Week van de hoofdredacteur Pieter Klok

Nasa heeft er belang bij ons te doen geloven dat de ontdekking van ­buitenaards leven aanstaande is

Hebben we het nieuws over de nieuwe exoplaneet niet onderbehandeld, vroeg de wetenschapsredactie zich deze week af. Ruimtevaartorganisatie Nasa had een ‘bewoonbare’ planeet ontdekt met dezelfde grootte als de aarde. Wij hadden daarover alleen online een ­bericht geplaatst, voor de papieren krant vonden we het nieuws te klein.

Gezonde argwaan is ook bij dergelijk nieuws op zijn plaats. Ruimtevaartorganisatie Nasa heeft er belang bij ons te doen geloven dat de ontdekking van ­buitenaards leven aanstaande is. Dat helpt om de budgetten op peil te houden. De organisatie maakt vaak prachtige artist impressions die de fantasie op hol doen slaan, maar niet altijd even waarheidsgetrouw zijn.

In de sterrenkunde worden bovendien continu spectaculaire ontdekkingen gedaan. Inmiddels zijn er ruim vierduizend exoplaneten geïdentificeerd, waarop op een handjevol in theorie buitenaards leven ­mogelijk is.

Wetenschapsredacteuren George van Hal en Maarten Keulemans. De wetenschaps­redactie is begonnen met een eigen blog, HUH?!, waarin u dagelijks wordt bijgepraat over wetenschappelijke ontdekkingen. Beeld Foto Eva Fache / Illustratie Matteo Bal

Is de zoveelste exoplaneet dan nog wel nieuws? Wij oordeelden van niet, maar andere media gingen er groots mee aan de haal. In Nederland kopte RTL Nieuws dat ‘wetenschappers door het dolle heen zijn’, anderen volgden.

Wat te doen? Moeten we er in zo’n ­geval het zwijgen toe doen om niet bij te dragen aan de verdere verspreiding van nieuws-dat-geen-nieuws-is? Dat kan, maar dan zouden lezers kunnen denken dat we niet alert zijn en het eenvoudigweg hebben gemist.

Vroeger was de wereld overzichtelijk. De grote media filterden het nieuws. Klopt dit wel of klopt dit niet? Is dit nieuws of is dit meer van hetzelfde? In de onlinewereld ontbreekt die regie. Nieuws dat geen nieuws is, kan ineens ­viraal gaan.

Moeten we uitleggen waarom nieuws geen nieuws is? Dat levert altijd interessante stukken op en het is vaak nuttig; de verdere verspreiding van onzinnieuws kan zo bijvoorbeeld een halt worden toegeroepen. Uiteindelijk zijn we niet op aarde om andere media de maat te nemen. Bovendien kan het voor ­lezers verwarrend zijn. ‘Het nieuws dat RTL gisteren als nieuws bracht, is geen nieuws’, is een rare ­openingszin, zeker voor lezers die niet continu online zijn.

Gelukkig is de wetenschapredactie deze week begonnen met een eigen blog, HUH?!, waarin u dagelijks wordt bijgepraat over wetenschappelijke ontdekkingen. Daarin zal ook ruimte zijn om kanttekeningen te plaatsen bij wetenschappelijke ­hypes.

Reageren? p.klok@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden