Media in Oeganda

Nationale woede in Oeganda over belastingen op ‘mobile money’

Wat wekt beroering in de Oegandese pers? De reeks belastingen op de populaire ‘mobile money’ waarvan de overheid wat graantjes mee wil pikken, leest onze correspondent Mark Schenkel.

Een vrouw in Oeganda zit op haar mobiele telefoon. Beeld Getty

Oneerlijk, walgelijk, hels. De woede van de Oegandezen raast door de lokale media met een kracht zoals die van de rivier de Nijl hier. Mensen zijn boos over nieuwe belastingen voor diensten op de mobiele telefoon.

Eerst was er de ophef over de ­beruchte ‘social media tax’, de 200 shilling (4 eurocent) per dag die je sinds 1 juli moet betalen om op je telefoon een blokkade ongedaan te maken voor Whatsapp, Twitter of Facebook – gedrieën afgekort tot ‘WTF’ door de verbolgen columnist Joachim Buwembo, want WTF staat natuurlijk ook voor what the fuck.

Was het onbegrip over deze ­‘social media tax’ al groot, nog meer media-aandacht is er voor de nieuwe belasting op een andere telefoon-applicatie: ‘mobile money’.

Geldzendingen van mobieltje naar mobieltje zijn haast niet weg te denken in Oeganda – of in de rest van Afrika. Mobile money heeft in de afgelopen tien jaar een betaalrevolutie teweeggebracht. Bankrekeningen zijn niet nodig, en ook geen lange ritten meer met geld op zak: je stuurt gewoon via je telefoon krediet naar je moeder ver weg in the village, waar zij het krediet omzet in contanten. Of je betaalt via je telefoon facturen. Oegandezen gebruiken mobile money om het schoolgeld van hun kinderen te voldoen. Of de waterrekening. Of het tv-abonnement.

Maar: belastingen? Meer dan 23 miljoen van de bijna 40 miljoen Oegandezen gebruiken mobile money en zij vormen voor president Yoweri Museveni – bekend om zijn liefde voor koeien – een melkkoe van heb ik jou daar. Boven op de tarieven die Oegandezen al betaalden aan telecombedrijven voor het gebruik van mobile money kwam per 1 juli een belasting die als volgt werkt: laat je bij een kiosk contant geld omzetten in krediet voor op je telefoon? Dan betaal je 1 procent over dat bedrag. Verstuur je vervolgens je krediet? Nog eens 1 procent. Ben je degene die het krediet ontvangt op een telefoon? Jij betaalt ook 1 procent. Laat je vervolgens dit virtuele krediet omzetten in contanten? 1 procent.

Gevolg: consternatie. ‘Belasting op mobile money ontketent nationale woede’, kopte het dagblad Daily Monitor afgelopen week. Infographics leggen uit hoe je door de nieuwe belastingen meer dan twee keer zo veel als voorheen kwijt bent aan kosten voor mobiele geldtransfers. Media berichten over Oegandezen die terugvallen op geldzendingen via de brommer of de bus omdat ze dan verhoudingsgewijs minder onkosten maken. ‘Komt Oeganda’s mobile-moneysector tot stilstand?’, vroeg de weekkrant The EastAfrican. Bij The Observer wisten ze het al: ‘Nieuwe belasting betekent doodvonnis voor mobile money’.

De bereidheid om belasting te betalen wordt ook niet echt gestimuleerd door de reputatie van de regering. Bernard Tabaire, van het African Centre for Media Excellence, een journalistieke organisatie in Kampala, vat deze reputatie samen: ‘corruptie, diefstal, verkwisting’.

De invoering van de nieuwe belastingen valt samen met een ruimschootse verdubbeling van de reisvergoedingen voor Oeganda’s vicepresident, de premier en de vicepremier. De piloten van president Museveni’s privéjet gaan er in salaris zeven tot acht keer op vooruit.

De volkswoede heeft trouwens wel enig effect gehad. Bij een van de vier stappen waar je belasting moet betalen voor het verzenden van geld van mobiel naar mobiel, is de heffing weer afgeschaft. Voor de overige stappen wordt de belasting gehalveerd, belooft president Museveni. Maar vooralsnog ligt in Oeganda het gebruik van mobile money, dat baanbrekende concept, op zijn gat. 

Mark Schenkel is correspondent in Kampala.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.