ColumnSheila Sitalsing

Naast Oeigoeren zijn ook ethische standaarden te koop

Beeld .

Op de website van de firma Nike staat een uitgebreide verklaring over de standaarden die het bedrijf hanteert bij het maken van zijn spullen. Hoog natuurlijk. Er wordt gerept van ‘eerlijk spel’, van ‘standaarden met respect voor het milieu, voor de mensen die werken in fabrieken en voor een gezonde en veilige werkomgeving’. Waarop een lang verhaal volgt over alle inspanningen die het concern pleegt. Zoals elk groot internationaal verkopend consumentenmerk tegenwoordig doet.

Altijd kwetsbaar, dat soort verklaringen. Het uitbesteden van fabricageklussen aan aannemers die het werk doorschuiven naar onderaannemers die het op hun beurt weer in stukjes hakken en verdelen, heeft zo’n vlucht genomen dat ook de opdrachtgever soms het spoor volledig bijster raakt.

En dan stort er weer een wrakke jurkjesfabriek met verstopte nooduitgangen in, ergens in een land ver weg, en dwarrelen er etiketten met jouw merknaam erop op de lijken neer. Of staan er grote kinderogen in de krant, horend bij een 9-jarige die in een obscure loods jouw limited edition sneakers in elkaar aan het lijmen is. Of vertelt een klokkenluider hoe het er écht aan toe gaat bij het assembleren van die geinige iPhones. Het hoofdkantoor reageert steevast stomverbaasd; als ze dát hadden geweten, hadden ze natuurlijk ingegrepen, ogenblikkelijk en met grote kordaatheid.

Maandag verscheen een nieuw rapport uit de categorie ‘daarom zijn de winstmarges zo hoog, of die T-shirts zo belachelijk goedkoop, of zijn die levertijden zo ongelooflijk kort, of alle drie’. Een Australische onderzoeksclub, het  Australian Strategic Policy Institute, voegde nieuwe details toe aan de bekende gruwelverhalen over de wijze waarop de Chinese regering haar Oeigoerse moslimburgers behandelt (circa één miljoen Oeigoeren zouden in kampen zijn opgesloten): Oeigoeren worden ook ingezet om dwangarbeid te verrichten in fabrieken die leveren aan minimaal 83 internationaal bekende bedrijven. Zoals Nike. En Samsung. H&M zit er ook weer bij. Volkswagen, Huawei, BMW, The North Face, Zara, Dell. En zo verder.

Een fabriek waar Nike-schoenen worden gemaakt, is, aldus het rapport, omringd door prikkeldraad, wachttorens, camerabewaking en gewapende politieagenten. In fabrieken die voor Apple produceren – eentje werd eind 2017 nog bezocht door Tim Cook, die zich warm uitliet over de ‘menselijke benadering van werknemers’ – worden Oeigoeren tewerkgesteld die moeten meedoen aan een heropvoedingsprogramma.

Het zou in totaal gaan om zo’n tachtigduizend Oeigoerse burgers die tussen 2017 en 2019 te werk zijn gesteld in fabrieken door het hele land. Bemiddelaars zouden ‘een prijs per kop’ betalen, hetgeen de onderzoekers inspireerde tot de titel Oeigoeren te koop.

Nike zei tegen The Washington Post dat het zeer hecht aan ‘internationale standaarden’, en dat het ‘verboden is voor toeleveranciers om met gevangenen, dwangarbeiders of andere vormen van onvrijwillige arbeid te werken’. Apple maakt zich hard voor ‘een respectvolle en waardige behandeling van iedereen in de productieketen’. Dell heeft de zaak ‘in onderzoek’.

Het zijn de woorden die na elk schandaal klinken. Zaken worden ‘tot de bodem’ uitgezocht, er worden tranen geplengd en beterschap beloofd, er worden stapels geduldig papier ondertekend met voornemens, nu nog mooier. Totdat een paar jaar later blijkt dat niet alleen Oeigoeren maar ook al die nieuwe ethische standaarden te koop zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden