, met bewijs dat tot in de eeuwigheid over het internet rondzwerft: de schuldige pontificaal voor de lens.

Met het rampenmeisje is het gelukkig helemaal goedgekomen. Ze bestiert tegenwoordig een kleurrijk Instagram-account vol boeddhabeelden, roze luchten en vrolijke vakantiefoto’s. Maar een enkele keer wil ze nog wel een uitzondering maken voor haar oude fans, bij een kampvuur op het strand bijvoorbeeld. Dan zijn er ineens weer die duistere ogen en dat mondje die twaalf jaar geleden zo grappig werden bevonden. Want lachend op de foto bij een ramp, dat deed je nu eenmaal niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden